محمدرضا محمدی فر: اینترنت به عنوان یک رسانه به تدریج جایگزین رسانه‏‌های دیگر شده است و امروزه تقریبا همة مردم دنیا بدان دستیابی دارند. از این روی‏، کلیه برنامه‌‏های تبلیغاتی انتخابات را در اینترنت نیز می‌‏توان اجرا کرد.‏

اما اینترنت علاوه‏ بر این‏که از نظر فضای تبلیغاتی می ‏تواند نقش رسانه‏ های دیگر را داشته باشد، دارای چند امتیاز ویژه است که رسانه‏‌های دیگر فاقد آنها هستند.‏

به طور کلی استفاده از اینترنت در کارزار انتخاباتی به سه روش انجام می‌شود:

۱. تبلیغات یا درج آگهی در پایگاه‌های وب پرمخاطب‏؛
۲. هدایت یا کشاندن مخاطبان به پایگاه وب شخصی نامزد؛
۳. بهره‌‏گیری از پایگاه‌های وب ویژه‌‏ای که یا ارگان حزب نامزد هستند و یا به هر صورتی به طور کامل از نامزد حمایت می‏‌کنند.‏
هریک از سه روش فوق ظرفیت‌ها و محدودیت‌های خود را دارد که در ادامه به شرح آنها خواهیم پرداخت‏.‏

هم‌چنین اینترنت دارای سه کاربرد در کارزار انتخابات است‏:

۱. تبلیغات برای آگاهی دادن و تشویق کردن‏،
۲. جمع‏‌آوری کمک‌های مردمی برای تأمین هزینة کارزار و تبلیغات‏،
۳. نظرسنجی مستمر و بدون وقفه‏، برای اصطلاح پیام‌ها و برنامه‌‏ها.‏

که از این لحاظ، اینترنت را می‏‌توان رسانه‏‌ای منحصر به فرد به حساب آورد زیرا در دنیای غیر اینترنت‏، سه هدف فوق (که در ضمن برای کارزار بسیار مهم هستند) به روش‌های گوناگون و پراکنده انجام می‌‏شوند.‏

۱. فضای تبلیغاتی اینترنت

درج پیام‌ها و اطلاعات مربوط به زندگی‏نامه و سوابق کاری نامزد، و نام شخصیت‌های معروف و محبوب اجتماعی حمایت‏ کننده از جمله موارد مهم کاربرد فضای تبلیغاتی اینترنت است‏.‏

نامزد انتخابات می‏‌تواند با صرف هزینه در پایگاه‌های وب پرمخاطب آگهی درج کند و از این طریق پیام خود را به رأی‏ دهندگان بالقوه برساند. همچنین می‏‌تواند نشانی پایگاه وب شخصی خود را در تبلیغات قرار دهد تا دیدارگران با کلیک بر روی آن مستقیما وارد پایگاه وب شخصی نامزد شوند.‏ اما در بیشتر موارد، دیدارگران پایگاه‌های وب پرمخاطب‏، فقط آگهی نامزد را رؤیت می‏‌کنند و مطالب آن را می‏‌خوانند و روی آن کلیک نمی‏‌کنند. تا همین حد هم ممکن است از فضای تبلیغاتی استفاده مفید شود که این بستگی به طراحی حرف‌ه‏ای آگهی‏، و درج درست و به‌هنگام آن در پایگاه‌های وب مناسب دارد.‏

برخی از پایگاههای وب‏، تسهیلاتی برای گپ‏‌زنی (chat) و سخنگاه‌های بحث آزاد بین طرفداران نامزدهای رقیب فراهم می‌‏سازند.‏

۲. پایگاه وب شخصی نامزد

امتیاز اصلی اینترنت نسبت به رسانه‏‌های دیگر، پایگاه وب شخصی نامزد است که دو راه برای ورود دارد:

۱. از طریق نشانی پایگاه وب شخصی‏، مشروط بر آن که هزینه زیادی صرف تبلیغات نشانی وب خود در رسانه‏‌های دیگر مانند بیل‏بوردها و نشریات کند؛
۲. از طریق جستجوگرها، مشروط بر آن‏که نام و نشانی پایگاه وب شخصی نامزد طوری باشد که اولین یا دومین رتبه را در جستجو کسب کند.‏

اگر نامزد به هریک از دو روش فوق بتواند مخاطبان را به پایگاه وب خود هدایت کند، به قابلیت‌های مهمی دست می‏‌یابد، زیرا رسانه‏‌ای دارد که می‌‏تواند به طور نامحدود از فضا و زمان آن استفاده کند؛ انواع فیلم‌ها و سخنرانی‌ها و آثار منتشرشدة خود را در آن قرار دهد و به طور مستقیم و دائمی با طرفداران و رای دهندگان بالقوه ارتباط داشته باشد. همچنین سخنگاه‌های متعدد برای برقراری بحث‌های آزاد بین طرفداران خود فراهم سازد، و به ویژه به طرفداران خود آموزش دهد که چگونه از نظرات وی در بین مردم دفاع کنند.‏

شاید مهم‌تر از همه‏، امکانات بی‌‏نظیر اینترنت در جمع‌‏آوری کمک‌های مردمی سالم برای تأمین هزینه‏‌های کارزار و نیز نظرسنجی از مخاطبان باشد.‏ سالم بودن اینترنت از این جهت است که معمولا کمک‌های بسیار بزرگ مالی به نامزدها (که ریشة برخی فسادها می‏‌تواند باشد) از طریق اینترنت صورت نمی‏‌پذیرد.‏

