همشهری آنلاین – گروه سیاسی: اندیشکده نظامی «دیفنس سکیوریتی آسیا» روز یکشنبه در گزارشی، با اشاره به مواضع روز شنبه سردار محبی، سخنگوی سپاه درباره «افزایش بدون توقف» برد موشک‌های ایران، آن را نشانه‌ای از «لغو محدودیت برد ۲ هزار کیلومتری» دانست؛ اقدامی که دامنه گزینه‌های نظامی و بازدارندگی ایران را ازنظر سیاسی گسترش داده و ارزیابی تهدید علیه پایگاه‌های پشتیبانی آمریکا در اروپا و اقیانوس هند را برای ناتو مهم‌تر کرده‌است. مهم‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:
ایران تصمیم ایران تازه گرفته است؟
- سپاه پاسداران اعلام کرده ایران محدودیت خودخواسته برد ۲ هزارکیلومتری موشک‌های بالستیک را لغو کرده‌است.
- این تصمیم، محدودیتی سیاسی را کنار می‌زند که پیش‌تر در ارزیابی دولت‌های اروپایی از میزان تهدید پایگاه‌های پشتیبانی‌کننده از عملیات نظامی آمریکا نقش داشت.
- سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه، در یک نشست خبری عنوان کرد که این محدودیت دیگر برای ایران وجود ندارد. با این حال، وی درباره حداکثر برد موشک‌های جدید و وضعیت عملیاتی آنها توضیحی نداد.
- دستیابی به چنین قابلیتی به عواملی مانند دقت موشک، توانایی حمل کلاهک در فواصل طولانی، آمادگی عملیاتی و امکان تکرار حملات بستگی دارد.
- این تصمیم پس از دستور رهبر عالی ایران برای پاسخ مؤثر به حملات، بدون محدودیت جغرافیایی، اتخاذ شده‌است.
- همچنین دستور به‌روزرسانی فهرست اهداف آمریکا و اسرائیل نشان‌دهنده گسترش چارچوب برنامه‌ریزی ایران برای اقدام‌های تلافی‌جویانه است.
محدودیت ۲ هزارکیلومتری چه معنایی داشت؟
- در اکتبر ۲۰۱۷، محمدعلی جعفری، فرمانده وقت سپاه، اعلام کرد محدودیت برد موشک‌ها براساس سیاست‌های رهبر جمهوری‌اسلامی تعیین شده‌است.
- او توضیح داده بود که نیروها و منافع آمریکا از قبل در محدوده برد موشک‌های ایران قرار دارند.
- آیت‌الله خامنه‌ای (رهبر شهید) نیز پیش‌تر گفته بود با وجود فشارهای داخلی برای توسعه موشک‌هایی با برد ۴ هزار تا ۵ هزارکیلومتر، محدودیت ۲ هزارکیلومتری را حفظ کرده‌است.
- اولویت اصلی در آن دوره، افزایش دقت موشک‌ها در بردی بود که امکان تهدید اسرائیل و پایگاه‌های آمریکایی در خاورمیانه را فراهم می‌کرد.
- این محدودیت، مستقل از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای‌امنیت سازمان ملل بود.
- در نتیجه، ایران می‌توانست بدون نیاز به تغییر در توافق‌ای دیپلماتیک، سیاست‌داخلی خود درباره برد موشک‌ها را تغییر دهد.
- با لغو این محدودیت، نیروی هوافضای سپاه ازنظر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی نظامی، آزادی عمل بیشتری پیدا می‌کند.
تأثیر افزایش برد موشک‌ها بر پایگاه‌های ناتو در اروپا
- پیش از لغو محدودیت ۲ هزارکیلومتری نیز بخش‌هایی از جنوب‌شرقی اروپا، ازجمله مناطقی در یونان و بالکان، در محدوده برد موشک‌های ایران قرار داشتند.
- قبرس و شرق مدیترانه نیز به‌دلیل موقعیت راهبردی و نقش برخی تأسیسات آنها در پشتیبانی از عملیات غرب، در محاسبات نظامی اهمیت داشتند.
- پایگاه هوایی «رف آکروتیری» در قبرس نمونه‌ای از این وضعیت است. اهمیت این پایگاه در عملیات منطقه‌ای می‌تواند برنامه‌ریزی دفاعی را ضروری کند، حتی اگر ایران تاکنون آن را به‌عنوان هدف مشخص معرفی نکرده باشد.
- در مقابل، تأسیسات نظامی واقع در کشورهای غربی‌تر مانند ایتالیا و آلمان، عموماً به بردی بیشتر از محدودیت قبلی ایران نیاز دارد.
- بنابراین، اثبات توانایی موشکی ایران در فواصل طولانی‌تر می‌تواند ناتو را به بازنگری در محل استقرار زیرساخت‌های پشتیبانی نظامی وادار کند.
زیرساخت‌های آسیب‌پذیر
- مهم‌ترین زیرساخت‌های آسیب‌پذیر، تأسیساتی هستند که امکان ادامه پرواز هواپیماهای رزمی را فراهم می‌کنند، از جمله:
- انبارهای سوخت و مهمات
- مراکز تعمیر و نگهداری هواپیماها
سامانه‌های ارتباطی
مراکز فرماندهی
تأسیسات پشتیبانی و لجستیکی
- پراکندگی هواپیماها میان چند پایگاه می‌تواند آسیب‌پذیری را کاهش دهد، اما به زیرساخت‌های پشتیبانی گسترده‌تر و شبکه لجستیکی کارآمدتری نیاز دارد.
- استفاده از آشیانه‌های مستحکم، مراکز فرماندهی جایگزین، ظرفیت تعمیر سریع و سامانه‌های هشدار موشکی نیز می‌تواند پیامدهای حملات احتمالی را کاهش دهد.
نقش شهرهای زیرزمینی بر توان تداوم جنگ
- سپاه اعلام کرده ایران مجموعه‌ای از شهرهای زیرزمینی تولید موشک ایجاد کرده‌است.
- اهمیت این تأسیسات تنها به حفاظت از ذخایر موشکی محدود نمی‌شود، بلکه می‌توانند در حفظ ظرفیت تولید و جایگزینی موشک‌های مصرف‌شده یا منهدم‌شده نقش داشته باشند.
- محبی همچنین ادعا کرده که ایران دیگر به قطعات خارجی یا مهندسی معکوس وابستگی ندارد.
- او سامانه‌هایی مانند «آرمان» و «سوم خرداد» را به‌عنوان نمونه‌هایی از توان صادرات تسلیحاتی ایران معرفی کرده‌است.
- لغو محدودیت برد موشکی می‌تواند هزینه هرگونه تشدید درگیری را افزایش دهد، چراکه احتمال تهدید پایگاه‌های پشتیبانی آمریکا در خارج از منطقه خلیج‌فارس نیز مطرح می‌شود.