همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: هوش مصنوعی در حال عبور از مرحله پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و تولید محتواست. نسل جدید این فناوری می‌تواند برنامه‌ریزی کند، تصمیم‌های عملیاتی بگیرد، ابزارهای نرم‌افزاری را به کار بگیرد و مجموعه‌ای از وظایف را به‌صورت مستقل پیش ببرد. این تحول، مفهوم تازه‌ای به نام شرکت‌های عامل‌محور را به وجود آورده است؛ سازمان‌هایی که در آن‌ها عامل‌های هوشمند به بخشی از نیروی کار تبدیل می‌شوند و ممکن است در سال‌های آینده ساختار مدیریت، اشتغال و رقابت اقتصادی را به شکل قابل‌توجهی تغییر دهند.
از چت‌بات تا کارمند هوشمند
دکتر محمد عنبری، فلوشیپ هوش مصنوعی در تشریح این تحول می‌گوید شرکت‌های هوشمند در حال ورود به مرحله‌ای تازه هستند؛ مرحله‌ای که در آن هوش مصنوعی دیگر فقط ابزاری برای کمک به کارکنان نیست، بلکه به بخشی از ساختار اجرایی و عملیاتی سازمان تبدیل می‌شود.
برای درک این تغییر باید تفاوت چت‌بات و عامل هوشمند را شناخت. چت‌بات معمولاً به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد، اما یک عامل هوشمند می‌تواند هدفی مشخص دریافت کند، برای رسیدن به آن برنامه‌ریزی کند، اطلاعات موردنیاز را جمع‌آوری کند و با استفاده از ابزارهای مختلف، وظایفش را تا رسیدن به نتیجه دنبال کند.
برای مثال، در یک شرکت بازرگانی، عامل هوشمند فروش می‌تواند مشتریان بالقوه را شناسایی کند، بازار را بررسی کند و پیشنهادهای تجاری آماده کند. هم‌زمان، عامل مالی هزینه‌ها و جریان نقدینگی را تحلیل می‌کند و عامل حقوقی قراردادها را از نظر بندهای پرریسک بررسی می‌کند. یک عامل هماهنگ‌کننده نیز وظایف را میان این مجموعه تقسیم می‌کند.
بیشتر بخوانید :
- هوش مصنوعی چگونه مسیر پژوهش‌های علمی را تغییر می‌دهد؛ از جست‌وجوی مقاله تا تحلیل داده‌ها
- از ایده تا درآمد؛ مراحل تبدیل یک ایده به کسب‌وکار واقعی
شرکت هوشمند چگونه ساخته می‌شود؟
به گفته پژوهشگر هوش مصنوعی، ایجاد چنین سازمانی صرفاً با خرید چند ابزار هوش مصنوعی امکان‌پذیر نیست. شرکت‌ها به معماری یکپارچه‌ای نیاز دارند که زیرساخت داده، مدل‌های هوش مصنوعی، ابزارهای اجرایی و سازوکارهای نظارتی را به یکدیگر متصل کند.
در این ساختار، اطلاعات مشتریان، امور مالی و فعالیت‌های سازمانی در اختیار سامانه‌های هوشمند قرار می‌گیرد. سپس مدل‌های هوش مصنوعی با استفاده از دانش اختصاصی شرکت، وظایف را انجام می‌دهند. در کنار این امکانات، باید سطح دسترسی هر عامل، مسئولیت‌ها و حدود اختیارات آن نیز مشخص باشد.
نکته مهم این است که عامل‌های هوشمند نباید جدا از یکدیگر فعالیت کنند. ارزش واقعی زمانی ایجاد می‌شود که بتوانند اطلاعات مبادله کنند و یک فرایند کاری را از ابتدا تا انتها پیش ببرند.
آیا مدیران انسانی حذف می‌شوند؟
در آینده نقش مدیران تغییر خواهد کرد. در شرکت‌های عامل‌محور، انسان‌ها به‌تدریج از انجام فعالیت‌های تکراری فاصله می‌گیرند و بیشتر بر تعیین اهداف، طراحی سیستم‌ها، نظارت و تصمیم‌گیری‌های پیچیده تمرکز می‌کنند.
دکتر عنبری معتقد است در چنین ساختاری، مدیرعامل به‌جای پیگیری مستقیم تک‌تک فعالیت‌ها، باید اهداف سازمان و شاخص‌های عملکرد را مشخص کند و بر عملکرد شبکه عامل‌های هوشمند نظارت داشته باشد.
البته این به معنای واگذاری تمام اختیارات به ماشین‌ها نیست. در حوزه‌هایی مانند امور مالی، حقوقی، استخدام و سلامت، تصمیم‌های حساس همچنان به نظارت انسانی نیاز دارند. ثبت سوابق تصمیم‌ها و امکان توقف یا اصلاح فعالیت عامل‌ها نیز ضروری است.
فرصت بزرگ برای کسب‌وکارهای کوچک
یکی از جالب‌ترین پیامدهای این تحول، تغییر معادلات اقتصادی شرکت‌هاست. پیش‌ازاین، گسترش یک کسب‌وکار معمولاً به استخدام نیروی بیشتر، فضای اداری بزرگ‌تر و افزایش هزینه‌های عملیاتی نیاز داشت.
اما اکنون یک شرکت کوچک با تعداد محدودی نیروی انسانی می‌تواند از عامل‌های تخصصی برای بازاریابی، تولید محتوا، فروش، تحلیل داده و پشتیبانی مشتریان استفاده کند و خدمات گسترده‌تری ارائه دهد.
آینده در اختیار چه شرکت‌هایی است؟
به باور این پژوهشگر هوش مصنوعی، تحول به سمت شرکت‌های عامل‌محور صرفاً یک تغییر فناورانه نیست، بلکه بازتعریف مفهوم سازمان، نیروی کار و مدیریت اقتصادی است.
در این آینده، انسان‌ها بیشتر بر خلاقیت، نوآوری، روابط انسانی و تصمیم‌گیری‌های پیچیده تمرکز می‌کنند و عامل‌های هوشمند بخش مهمی از فعالیت‌های اجرایی را برعهده می‌گیرند.
بنابراین، رقابت آینده فقط میان شرکت‌هایی نخواهد بود که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ بلکه میان سازمان‌هایی شکل می‌گیرد که بتوانند از ابتدا ساختار خود را بر مبنای همکاری انسان و عامل‌های هوشمند طراحی کنند.