در شرایطی که قیمت نهادههای ساختمانی نوسانات قابل توجهی را تجربه میکند، پیمانکاران و سازندگان بیش از گذشته به دنبال روشهایی برای کنترل هزینهها، کاهش پرت مصالح و افزایش بهرهوری کارگاه هستند. در این میان، انتخاب تجهیزات قالببندی بتن و سیستمهای داربست و اسکافلد فقط یک تصمیم مربوط به خرید نیست، بلکه میتواند بر زمان اجرای پروژه، ایمنی نیروهای کار و هزینه نهایی ساخت تأثیر بگذارد.
گزارشهای اقتصادی از افزایش قابل توجه هزینه نهادههای ساختمانی خبر میدهند
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، شاخص قیمت نهادههای ساختمانهای مسکونی شهر تهران در بهار ۱۴۰۵ نسبت به فصل قبل ۲۰.۷ درصد افزایش داشته است. این شاخص در مقایسه با فصل مشابه سال گذشته نیز رشد ۱۰۶.۸ درصدی را ثبت کرده و تورم سالانه نهادههای ساختمانی به ۸۰ درصد رسیده است. نکته قابل توجه اینکه با وجود کاهش تورم فصلی نسبت به فصل قبل، افزایش نقطهای و سالانه قیمتها همچنان فشار زیادی بر فعالان صنعت ساختمان وارد کرده است.
همچنین حبیبالله طاهرخانی، معاون وزیر راه و شهرسازی، در شهریور ۱۴۰۵ از افزایش متوسط بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت نهادههای ساختمانی در ابتدای سال خبر داد. این اظهارات نشان میدهد که تغییرات بازار مصالح صرفاً یک مسئله مربوط به خرید مواد اولیه نیست و میتواند برنامهریزی مالی، زمانبندی تأمین تجهیزات و تعهدات قراردادی پروژهها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین فضایی، بررسی هزینه واقعی تجهیزات اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای مثال، خرید یک محصول ارزانتر لزوماً به معنای کاهش هزینه پروژه نیست؛ اگر تجهیزات کیفیت ساخت مناسبی نداشته باشند، دفعات استفاده مجدد از آنها کاهش پیدا میکند یا زمان زیادی برای تعمیر و جایگزینی صرف میشود. بنابراین، هزینه خرید باید در کنار دوام، قابلیت استفاده مجدد، کیفیت ساخت و هزینه نگهداری بررسی شود.
ابلاغ شاخص تعدیل جدید؛ موضوع مهم برای پیمانکاران پروژههای عمرانی
یکی دیگر از اخبار مهم حوزه ساختوساز در آبان ۱۴۰۵، ابلاغ شاخص تعدیل سهماهه دوم سال از سوی سازمان برنامه و بودجه است. مطابق گزارش منتشرشده در ۱۲ آبان، شاخصهای موقت برای محاسبه تعدیل پیمانهای مشمول اعلام شدهاند تا زمان انتشار شاخصهای قطعی، مبنای محاسبات دورههای مربوط قرار گیرند.
این موضوع برای پیمانکارانی که قراردادهای آنها مشمول دستورالعملهای تعدیل است اهمیت ویژهای دارد. البته شاخص تعدیل به تمام قراردادهای خصوصی و خریدوفروش تجهیزات ساختمانی بهصورت خودکار تعلق نمیگیرد و شرایط قرارداد، فهرستبهای مبنا و ضوابط مربوط باید بررسی شود. ثبت دقیق صورتوضعیتها، زمان خرید تجهیزات و مستندات هزینهای میتواند در مدیریت مالی پروژهها مؤثر باشد.
قالب فلزی بتن؛ خریدی که باید با هزینه چرخه مصرف سنجیده شود
در پروژههای بتنریزی، قالب یکی از تجهیزات اصلی کارگاه است. انتخاب نوع قالب باید با توجه به ابعاد سازه، فشار بتن تازه، روش اجرا و تعداد دفعات استفاده انجام شود. قالبهای فلزی به دلیل قابلیت استفاده مجدد و امکان اجرای سیستمهای متنوع، در بسیاری از پروژههای ساختمانی و عمرانی کاربرد دارند.
با این حال، هنگام خرید نباید تنها قیمت هر کیلوگرم یا تعداد پنلها ملاک تصمیمگیری باشد. ضخامت ورق، کیفیت جوشکاری، استحکام پشتبندها، دقت ابعادی، کیفیت اتصالات و امکان تأمین قطعات جانبی از جمله عواملی هستند که بر عملکرد و عمر مفید قالب تأثیر میگذارند.
برای نمونه، در پروژهای که تعداد زیادی بتنریزی مشابه انجام میشود، استفاده از قالبی با قابلیت مصرف مکرر میتواند از نظر اقتصادی مناسبتر از خرید تجهیزات ارزانقیمت با عمر مصرف محدود باشد. همچنین انتخاب قالبهای مدولار یا سیستمهای تخصصی باید بر اساس نقشههای اجرایی و شرایط واقعی پروژه صورت گیرد.
در این زمینه، بررسی مشخصات و گزینههای مختلف قالب فلزی بتن میتواند به سازندگان در شناخت تجهیزات موجود و مقایسه راهکارهای قالببندی کمک کند. نکته مهم این است که انتخاب نهایی باید با نیازهای فنی پروژه مطابقت داشته باشد و صرفاً بر اساس قیمت اولیه انجام نشود.
