اقتدار روزافزون و کارایی بینظیر ارتش جمهوری اسلامی ایران از ابعاد و زوایای گوناگونی قابل ارزیابی و بررسی است. اما نکتهای که ابتدا باید به آن اشاره کرد، بنیان و شاکله اصلی ارتش ما ست که بر پایه سه رکن اساسی یعنی دین و اخلاق، استقلال و کارایی بنا نهاده شده است.
در رابطه با رکن اول یعنی دین و اخلاق در ارتش، مقام معظم رهبری میفرمایند: «ما امروز که به ارتش نگاه میکنیم، میبینیم سهم وافری از دین واخلاق، روابط، عملکرد، ایمان دینی و احترام به مبانی اخلاقی را برده، در خود بهوجود آورده و براساس آن کار و تلاش کرده است». در حقیقت این رکن مهم، پایه و اساس مبانی استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران است. تقویت روحیه دینی و انضباط معنوی در ارتش از مؤلفههایی است که فرمانده معظم کل قوا نیز در دیدارهای مختلف با فرماندهان و کارکنان ارتش همواره بر آن تأکید فرمودهاند. درخصوص رکن دیگر، یعنی استقلال در ارتش نیز مقام معظم رهبری میفرمایند: «ارتشی که گوش به فرمان دیگران نیست، تحت فرمان دیگران نیست، برای مصالح دیگران حرکت نمیکند، هرچه هست متعلق بهخود اوست، متعلق به ملت اوست و متعلق به آینده اوست، ارتش مستقل یعنی این».
در سایه همین استقلال فکری و عملی بود که ارتش جمهوری اسلامی ایران که مملو از انسانهای شجاع، مؤمن، نیرومند و فداکار بود، توانست خود را بهعنوان یک ارتش نمونه، مقتدر و مردمی در دنیا معرفی کند؛ ارتشی که در دل مردم جای دارد و بر خلاف ارتشهایی که در مقابل مردم خود قرار داشته و از آنها بیگانهاند، دارای یک پایگاه مردمی و مورد توجه عواطف و احساسات آحاد ملت است. به همین دلیل است که این دو مفهوم یعنی استقلال و مردمی بودن ارتش نیز از مؤلفههای کلیدی و مورد تأکید مقام معظم رهبری است.
درخصوص رکن سوم، یعنی کارایی هم باید گفت دوران هشت ساله دفاع مقدس بهخوبی ثابت کرد ارتش جمهوری اسلامی ایران، ارتشی کارا و مبتکر است بهگونهای که در شرایط سخت تحریمها نهتنها توانست تمامی نیازمندیها، تجهیزات و ادوات مورد نیاز یگانهای رزمی خود را تأمین کند بلکه با بهرهگیری از تجربیات کمنظیر زمان جنگ توسط کارکنان مبتکر و خلاق در مراکز علمی و تحقیقاتی با مدیریت دلسوزانه و متعهدانه فرماندهان و مدیران در ردههای مختلف توانست اوج قدرت دفاعی خود را به رخ دشمنان نظام اسلامی بکشد.در این رابطه مقام عظمای ولایت فرمودهاند: «کارایی ارتش نشان داده شد. ارتش در این دوران هشتساله نشان داد که رکن رکینی برای دفاع از مرزها و استقلال کشور است. شهدای ارتش، ماجراهای جنگ تحمیلی، حضور نیروهای مختلف ارتش در عرصه جنگ، نیروی هوایی یک طور، نیروی زمینی یک طور، نیروی دریایی یک طور و نقش اینها در طول این مدت در دفاع از این مرزها نمیگویم هیچ انسان با انصافی، حتی انسانی که چشم دارد و نگاه میکند هم نمیتواند منکر این نقش عظیم بشود».
حال با توصیفی که از سه رکن اصلی پیشرفت و اقتدار ارتش به عمل آمد و تأکید شد که هویت امروز ارتش جمهوری اسلامی ایران برآمده از دین و اخلاق، استقلال و کارایی است، به سرفصلهایی اشاره میکنیم که ارتش ما با اعتقاد و التزام عملی به این رهنمودها و راهکارها، ارتش ولایتمدار نامیده شده است.قبل از ورود به این مبحث لازم است بگوییم - البته بر همگان واضح و مبرهن است- که حفظ حیات و بقای یک جامعه و تأمین ثبات آن بستگی به اقتدار نیروهای مسلح دارد. اقتدار و آمادگی نیروهای مسلح برای دفاع از استقلال، تمامیت ارضی نظام اسلامی، حفظ ارزشها و اصول، پیشبرد اهداف متعالی و حمایت از مردم مظلوم جهان، موجب سربلندی و شکوه بیش از پیش کشورمان است.
