جو بایدن رئیس‌جمهور پیشین آمریکا گفت: بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر (رژیم) اسرائیل برای حفظ منافع شخصی خود، نهادهای دموکراتیک را تضعیف می‌کرد، تلاش‌ها برای برقراری صلح در خاورمیانه را مختل می‌ساخت و رفتارهایی از خود نشان می‌داد که دارای «گرایش‌هایی شبیه ترامپ» بود.

به گزارش همشهری آنلاین، کتاب خاطرات بایدن با نام «به من قول بده، آمریکا» (Promise Me, America) این روزها در ۴۸۰ صفحه روانه کتاب‌فروشی‌های آمریکا شده که به‌طور ویژه به چهار سال حضور او در کاخ سفید می‌پردازد و روند روبه‌تیرگی مناسبات واشنگتن - تل آویو را در سال‌های ریاست‌جمهوری بایدن، هم‌زمان با نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو روایت کرده است.

نشریه نیوزویک که کتاب بایدن را بررسی کرده است، می‌گوید: بایدن در بخشی از کتاب درباره نتانیاهو می‌نویسد که «او و من می‌توانستیم با یکدیگر صریح و بی‌پرده صحبت کنیم، اما اعتماد چندانی میان ما وجود نداشت. همچنین نگران گرایش‌های شبیه ترامپ در نتانیاهو بودم. او می‌توانست به‌راحتی با حقیقت بازی کند و برایش اهمیتی نداشت که نهادهای دموکراتیک را در راستای منافع شخصی خود خم کند و زیر پا بگذارد.»

بایدن به‌طور مشخص به تلاش نتانیاهو در سال ۲۰۲۳ برای اصلاح ساختار قضایی رژیم اسرائیل اشاره می‌کند و می‌نویسد که نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، با وجود برخورداری از «اکثریتی شکننده در انتخابات»، به‌سرعت درصدد تضعیف دیوان عالی برآمد تا مانع رسیدگی آن به «معاملات مالی مشکوک خود» شود.

رویارویی بایدن با نتانیاهو

بایدن، نتانیاهو را سیاستمداری توصیف می‌کند که برای پیشبرد منافع سیاسی شخصی خود حاضر بود دستاوردهای دیپلماتیک را تضعیف کند و متحدان را از خود برنجاند. او از رویارویی‌ سخن می‌گوید که پیش‌تر گزارش نشده بود و در جریان سفری به سرزمین‌های اشغالی فلسطین زمانی که معاون رئیس‌جمهوری بود، اتفاق افتاد.

به گفته بایدن، نتانیاهو بارها از او خواسته بود به سمت پنجره اتاق کنفرانس برود تا از آنجا ببیند شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری تا چه اندازه به بیت المقدس نزدیک هستند.

بر اساس روایت بایدن، نتانیاهو به او گفته بود: «آقای معاون رئیس‌جمهور، به سمت پنجره بیایید، بگذارید چیزی را به شما نشان بدهم.» اما بایدن از بلند شدن خودداری کرد.

او به یاد می‌آورد که در پاسخ گفته است: «نتانیاهو، بنشین. من قبلا کنار پنجره رفته‌ام و این حرف‌ها را بسیار شنیده‌ام. تو باید کاری را انجام دهی که درست است و کار درست برای (رژیم) اسرائیل این است که به روند صلح و راه‌حل دو دولتی بازگردد.»

بایدن همچنین می‌نویسد که موافقت نتانیاهو با صدور مجوز ساخت ۵۷۰۰ واحد شهرک‌سازی رژیم اسرائیل در اوایل تابستان ۲۰۲۳، ضربه بزرگی به تلاش‌های دولت او برای دستیابی به توافقی تاریخی جهت عادی‌سازی روابط میان رژیم اسرائیل و عربستان سعودی وارد کرد.

رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا معتقد است که این توافق شاید تنها «چند هفته» با نهایی شدن فاصله داشت، اما حملات هفتم اکتبر (عملیات طوفان الاقصی) این ابتکار دیپلماتیک را از مسیر خود خارج کرد.

وی می‌نویسد که نتانیاهو مدت‌ها خود را فردی معرفی کرده بود که بیش از هر کس دیگری توانایی محافظت از اسرائیلی‌ها در برابر دشمنانشان را دارد؛ اعتباری که به او کمک کرده بود از رسوایی‌های مکرر فساد جان سالم به در ببرد.