معمولاً نظرسنجی در کارزار انتخابات را با نظرسنجی برای پیش‌‏بینی نتیجة انتخابات اشتباه می‏‌گیرند.‏ نظرسنجی توسط شخص نامزد است که در کارزار اهمیت دارد، زیرا وی از این طریق البته به کمک متخصصان تبلیغات و روابط عمومی‏) می‏‌تواند پیام‌ها و رفتارها و همه چیز مربوط به انتخابات را که به وی مربوط باشد اصلاح کند.‏

اما احتمال موفقیت نامزد در این که رای‏‌دهندگان بالقوه به یکی از دو روش نشانی وب نامزد یا جستجوگرهایی مانند گوگل وارد پایگاه وب شخصی وی شوند معمولاً بسیار کم است‏.‏ درصد بسیار ناچیزی از مردم نشانی وب نامزد را در حافظه دارند. احتمال ورود از طریق جستجوگرها هم تقریباً صفر است‏، زیرا جستجوگرها با هر کلیدواژه‏ایی که به انتخابات و حتی نام کامل شخص نامزد مربوط شود در درجة اول و به طور طبیعی نام رسانه‏‌های بزرگ و پایگاه‌های خبری پرمخاطب را می‏‌آورند.‏

برای دستیابی به این هدف که مخاطبان وی از هر طیف و گروهی که باشند، وارد پایگاه وب شخصی نامزد شوند راه‌های گوناگونی وجود دارد که گاهی به موفقیت منجر می‏‌شوند.‏

شبکه‏‌ای از نمایندگی‌ها (affiliate)  که به صورت وب‏لاگ یا پایگاه‌های وب تأسیس شده‌‏اند، با ارائة خدمات گوناگون اینترنتی رایگان‏، می‏‌توانند به ارتقای نام و نشانی وب پایگاه نامزد کمک کنند.‏ یکی از هزینه‌‏های کارزار انتخابات می‏‌تواند تاسیس شبکة نمایندگی‌ها باشد که هم می‏‌توانند در ارتقای نام پایگاه وب نامزد مفید باشند و هم جستجوگرها را به روش‌های گوناگون به سمت پایگاه وب نامزد هدایت کنند.‏

برخی از پایگاههای وب که در اینترنت فعالیت می‏‌کنند و مرتباً روزآمد می‏‌شوند و ظاهراً هیچ درآمدی ندارند، به طور مستقیم یا غیرمستقیم به احزاب یا نامزدهای انتخاباتی بالقوه مرتبط هستند و در حقیقت جزو شبکه‏‌های نمایندگی نامزد یا حزب هستند.‏
(حتی در کشورهای صنعتی [متأسفانه یا هرچیز دیگر] برخی از پایگاه‌های وب هرزه‌‏نگاری که به طور رایگان فعالیت می‏‌کنند و قاعدتاً هزینه‏‌هایی نیز صرف تولید برنامه‏‌های خود می‏کنند، به نحوی به شبکه‏‌های نمایندگی مرتبط با سرمایه‏‌داران بزرگ مربوط می‏‌شوند.).‏

رسانه‌‏های اجتماعی (social media) در حقیقت سخنگاه‌هایی هستند که از ارتباط اینترنتی استفاده می‏‌کنند و هر صفحة وب آنها می‌‏تواند حاوی تعداد زیادی از دیدارگران باشد که در ضمن دارای حق درج مطلب هم هستند.‏ به عبارت دیگر هر صفحه یا وبلاگ موجود در یک شبکة اجتماعی‏، یک جامعة چندنفره تا چندصدنفره یا چندهزار نفره است که یک مدیر (صاحب صفحه‏) دارد و معمولاً موضوع و گرایش بحث توسط مدیر تعیین می‏‌شود.‏

یکی از اهداف مهم نامزد انتخابات در سال‌های اخیر این شده است که از طرفداران خود و یا شخصیت‌های معروف جامعه درخواست می‏‌کند که با ایجاد صفحة وب در شبکة اجتماعی‏، جوامع کوچک را به حمایت از وی و به ویژه نشانی وب شخصی وب فرابخوانند.‏

کاربرد اینترنت در کارزار انتخاباتی یک تیغ دولبه است که می‌‏تواند هم منجر به تخریب شخصیت نامزد و هم منجر به ارتقای شخصیت نامزد شود.‏ می‏‌تواند با ایجاد صدها نمایندگی و صفحة وب شبکة اجتماعی به برخی از اهداف خود برسد، اما همان‏‌گاه هرگونه فعالیت سبک و بی‏‌محتوا به سهولت می‌‏تواند شخصیت و وجهة اجتماعی نامزد را تخریب کند. یکی از کاربردهای نظرسنجی مستمر و بی‏‌وقفه در اینترنت کسب اطلاع از همین موارد است‏.‏

۴. پایگاه‌های ارگان حزب

بدیهی است که پایگاه‌های وب ویژه‌‏ای که یا ارگان حزب نامزد هستند و یا به هر صورتی به طور کامل از نامزد حمایت می‌‏کنند، فضای بسیار وزین و معتبری از اینترنت را در اختیار نامزد قرار می‏‌دهند. اما این پایگاه‌ها ظرفیت محدود و ثابتی دارند که معمولا به کندی قابل افزایش هستند.‏ مثلاً اگر یک پایگاه وب ارگان دارای نیم میلیون دیدارگر روزانه باشد، و ماهانه چهار میلیون دیدارگر غیرمکرر وارد آن شوند، درصد قابل محاسبه‏‌ای (از طریق نظرسنجی‏) از آن‌ها به دلیل ورود به پایگاه و دیدار از صفحات وب مرتبط با نامزد به رای دادن به نامزد گرایش پیدا می‌‏کنند.‏ مقدار این درصد معمولا اندک است و به ندرت تغییر چشمگیری در گرایش به نامزد پدید می آورند.‏

m_mohammadifar@mail.com

منبع: همشهری آنلاین