در نظام جمهوری اسلامی ایران که نظامی الهی است، اقتدار ارتش و دیگر نیروهای مسلح اهمیت مضاعفی مییابد. از این روست که مجموعه این نیروها بهویژه ارتش جمهوری اسلامی ایران همواره مورد عنایت خاص امام راحل (سلامالله علیه) و فرماندهی معظم کل قوا حضرت آیتالله خامنهای (مدظله العالی) بوده است.
مقام معظم رهبری از همان روزهای اولیه پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 1357 عنایت ویژهای به ارتش داشتهاند. در آن زمان که نمایندگی حضرت امام (ره) را در وزارت دفاع و سپس در شورایعالی دفاع عهدهدار بودند، سپس در دوران ریاست شورایعالی دفاع و ریاستجمهوری و بهویژه بعد از آنکه زعامت و رهبری جامعه اسلامی را عهدهدار شدند، همواره ارتش جمهوری اسلامی ایران را مورد لطف و عنایت ویژه خود قرار دادهاند.
اگر حمایت حضرت امامخمینی(ره) و شناخت صحیح و همهجانبه رهبر معظم انقلاب از ارتش وجود نداشت چه بسا دشمنان قسمخورده این انقلاب بهویژه گروهکهایی که کمر به نابودی ارتش بسته بودند، در این توطئه شوم خود موفق میشدند. در اینجا به برخی از مهمترین رهنمودها و تدابیر معظمله در ارتباط با ارتش جمهوری اسلامی ایران که سرلوحه مأموریتهای آنجا و چراغ راه امیران و فرماندهان ارتش است، اشاره میکنیم:
1 - «ارتش باید توان مادی و معنوی خود را روزبهروز افزایش بدهد. مهم تر از توان مادی، معنویت است. روحیه و ایمان، عشق به مسئولیت و تلاش جانفشانانه و فداکارانه در این راه».
2 - «ارتش جمهوری اسلامی ایران آنچه را که امروز دارد باید قدر بداند و بهنظر من از همه چیز برتر و بیش از همه، جایگاه و پایگاه مردمی ارتش است».
3 - «نیروی هوایی، نیروی دریایی، نیروی زمینی امکان ساخت دارند. بایستی تلاشهای نوآورانه و ابتکارآمیز را دنبال کنید. بروید و بسازید، باید تولید کنید و میشود. ما باید هواپیما بسازیم، ما باید کشتی بسازیم، ما باید تانک بسازیم، ما باید نفربر بسازیم و باید بسازیم».
4 - «نیروهای مسلح ما بهعنوان انسانهای مصمم، با اراده و انقلابی باید همواره درس بازسازی و تعمیر و نگهداری تجهیزات نظامی را به یاد داشته باشند و با تکیه بر مغزهای متفکر و فعال و ابتکار و امکانات، نیازهای رزمی خود را تأمین کنند».
5 - «نیروهای مسلح ما باید با همان روحیه فداکاری، اخلاص و آمادگی و تحمل مشقات و زحمات که در طول جنگ تحمیلی از خود نشان دادند، در کسب هرچه بیشتر مدارج علمی و تحقیقی کوشا باشند و جنبههای ارزشی و اسلامی را برهمه فعالیتها و تلاشهای خود مقدم بدارند».
6 - «ارتش باید آماده باشد تا با شهامت، فداکاری و شهادتطلبی هرگونه خطر و تهدیدی را با قدرت هرچه تمامتر دفع کند».
7 - «اگرچه ظاهر، همه چیز نیست اما ظاهر هم نشانه معنی و باطن است. مرتب بودن نظامیان نشاندهنده نظم و تربیت و استواری سازماندهی و حرکت نظامیگری است. نیروهای مسلح باید آراستگی، نظم و تواناییهای عملی خود را در شکل یک انضباط محسوس و عینی نشان بدهند».
8 - «نیروهای مسلح باید با تهدیدات علیه کشور و انگیزههای دشمنان آشنا باشند و با آگاهی بیشتر از مسائل جهان، جغرافیای سیاسی غلط و نامعقول و غیرمنطقی حاکم بر دنیا به اهمیت نقش خود بیشتر واقف شوند».
9 - «ارتش جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از ویژگیهای سازمانی و نیز بهدست آوردن دستاوردهای سالهای طولانی دفاع مقدس از زمینه ممتازی برای فعالیتهای عقیدتی سیاسی برخوردار است. لازم است که این امکانات به نیکوترین وجهی شناخته و از آن بهرهگیری شود».
10 - «امروز همت شما برای کارهای بزرگتر، بهمراتب بیشتر از آن چیزی است که ناو جماران به ما دارد نشان میدهد و آن را در مقابل ما مجسم میکند. با اینکه برای این کار خیلی زحمت کشیده شده و این زحمات خیلی ارزش دارد - به کار بردن هوش و استعداد و توانایی و کار شبانهروزی و... - در عین حال این کار در مقابل آنچه شما امروز همت بر آن میگمارید که انجام دهید، کار بزرگی نیست؛ کارهای آینده شما مهمتر است».
ستوان یکم شهروز علیمردانی