قیمت اسکافلد در بازار به چه عواملی وابسته است؟
اسکافلد و داربست فلزی از تجهیزات پرکاربرد در پروژههای ساختمانی، اجرای سقفهای بتنی، عملیات تعمیراتی و دسترسی به ارتفاع هستند. سیستمهای مختلفی مانند اسکافلد مثلثی، چکشی، کاپلاک و H فریم در بازار عرضه میشوند که هرکدام مشخصات، کاربرد و شرایط اجرایی متفاوتی دارند.
قیمت نهایی این تجهیزات به عوامل مختلفی وابسته است. نوع سیستم، وزن قطعات، ضخامت و کیفیت لولهها، ابعاد اجزا، ظرفیت باربری طراحیشده، نوع اتصالات، تعداد متعلقات و هزینه حملونقل از جمله موارد مؤثر بر قیمت هستند. به همین دلیل، اعلام یک قیمت ثابت برای تمام انواع اسکافلد نمیتواند مبنای دقیقی برای برآورد هزینه یک پروژه باشد.
برای درک بهتر تفاوت سیستمها و بررسی عوامل مؤثر بر قیمت انواع اسکافلد، بهتر است ابتدا کاربرد موردنظر، ارتفاع اجرا و میزان بار واردشده به سیستم مشخص شود. مقایسه قیمت محصولات با وزن و مشخصات فنی یکسان نیز از اشتباه در انتخاب جلوگیری میکند.
برای داشتن یک معیار اولیه از بازار، در فهرست قیمت منتشرشده در وبسایت گروه صنعتی تنهاپولاد هنگام تهیه این گزارش، قیمت لوله داربست ۱۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم درج شده است. البته این رقم مربوط به لوله داربست است و نباید با قیمت یک مجموعه کامل اسکافلد اشتباه گرفته شود. همچنین با توجه به نوسانات بازار فولاد و ارز، استعلام مجدد پیش از سفارش ضروری است.
ایمنی داربست و قالببندی؛ الزامی که نباید قربانی کاهش هزینه شود
در کنار مسائل اقتصادی، ایمنی تجهیزات یکی از موضوعات مهم در مدیریت پروژههای ساختمانی است. ویرایش پنجم مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان، با عنوان «ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا»، الزامات مشخصی برای تجهیزات دسترسی، داربست و عملیات اجرای سازههای بتنی در نظر گرفته است.
بر اساس این ضوابط، اجزای فلزی داربست باید سالم و بدون ترک، خوردگی یا خمیدگی باشند. عملیات نصب، تغییر، تعمیر و جمعآوری داربست نیز باید توسط افراد دارای صلاحیت انجام شود. همچنین داربست باید پیش از بهرهبرداری، در طول استفاده حداقل هفتهای یکبار و پس از تغییرات، وقفه در استفاده یا رخدادهایی مانند باد و طوفان از نظر پایداری و ایمنی بررسی شود.
در بخش قالببندی بتن نیز بازدید و تأیید پایداری اجزای قالب و مهارها پیش از بتنریزی اهمیت دارد. این بررسی باید توسط فرد دارای صلاحیت انجام شود تا احتمال ریزش قالب در حین بتنریزی کاهش پیدا کند. استفاده از تجهیزات مناسب، رعایت ظرفیت باربری طراحیشده و مهاربندی اصولی از اقداماتی هستند که به افزایش ایمنی کارگاه کمک میکنند.
پیش از خرید تجهیزات ساختمانی چه مواردی را بررسی کنیم؟
با توجه به شرایط اقتصادی و ضرورت کنترل هزینهها، سازندگان و پیمانکاران میتوانند پیش از ثبت سفارش تجهیزات، چند موضوع را بررسی کنند:
- نوع سیستم قالببندی یا اسکافلد باید متناسب با نقشهها و کاربرد پروژه انتخاب شود.
- وزن، ضخامت، کیفیت مواد اولیه و مشخصات اتصالات در پیشنهادهای فروشندگان مقایسه شود.
- ظرفیت باربری و الزامات مهاربندی بر اساس محاسبات فنی تعیین شود.
- قیمت تجهیزات همراه با هزینه حمل، نصب، نگهداری و قطعات جانبی محاسبه شود.
- امکان استفاده مجدد، تأمین قطعات و خدمات پس از فروش در تصمیم خرید لحاظ شود.
تغییرات بازار ساختمان در سال ۱۴۰۵ نشان داده است که مدیریت حرفهای پروژه دیگر به کاهش قیمت خرید محدود نمیشود. انتخاب تجهیزات متناسب با شرایط فنی، نظارت بر کیفیت ساخت، رعایت الزامات ایمنی و برنامهریزی دقیق تأمین کالا میتواند به کاهش هزینههای پنهان و افزایش بهرهوری عملیات عمرانی کمک کند. در نهایت، تصمیمی که بر اساس مشخصات مهندسی و هزینه واقعی بهرهبرداری گرفته شود، معمولاً ارزش بیشتری از خرید صرفاً ارزانتر برای یک پروژه ساختمانی خواهد داشت.