به گزارش همشهری‌آنلاین محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفت‌وگویی که ۱۸ مهر ۱۴۰۵ با پرس‌تی‌وی داشت، با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های سنگین آمریکا در امارات و حوالی تنگه هرمز گفت: «آمریکا داده‌های بسیار گران‌قیمتی در امارات و اطراف تنگه هرمز دارد که ما هنوز آن‌ها را در میان اهداف خود نگنجانده‌ایم. اگر دوباره جنگی در بگیرد، بسیاری از کابل‌ها و دیتاسنترها، تأسیسات هوش مصنوعی و سایت‌های دیگر موجود در منطقه نابود خواهند شد.»
این اظهارنظر را نباید صرفاً یک تهدید تبلیغاتی یا واکنشی احساسی دید. آنچه رضایی مطرح کرده، در واقع صورت‌بندی یک دکترین دفاعی-تهاجمی است که در سال‌های اخیر در ادبیات امنیتی ایران جایگاه مشخصی پیدا کرده: «هزینه‌سازی متقارن».
منطق آن هم ساده است: اگر طرف مقابل مراکز اقتصادی، صنعتی و هسته‌ای ایران را تهدید می‌کند، تهران نیز باید نقاطی را نشانه بگیرد که برای او گران تمام شود.
این بار تفاوت در این است که هدف، نه پایگاه نظامی و ناو جنگی، بلکه زیرساخت داده و هوش مصنوعی است؛ دارایی‌هایی که شاید در نگاه اول غیرنظامی به نظر برسند، اما ستون فقرات اقتصاد دیجیتال و حتی ماشین جنگی مدرن را تشکیل می‌دهند.
۱) پیامی که پیش از شلیک موشک ارسال می‌شود
جنبه نخست این تهدید، ایجاد هزینه برای کشورهایی است که در همراهی با آمریکا در هرگونه حمله به ایران مشارکت داشته‌اند و امارات یکی از این کشورهاست.
ابوظبی در سال‌های گذشته با سرمایه‌گذاری‌های چند ده میلیارد دلاری، خود را به قطب فناوری منطقه تبدیل کرده و میزبانی از شرکت‌های آمریکایی را به یک راهبرد ملی ارتقا داده است.
پیام تهدید جدید ایران از این قرار است: سرمایه‌گذاری کلانی که با وعده امنیت و ثبات جذب شده، در صورت درگیری، به بدهی استراتژیک تبدیل می‌شود. شرکت‌های آمریکایی و شرکای اماراتی‌شان باید این ریسک را بپذیرند که دارایی‌های چند میلیارد دلاری‌شان در فهرست اهداف نظامی قرار گیرد.
این نوع بازدارندگی، پیش از آنکه نظامی باشد، روانی و اقتصادی است. وقتی یک شرکت چندملیتی بداند مرکز داده‌اش در تیررس موشک است، محاسباتش برای سرمایه‌گذاری، بیمه و تداوم فعالیت تغییر می‌کند. همین تغییر محاسبه، بدون هزینه نظامی برای ایران، فشار را به طرف مقابل منتقل می‌کند.
۲) چرا مراکز داده «هدف کامل» هستند؟
سه ویژگی مهم، دیتاسنترها را به اهدافی جذاب تبدیل می‌کند:
نخست، ماهیت دوگانه آن‌هاست. یک مرکز داده که برای پردازش ترافیک اینترنت یا آموزش مدل‌های زبانی ساخته شده، همان توان محاسباتی را در اختیار ارتش قرار می‌دهد: تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، پردازش سیگنال‌های اطلاعاتی، دسته‌بندی داده‌های حجیم و حتی پشتیبانی از سامانه‌های فرمان و کنترل.
مرز میان کاربرد نظامی و غیرنظامی در این حوزه عملاً از بین رفته است. وقتی یک تأسیسات هم‌زمان به اقتصاد و به ماشین جنگی خدمت می‌کند، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً «غیرنظامی» دانست.
دوم، آسیب‌پذیری ساختاری. مراکز داده اهدافی بزرگ، ثابت و نسبتاً شکننده‌اند. برخلاف پایگاه‌های نظامی، فاقد سامانه‌های دفاع هوایی اختصاصی هستند و معمولاً در نزدیکی شهرها یا مناطق صنعتی ساخته می‌شوند.
این ترکیب، آن‌ها را به هدفی با ارزش بالا و هزینه کم تبدیل می‌کند؛ معادله‌ای که هر استراتژیست نظامی به دنبال آن است.
سوم، سابقه اثبات‌شده است. ایران پیش‌تر نشان داده که این تهدید فقط روی کاغذ نیست. در جریان تنش‌های اخیر، حملاتی به مراکز داده آمازون (AWS) در امارات و بحرین انجام شد که به اختلال گسترده و از کار افتادن برخی تأسیسات منجر شد.
این تجربه، هم توان فنی ایران را نشان داد و هم آسیب‌پذیری واقعی این زیرساخت‌ها را برجسته کرد و مهمتر، اثبات کننده اراده ایران برای عملیاتی کردن تهدید خود است.
۳) استارگیت؛ قلب تپنده پروژه‌های هوش مصنوعی در امارات
در میان تمام دارایی‌های یادشده، یک پروژه از همه برجسته‌تر است: پارک هوش مصنوعی آمریکا-امارات که با نام Stargate UAE شناخته می‌شود.
این پروژه، نماد همکاری عمیق فناوری و امنیتی واشنگتن و ابوظبی است و در نزدیکی پایگاه هوایی الظفره — که میزبان نظامیان آمریکایی است — قرار دارد.
همین مجاورت، معنای دوگانه‌ای به آن می‌دهد: هم نشانه پیوند امنیتی دو کشور است و هم آن را در معرض اتهام «هدف نظامی» قرار می‌دهد.
از نظر مقیاس، Stargate UAE یک خوشه هوش مصنوعی ۵ گیگاواتی است. عدد ۵ گیگاوات به مصرف برق اشاره دارد، نه به حجم فیزیکی.
برای درک این عدد کافی است بدانید این ظرفیت معادل مصرف انرژی حدود پنج میلیون خانوار است و برای تأمین برق صدها هزار پردازنده گرافیکی پیشرفته و سیستم‌های خنک‌کننده آن‌ها لازم است.
فاز اول این پروژه قرار است در اواخر امسال (۲۰۲۶) با ظرفیت ۲۰۰ مگاوات عملیاتی شود و ارزش تخمینی کل آن در امارات حدود ۳۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
چند غول فناوری آمریکایی در این پروژه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و هر یک بخشی از زنجیره زیرساخت را بر عهده گرفته است:
انویدیا تأمین‌کننده اصلی پردازنده‌های گرافیکی (GPU) است؛
اوراکل به‌عنوان شریک کلیدی، ستون فقرات ذخیره‌سازی و اتصال این خوشه را می‌سازد؛
مایکروسافت که با سرمایه‌گذاری سنگین در امارات و مشارکت با شرکت اماراتی G42، لایه ابری را تقویت می‌کند؛
و OpenAI که بهره‌بردار اصلی و اپراتور هوش مصنوعی این خوشه است و سیسکو تجهیزات شبکه‌سازی را تأمین می‌کند.