همشهری آنلاین – گروه سیاسی: تحولات سال‌های اخیر، به‌ویژه جنگ ۱۲ روزه و به‌دنبال آن، جنگ ۴۰ روزه گواهی براین مدعاست که نیروی هوافضای سپاه وارد مرحله‌ای تازه از تحولات راهبردی و فناورانه شده؛ مرحله‌ای که در آن، علاوه‌بر تقویت توانمندی‌های موشکی و پهپادی و توسعه پدافند هوایی، ابعاد گسترده‌تری از قدرت هوایی، دفاعی و بازدارندگی پیگیری می‌شود.
درچنین شرایطی نشست‌خبری روز شنبه سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران با محوریت تشریح دستاوردهای نیروی هوافضا، تصویر روشن‌تری از جهت‌گیری‌های کلان این نیرو در حوزه‌های متنوع به دست می‌دهد؛ تصویری که چشم‌انداز اصلی آن، تحول راهبردی در الگوهای بازدارندگی ایران است.
سرآغاز تحول در صنایع هوافضا
- دستاورد: بومی‌سازی دانش‌جهانی در عرصه صنایع هوافضا
- پیامد: تبدیل ایران از واردکننده تسلیحات نظامی هوافضا به صادرکننده
- نمونه: پهپاد شاهد ۱۳۶
- ویژگی‌ها:
- طراحی با دقت بالا برای حمله به اهداف زمینی
- دارای قابلیت نفوذ در خطوط دفاعی پیچیده
- برد عملیاتی قابل توجه، بیش از ۲۰۰ کیلومتر
- دقت بالا در هدف‌گیری با سامانه هدایت نهایی نوری
- طراحی سبک و ساده
- هزینه تولید پایین
- برخوردار از قابلیت حمل توسط پهپادهای مادر یا پرتاب از زمین
- کشورهای کپی‌کننده:
- آمریکا
- روسیه
- چین
- ترکیه
- اوکراین
- لهستان
- اعتراف‌ها:
- تلگراف: پهپادهای ارزان‌قیمت ایران معادلات جنگ مدرن را تغییر داده‌است.
- نیویورک‌تایمز: استفاده ایران از پهپادهای ارزان‌قیمت شاهد ۱۳۶، آمریکا را به صرف میلیاردها دلار برای رهگیری واداشته و پنتاگون را در یافتن راهکارهای کم‌هزینه با چالش روبه‌رو کرده‌است.
- وال‌استریت ژورنال: پهپادهای ایرانی کارآمدی خود را در برابر سامانه «تاد» آمریکا ثابت کرده‌اند. رادارهای این سامانه پدافندی در جریان حملات پهپادی ایران به اردن و امارات از دست رفتند.
رونق صنایع نظامی
- دستاورد: تبدیل «دانش» به «صنعت» و تولید صنایع نظامی متعدد و موردنیاز کشور
- پیامد: صادرات محصولات صنعت هوافضای ایران به کشورهای مختلف
- تحول مهم:
- براساس گزارش «موسسه صلح استکهلم»، ایران طی سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۹ چیزی درحدود ۲۴میلیارد و ۹۴۳میلیون دلار سلاح و تجهیزات نظامی از آمریکا وارد کرد.
- براساس گزارش همان منبع، ایران طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ چیزی درحدود ۲۰۰ میلیون دلار سلاح و تجهیزات نظامی فروخته‌است.
- برد موشک‌های ایران، از حدود ۳۰۰کیلومتر در دوران دفاع مقدس، به حدود ۲هزارکیلومتر با قابلیت نقطه‌زنی رسیده‌است.
- مشتریان(براساس اعلام منابع غربی) : امروز تعداد زیادی از کشورهای جهان مشتری تولیدات صنایع هوافضای ایران به‌حساب می‌آیند، از جمله:
- روسیه، یمن، اتیوپی، تاجیکستان، بولیوی، ونزوئلا، عراق و... از جمله مشتریان تولیدات این حوزه به‌حساب می‌آیند.
- در بهمن‌ماه ۱۴۰۱ یوآو گالانت، وزیر جنگ وقت رژیم‌صهیونیستی در کنفرانس امنیتی مونیخ مدعی شد ایران درحال فروش تسلیحات به بیش از ۵۰کشور است.
