به گزارش همشهری آنلاین، انتشار ویدئویی از یک دستگاه خودروی دوج چلنجر با کاور اختصاصی بازی GTA 6 در خیابانهای اهواز، توجه کاربران شبکههای اجتماعی را به خود جلب کرده است. این خودرو با طرحهایی برگرفته از نسخه ششم مجموعه GTA تزئین شده و ظاهر متفاوتی پیدا کرده است؛ اقدامی که فراتر از یک تغییر ظاهری ساده، بحث تبلیغ و نمایش عمومی یک بازی ویدئویی غیر قانونی را نیز مطرح میکند.
در ویدئوی منتشرشده، افرادی که در طراحی و اجرای این کاور نقش داشتهاند، خودرو را در خیابانها و فضاهای عمومی شهر به نمایش میگذارند. به این ترتیب، نمادها و تصاویر مرتبط با GTA 6 در معرض دید عموم قرار میگیرند و عملاً نوعی تبلیغ محیطی برای این بازی شکل میگیرد. این اتفاق در شرایطی رخ داده که تبلیغات بازیهای ویدئویی، بهویژه آثاری با محتوای بزرگسالانه، در برخی کشورها با محدودیتهای فرهنگی و قانونی روبهرو هستند.
تبلیغات GTA 6 حتی در میامی هم بدون محدودیت نیست؟
یکی از موضوعاتی که در بحث تبلیغات GTA 6 مطرح شده، محدودیتهای تبلیغات این بازی در شهر میامی است؛ شهری که گفته میشود الهامبخش مهمی از فضای بازی بوده است. گزارشهایی درباره تلاش راکستار برای اجرای تبلیغات اختصاصی در این شهر و مخالفت برخی نهادهای محلی منتشر شده است. چندین ماه شرکت تولید کننده یعنی راکستار با پلیس میامی آمریکا در حال برطرف کردن مشکلات بودند که در این شهر به تبلیغ انحصاری بازی GTA 6 تایید بدهند اما با مخالفت های سخت و جدی پلیس میامی مواجه شد. بعد از ماه ها تلاش راکستار از تبلیغ انحصاری در میامی آمریکا، فقط بالای زمین بسکتبال تیم میامی هیت مجوز صادر شد نه در شهر.
با وجود این، تقابل میان محتوای یک اثر سرگرمی و حساسیتهای نهادهای عمومی، موضوع قابلتوجهی است. مجموعه GTA سالهاست به تصویرسازی از سرقت، خشونت، حمل سلاح و فعالیتهای مجرمانه شهرت دارد. این عناصر بخشی از جهان داستانی بازی هستند، اما همین ویژگیها میتوانند درباره نحوه تبلیغ و معرفی آن در فضاهای عمومی پرسشهایی ایجاد کنند. بهخصوص زمانی که تبلیغات یک اثر بزرگسالانه در محیطی انجام میشود که مخاطبان آن محدود به گروه سنی خاصی نیستند.
موضوع دیگر، وضعیت عرضه و تبلیغات GTA 6 در کشورهای مختلف است. گزارشهای رسمی شرکت سونی و پلی استیشن از محدودیت یا ممنوعیت عرضه این بازی در شماری از کشورها خبر دادهاند؛ محدودیتهایی که معمولاً به محتوای جنسی، خشونت، فعالیتهای مجرمانه و سایر مؤلفههای حساس بازی مربوط میشوند. بااینحال، باید میان ممنوعیت رسمی عرضه، محدودیت دسترسی، ردهبندی سنی و مقررات تبلیغاتی تفاوت قائل شد؛ زیرا این موارد الزاماً به معنای ممنوعیت کامل بازی یا برخورد با تمام اشکال معرفی آن نیستند.
این بازی در 13 کشور به صورت رسمی و رسانه ای شرکت پلی استیشن سونی ممنوع اعلام شده است. در کشورهای تاجیکستان ، روسیه ، چین ، بحرین ، کویت ، عمان ، قطر ، لبنان ، تایلند ، تایوان ، عربستان ، امارات و استرالیا به دلیل محتوای جنسی ، دزدی ، خشونت زیاد و نوع پوشش در بازی ممنوع اعلام کردهاند.