اما به استدلال بایدن، حمله هفتم اکتبر شکست فاجعه‌بار این وعده را آشکار کرد.

بایدن می‌نویسد: «اکنون مشخص شده بود که او دقیقا در انجام همان کاری که وعده داده بود، شکست خورده است. حتی در همان دقایق ابتدایی، این احساس را داشتم که واکنش او بیش از اندازه و ویرانگر خواهد بود؛ واکنشی برای جبران چیزی که از سوی او به قصور در انجام وظیفه بسیار نزدیک بود.»

بایدن همچنین فاش می‌کند که ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا در صبح روز حمله، وضعیت ارتش رژیم اسرائیل را این‌گونه توصیف کرده بودند: «در موضع ضعف، سردرگم و آشفته»؛ همچنین سامانه‌های دفاع هوایی اسرائیل «در حداکثر آمادگی و توان عملیاتی خود نبودند.»

بایدن می‌گوید که اگر ایران و حزب‌الله هم‌زمان با حماس حمله‌ای هماهنگ انجام می‌دادند، «این اتفاق می‌توانست ضربه‌ای حیاتی موجودیتی به اسرائیل وارد کند.»

بایدن می‌افزاید که چهار روز پس از حمله، در ۱۱ اکتبر، برای جلوگیری از وقوع یک درگیری منطقه‌ای به‌مراتب گسترده‌تر مداخله کرد.

مقام‌های اسرائیلی معتقد بودند که حزب‌الله در حال آماده‌سازی حمله‌ای بزرگ از خاک لبنان به آن سوی مرز است و جنگنده‌های اسرائیلی نیز برای انجام حمله‌ای پیش‌دستانه با هدف قرار دادن رهبران حزب‌الله به پرواز درآمده بودند.

بایدن درباره گفت‌ وگوی خود با نتانیاهو و کابینه جنگ رژیم اسرائیل می‌نویسد: «من از نتانیاهو خواستم که از این اقدام منصرف شود. به او گفتم که اگر این کار را انجام دهید، وقوع یک جنگ در خاورمیانه را قطعی می‌کنید.» در نهایت، نتانیاهو توصیه او را پذیرفت و دستور داد هواپیماها در میانه پرواز بازگردند.

بایدن می‌نویسد: «در آن لحظه حساس و بی‌ثبات، این تصمیم درستی بود.»

نتانیاهو بقای سیاسی خود را بر منافع رژیم اسرائیل مقدم می‌دانست

بایدن می‌نویسد که با وجود حمایت دیرینه‌اش از رژیم اسرائیل، روابط او با نتانیاهو پس از بازگشت نخست‌وزیر رژیم اسرائیل به قدرت در اواخر سال ۲۰۲۲، به‌تدریج دشوارتر شد و به یاد می‌آورد که زمانی که سناتور بود، گاهی به دلیل معرفی خود به‌عنوان یک صهیونیست و بردن خانواده‌اش برای بازدید از اردوگاه کار اجباری داخائو با «دردسرهای مختصری» روبه‌رو می‌شد.

با این حال، او می‌گوید که مسئولیت‌هایش به‌عنوان رئیس‌جمهوری ایجاب می‌کرد با تصمیماتی که به‌طور فزاینده‌ای آنها را زیان‌بار می‌دانست و از سوی رهبران رژیم اسرائیل اتخاذ می‌شد، مقابله کند.

بایدن می‌نویسد: «وظیفه من به‌عنوان رئیس‌جمهور ایالات متحده، حمایت از منافع آمریکا و متحدان آمریکا بود. هر کشور دموکراتیکی حق دارد رهبر خود را انتخاب کند و من با رهبران آن کشورها همکاری می‌کنم. به‌ ویژه از زمان بازگشت نتانیاهو به قدرت در اواخر سال ۲۰۲۲، احساس می‌کردم که تلاش برای محافظت از (رژیم) اسرائیل به معنای محافظت از آن در برابر دشمنانش و همچنین در برابر خودش است.»

بایدن همچنین از نحوه مدیریت جنگ غزه توسط نتانیاهو انتقاد می‌کند و می‌گوید که وعده‌هایی برای محدود کردن تلفات غیرنظامیان فلسطینی می‌داد، در حالی که اساسا قصد عمل کردن به آنها را نداشت.

رئیس‌جمهور پیشین آمریکا می‌نویسد: «نتانیاهو هیچ ابایی نداشت از اینکه وعده‌هایی بدهد که نه قدرت اجرای آنها را داشت و نه قصد انجامشان را.»