کارشناسان نظامی بین‌المللی معتقدند عملکرد ساختار پدافندی ایران طی روزهای در هدف قرار دادن انواع هواگردهای متخاصم آمریکایی، ادعاهای ترامپ و دیگر مقام‌های این کشور درباره برتری هوایی واشنگتن در منطقه را با چالش جدی مواجه کرده‌است.

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: انتشار اخبار روزهای اخیر درباره «گزارش وضعیت اضطراری یک فروند جنگنده اف‌ـ۳۵ آمریکا» در نزدیکی تنگه هرمز، آن‌هم به فاصله کوتاهی پس از ماجرای جنجالی «هدف قرار گرفتن اف‌۱۶ در حوالی جزیره قشم»، توجه‌ها را به ظرفیت پدافند هوایی ایران و توان باقی‌مانده آن برای محدود کردن آزادی عمل جنگنده‌های آمریکایی جلب کرده‌است.

اندیشکده نظامی «دیفنس سکیوریتی آسیا» روز یکشنبه در گزارشی به بررسی زوایای مختلف رویدادهای روزهای اخیر بر فراز تنگه‌هرمز پرداخته که مهم‌ترین محورهای آن را در ادامه می‌خوانید:

کابوس پنهان جنگنده‌های آمریکایی

  • گزارش وضعیت اضطراری یک فروند جنگنده اف‌۳۵ آمریکا در نزدیکی تنگه‌هرمز، بار دیگر موضوع آسیب‌پذیری هواگردهای آمریکایی و ظرفیت پدافند هوایی ایران را به کانون توجه رسانه‌ها بازگردانده‌است.
  • این اتفاق در ۲۱ نوامبر و در شرایطی گزارش شد که پیش‌تر نیز ماجرای یک فروند جنگنده اف‌۱۶ آمریکایی در نزدیکی جزیره قشم با ادعای ایران درباره هدف قرار گرفتن آن توسط پدافند هوایی همراه شده بود.
  • براساس اطلاعات منتشرشده، یک هواپیمای شناسایی‌شده به‌عنوان اف۳۵ کد اضطراری ۷۷۰۰ را مخابره کرده و در ارتفاع ۲۹هزارپایی به سمت امارات حرکت کرده‌است.
  • مقصد احتمالی این جنگنده، پایگاه هوایی «الظفره» بوده که نیروهای آمریکایی از آن استفاده می‌کنند.
  • هنوز معلوم نیست این جنگنده به‌دلیل نقص فنی، مشکل پزشکی یا شرایط مرتبط با یک مواجهه نظامی مجبور به تغییر مسیر شده‌است.
  • وقوع این اتفاق در محدوده راهبردی خلیج‌فارس، پرسش‌های مهمی درباره شرایط فعالیت جنگنده‌های آمریکایی در این منطقه مطرح کرده‌است.

دو حادثه و یک پرسش راهبردی

  • پیش از گزارش مربوط به جنگنده اف ۳۵، مقام‌های ایرانی اعلام کرده بودند پدافند هوایی یک فروند جنگنده اف‌۱۶ آمریکا را در نزدیکی جزیره قشم هدف قرار داده و به آن آسیب وارد کرده‌است.
  • در مقابل، سنتکام این اتفاق را رد کرد و مدعی شد هیچ حمله‌ای علیه اف‌۱۶ آمریکایی صورت نگرفته است.
  • اکنون گزارش وضعیت اضطراری اف‌۳۵، در کنار مناقشه قبلی درباره اف‌۱۶، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که آیا واقعا حملات به زیرساخت‌های نظامی ایران ظرفیت پدافند هوایی این کشور را از بین برده‌است؟

نکته ویژه برای ارزیابی توان نظامی ایران

  • یکی از نکات مهم در ارزیابی توان نظامی ایران، تفاوت میان انهدام برخی تجهیزات پدافندی و نابودی کامل شبکه دفاع هوایی است.
  • حمله به تعدادی از تأسیسات نظامی الزاماً به معنای از بین رفتن همه رادارها، پرتابگرهای متحرک و اجزای فرماندهی و کنترل نیست.
  • حتی باقی ماندن بخشی از این ظرفیت‌ها، می‌تواند برای برنامه‌ریزی عملیاتی نیروهای مهاجم اهمیت داشته باشد.
  • البته فعالیت مؤثر یک سامانه پدافندی تنها به بقای فیزیکی پرتابگر وابسته نیست و به عملکرد رادارها، ارتباطات، اطلاعات هدف‌گیری و آمادگی عملیاتی نیز بستگی دارد.

چالش ادعای شکست‌ناپذیری فناوری رادارگریز

  • اهمیت گزارش اخیر از آن جهت است که اف۳۵ از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های رادارگریز آمریکا محسوب می‌شود و فناوری طراحی‌شده در آن با هدف دشوار کردن شناسایی و رهگیری توسط سامانه‌های دفاع هوایی توسعه یافته است.
  • با این حال، فناوری رادارگریزی به معنای مصونیت مطلق در برابر تهدیدها نیست. شناسایی احتمالی یک هواگرد نیز با دستیابی به اطلاعات دقیق برای هدف‌گیری و انهدام آن تفاوت دارد.
  • این اتفاق بار دیگر یادآوری می‌کند که برخورداری از فناوری پیشرفته، به معنای حذف همه خطرهای عملیاتی نیست.

اهمیت زیرساخت‌های پشتیبانی آمریکا در منطقه

  • حرکت احتمالی اف۳۵ به سمت پایگاه هوایی «الظفره» در امارات، اهمیت زیرساخت‌های پشتیبانی آمریکا در منطقه را نیز برجسته می‌کند.
  • جنگنده‌های پیشرفته برای ادامه فعالیت به شبکه‌ای از پایگاه‌ها، باندهای فرود، تجهیزات فنی و نیروهای تعمیر و نگهداری وابسته هستند.
  • فرود اضطراری یک جنگنده، حتی درصورت بازیابی ایمن، لزوماً به معنای بازگشت سریع آن به چرخه عملیاتی نیست.

آزمون واقعی برتری هوایی آمریکا

  • مجموعه این تحولات بار دیگر نشان می‌دهد ارزیابی برتری هوایی آمریکا در منطقه را نمی‌توان صرفاً براساس تعداد جنگنده‌ها یا فناوری پیشرفته آنها انجام داد.
  • میزان آزادی عمل عملیاتی، امکان استفاده امن از آسمان منطقه و توان مقابله با تهدیدها نیز از مؤلفه‌های تعیین‌کننده هستند.

منبع: همشهری آنلاین