در کشورهایی که عرضه GTA 6 با محدودیت یا ممنوعیت مواجه شده است، تبلیغ و معرفی عمومی این بازی نیز تابع ضوابط و محدودیتهای خاصی است. در چنین بازارهایی، نمایش و تبلیغ علنی بازی در فضاهای عمومی میتواند با واکنش نهادهای نظارتی روبهرو شود و در صورت نقض مقررات، برخوردهای قانونی و جریمههای سنگینی برای متخلفان به همراه داشته باشد. در ایران نیز به دلیل نبود همکاری رسمی شرکت سونی و پلتفرم پلیاستیشن با بازار کشور، تبلیغ محتوای بازیهای این شرکت در فضاهای عمومی و شبکههای اجتماعی، غیرقانونی است.
تبلیغ در فضای عمومی و تأثیر آن بر مخاطبان کمسنوسال
با وجود تمام این بحثها، مهمترین مسئله درباره نمایش خودرویی با طرح GTA 6 در خیابانهای اهواز، تأثیر احتمالی چنین اقداماتی بر مخاطبان کمسنوسال است. محتوای بازیهای ویدئویی فقط از طریق تجربه مستقیم آنها به مخاطب منتقل نمیشود؛ تصاویر تبلیغاتی، ویدئوهای شبکههای اجتماعی و نمایش عمومی نمادهای یک بازی نیز میتوانند در شکلگیری علاقه و کنجکاوی مخاطبان نقش داشته باشند.
بازی GTA 6 برای مخاطبان بزرگسال طراحی شده و محتوای آن با گروه سنی کودکان و نوجوانان تناسب ندارد. بااینحال، محبوبیت مجموعه GTA در میان نسل جوان و بازنشر گسترده ویدئوهای مرتبط با آن در شبکههای اجتماعی میتواند باعث شود چنین تبلیغاتی بدون توجه کافی به محدودیتهای سنی، در معرض دید مخاطبان کمسنوسال قرار بگیرد. واکنشهای هیجانی کاربران و انتشار مکرر این تصاویر نیز به افزایش دامنه دیدهشدن آن کمک میکند.
نکته مهم دیگر درباره محتوای GTA 6، تفاوتهای فرهنگی و ارزشی این بازی با جامعه ایرانی است. مجموعه GTA در بستری داستانی جریان دارد که شخصیت اصلی آن درگیر فعالیتهای مجرمانه، قانونگریزی، سرقت و خشونت است و بازیکن در طول بازی با موقعیتهایی از این دست روبهرو میشود. علاوه بر این، نوع پوشش شخصیتها و برخی مضامین مطرحشده در بازی نیز با هنجارها و ارزشهای فرهنگی جامعه ایران همخوانی ندارد.
نمایش و ترویج چنین محتوایی در فضای عمومی، بهویژه در معرض دید کودکان و نوجوانان، میتواند بحثهایی درباره تأثیر محصولات سرگرمی بر نگرش و الگوهای فرهنگی نسل جوان ایجاد کند. از این منظر، مسئله صرفاً محبوبیت یک بازی یا علاقه طرفداران آن نیست؛ بلکه ضرورت توجه به تفاوتهای فرهنگی، ردهبندی سنی و مسئولیت در معرفی آثاری است که محتوای آنها برای همه گروههای سنی مناسب نیست.
در نهایت، نمایش یک خودروی تزئینشده با طرح GTA 6 در خیابانهای اهواز را نمیتوان صرفاً یک اتفاق سرگرمکننده و بیاهمیت دانست. این موضوع بار دیگر ضرورت توجه به مرز میان تبلیغ تجاری، آزادی انتخاب مخاطب و مسئولیت اجتماعی در معرفی محصولات فرهنگی را مطرح میکند.
مسئله اصلی نیز ممنوع کردن سلیقههای شخصی یا نادیده گرفتن علاقه طرفداران بازی نیست؛ بلکه باید مشخص شود تبلیغ عمومی یک محصول با ردهبندی سنی بزرگسالانه تا چه اندازه با مسئولیت رسانهای و ملاحظات مربوط به حضور کودکان و نوجوانان در فضاهای عمومی سازگار است.