بویی که از بستر رودخانه اوجانچایی و همچنین مرکز دفع زباله در مجاورت بستانآباد به مشام میرسد، علاوه بر نامطبوع بودن، میتواند عامل ایجاد بیماری و تهدید سلامت شهروندان هم باشد. شیرابههای این مرکز دفع زباله آبهای زیرزمینی را هم تهدید میکند. در جاهای مختلفی از اوجانچایی که از مرکز شهر میگذرد، میتوان ردپای زبالههای شهری را هم دید که با وجود زحمات پاکبانها دیده میشوند و علت آن هم انداختن روزانه زباله از سوی برخی شهروندان در آن یا انتقال زباله از بالادست رودخانه است. زبالههایی که به وسیله گردشگران طبیعت وارد اوجانچایی میشوند، داخل شهر بستانآباد در موانع موجود در این رودخانه گیر میکنند و تجمع آنها منشا بیماری و بوی بد است.
- ساماندهی در حد وعده
جدیترین اقدامات در مورد ساماندهی اوجانچایی و انتقال مرکز دفع زباله بستانآباد را میتوان از حدود ۱۰ سال قبل ردیابی کرد. فرماندار، شهردار، اعضای شورای شهر و نماینده وقت بستانآباد در مجلس در جلسات مختلفی بر ضرورت حل مشکلات این رودخانه تاکید کردند و با توجه به بحران کمآبی و خشک شدن بخشی از رودخانه، ریشه مشکل را در آب منطقهای تبریز دیدند.
آب منطقهای تبریز هم در آن زمان وعده رهاسازی آب را در رودخانه داد تا بلکه فشار آن بتواند زبالهها را دستکم از آن بخش رودخانه که در مرکز شهر بود، دور کند. رهاسازی آب - البته نه توسط آب منطقهای تبریز بلکه - به مدد بارشهای سیلآسا در اواخر سال گذشته و ابتدای امسال محقق شد. اما مشکل اوجانچایی همچنان حل نشده و مشکل وقوع سیلاب هم به آن اضافه شده است.
از سوی دیگر «الیاس گلمحمدزاده» فرماندار وقت بستانآباد در آن مقطع در جلسه شورای اداری این شهر یک ماه فرصت داد تا فکری به حال مرکز دفع زبالهای شود که کمتر از یک کیلومتر با منطقه مسکونی بستانآباد فاصله داشت. اما این فرصت یک ماهه با تغییر فرمانداران و شهرداران تاکنون محقق نشده و شهروندان با مشکل دفع زباله در این محل که به گفته مسئولان روزانه به چندصد تن میرسد، مواجه هستند.
در سالهای اخیر هم شعار ثابت کاندیداهای نمایندگی مجلس و عضویت در شورای شهر و نیز شهرداران حل مشکل این مرکز دفع زباله بوده و در یکی ۲ سال اخیر هم «محمد وحدتی هلان» نماینده بستانآباد در مجلس شورای اسلامی بر ضرورت حل مشکل این مرکز و رودخانه اوجانچایی تاکید کرده است اما شهروندان بستانآبادی نتایج عملی در این زمینه مشاهده نمیکنند. در این میان پیمانکاران حمل زباله هم با توجه به فاصله کم این مرکز با منطقه مسکونی بستانآباد، راضیتر از همه، به انتقال زبالههای شهر به چندصد متری محل جمعآوری آنها مشغولند.
- مشکلات مرکز دفع زباله
کارشناس محیط زیست میگوید: مرکز دفع زباله فعلی در بالادست بستانآباد از نظر استانداردهای زیستمحیطی ایرادهای فراوان دارد و هر روز هم بر حجم زبالههای انباشته شده در آن افزوده میشود. «ناصر همتجو» ادامه میدهد: کیسههای پلاستیکی، زبالههای سبک و همچنین بوی نامطبوع به وسیله باد به مناطق مسکونی بستانآباد و زمینهای کشاورزی اطراف آن میرسد. کیسههای پلاستیکی، علاوه بر مختل کردن زندگی طبیعی شهروندان، به زمینهای کشاورزی هم صدمه میزنند و کاهش بهرهوری زمین را موجب میشوند.
وی تاکید میکند: البته این تمام ماجرا نیست. شیرابه این زبالهها هم به تدریج وارد آبهای زیرزمینی منطقه میشود که بسیار خطرناک است. با نمونهبرداری از آبهای زیرزمینی اطراف و رودخانههای این منطقه میتوان درصد فلزات سنگین وارد شده به آب را مشخص کرد. این کارشناس محیط زیست با اشاره به ارزش افزوده زباله به عنوان طلای سیاه بیان میکند: چند سال قبل مرکز بازیافت زباله در تبریز راهاندازی شد و بنا بر اعلام مدیرکل وقت حفاظت محیط زیست استان، قرار بود مشابه این مرکز در بستانآباد هم راهاندازی شود. اگر این موضوع محقق شود، امکان بازیافت ۵۰ تا ۷۰ درصد زبالهها وجود دارد که تا زمان پیدا شدن محل جدید برای دفع زباله میتواند از افزایش دپوی زباله جلوگیری کند.
- ورود شهرداری برای حل مشکلات اوجانچایی
اولین شهردار زن بستانآباد با اشاره به مشکلات زیستمحیطی ناشی از مرکز دفع زباله و رودخانه اوجانچایی و همچنین افزوده شدن خطر وقوع سیل در این رودخانه میگوید: یکی از موضوعاتی که در ماههای اخیر به عنوان یک بحران به آن ورود شده، ساماندهی بستر رودخانه اوجانچایی و لایروبی آن بوده است که در منطقهای به وسعت ۱۶ هزار متر مربع در بستر رودخانه در حال انجام است.
«شیفته بدرآذر» ادامه میدهد: این اقدام ۲ نتیجه ملموس برای شهر داشته است؛ علاوه بر رفع موانع موجود در بستر رودخانه و عریض شدن آن، زبالههایی که چندین سال در بستر رودخانه باقی مانده بودند نیز جمعآوری شدند. این لایروبی در مرکز شهر و مسیرهای منتهی به شهر هم انجام میشود. وی تاکید میکند: بوی بدی که از رودخانه در مرکز شهر به مشام میرسد، با اتمام این عملیات و انتقال زبالهها و لجنهای موجود تا حد زیادی برطرف میشود.
شهردار بستانآباد موضوع مرکز دفع زباله در این شهر را جدی و در عین حال دارای پیچیدگیهای خاص خود عنوان میکند و میافزاید: پیدا کردن محلی مناسب برای دفع زباله، آن هم به صورت دائمی و دارای استانداردهای لازم، زمانبر است و شورای شهر و شهرداری به صورت کارشناسی به آن ورود پیدا کردهاند. وی احداث مرکز بازیابی زباله را از ضروریات این شهر میداند و تاکید میکند: به دنبال سرمایهگذاری مناسب برای اجرای این پروژه هستیم که علاوه بر کاهش مخاطرات زیستمحیطی، زمینه اشتغال جوانان را هم فراهم کند.