- تسلیحات پرمشتری:
- سامانه موشکی آرمان
- سامانه پدافند هوایی سوم خرداد
- پهپاد شاهد ۱۳۶
- انواع پهپادهای ابابیل
- انواع پهپادهای کمان
- انواع پهپادهای کرار
- پهپاد آرش
- پهپاد شاهد ۱۲۹
- موشک فاتح ۱۱۰
- قائم ۱۱۴
- الماس
- فاتح ۳۱۳
- سامانه پدافندی مجید
- سامانه پدافندی باور ۳۷۳
قدرت آتش بالا
- دستاورد: ایجاد توان مدیریت میدانی برای استفاده از سلاح‌های سبک و سنگین، کوتاه‌برد و دوربرد در بحبوحه جنگ و شرایط بحران
- پیامد: استمرار شلیک‌های ایران به‌صورت مستمر و براساس زمان‌بندی انجام‌شده، زیر بمباران گسترده دشمن در دو جنگ گذشته
- اهداف آتش مستمر:
- داشته‌های دشمن
- سرمایه‌های دشمن
- نیروهای دشمن
- تجهیزات دشمن
- نکته راهبردی: ناکامی دشمن در جلوگیری از اقدام‌های عملیاتی هوافضای سپاه
- اعتراف: رسانه‌ها و کارشناسان نظامی غربی بارها تاکید کرده‌اند که حفظ قدرت آتش ایران، با وجود بمباران گسترده آمریکا و رژیم‌صهیونیستی، نشان‌دهنده توانمندی‌های ویژه ایران در این عرصه است.
ایجاد موازنه قدرت ویژه
- دستاورد: ایجاد موازنه قدرت با تکیه بر موشک، پهپاد و جنگ الکترونیک
- پیامد: به‌دست آوردن پیروزی‌های درخشان بر دشمن با بهره‌گیری از توانمندی‌های کسب شده در ۳ حوزه ویژه
- حوزه موشکی: ایران با قدرت موشک‌ها، توانست در مقابل تجهیزات دشمن ایستادگی و بازدارندگی ایجاد کند.
- حوزه پهپادی: ایران با تولید انواع پهپادها، دشمن را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد و زیر ضربات سنگین قرار داد و خسارت‌های مالی گسترده‌ای به آن وارد کرد.
- جنگ الکترونیک: نیروی هوافضای سپاه با به‌کارگیری موثر ابزارهای جنگ، توانست بر فناوری دشمن غلبه کند.
- نمونه ویژه: به کنترل درآوردن ۶فروند پهپاد شناسایی دشمن از نوع «MQM-۱۷۰» طی دو هفته گذشته و سالم به زمین نشاندن آنها
- بازتاب بین‌المللی:
- آکسیوس: ایران با استقرار و بهره‌گیری از سامانه‌های پیشرفته اختلال‌گر زمین‌پایه، موفق شده سیگنال‌های ماهواره‌ای و سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) که شریان حیاتی عملیات‌های نظامی آمریکا محسوب می‌شود را دچار اخلال و افت کیفیت کند.
توسعه قدرت پدافندی
- دستاورد: مقابله راهبردی نیروی هوافضای سپاه با انواع هواگردهای دشمن
- پیامد: مقابله با بیش از ۲۶۰ پرنده دشمن در جنگ ۴۰ روزه و انهدام بسیاری از آنها (علاوه بر آمار مقابله‌ای و انهدامی ارتش)
- دلیل: ورود پرشتاب و فناورانه به تولید سامانه‌های پدافندی
- انواع شکارهای پدافندی:
- جنگنده اف۳۵
- جنگنده اف۱۶
- جنگنده اف۱۵
- پهپاد آرکیو۴
- پهپاد ام. کیو ۹
- پهپاد ام. کیو ۱
- پهپاد هرمس ۹۰۰
- پهپاد اوربیتر
- پهپاد انتحاری لوکاس
- انواع ریزپرنده‌ها
- آمارهای ویژه:
- انهدام ۵۶ فروند پهپاد راهبردی ام. کیو ۹ در جریان جنگ تحمیلی سوم تاکنون
- انهدام ۱۶ فروند پهپاد ام. کیو ۱ در جریان جنگ تحمیلی سوم تاکنون
استمرار تولید موشک و پهپاد
- دستاورد: ایجاد قابلیت انعطاف‌پذیری در استمرار تولید موشک و پهپاد در زمان جنگ و زیر بمباران سنگین دشمن
- اقدام ویژه: انتقال سریع تولید موشک و پهپاد را از سطح به زیر زمین
- نمونه مشابه: بهره‌گیری گسترده از شهرهای موشکی زیرزمینی برای ذخیره‌سازی زرادخانه موشکی ایران
- قابلیت ویژه ایران: برخورداری از دانش بومی و جغرافیای وسیع و متنوع برای حفظ استمرار تولید و شلیک موشک‌ها
- پیامد: برهم زدن محاسبات دشمن درباره میزان توان موشکی و تعداد زرادخانه راهبردی ایران
- بازتاب‌های بین‌المللی
- وال‌استریت ژورنال: ایران تولید موشک‌های بالستیک و پهپاد را در تأسیسات زیرزمینی خود ازسر گرفته است.
- بلومبرگ: به گفته مقام‌های غربی، تهران همچنان ظرفیت تولید تسلیحات برای بازسازی زرادخانه خود را دارد. ایران همچنان ذخایر قابل‌توجهی از موشک‌های بالستیک و برخی تسلیحات ضدکشتی در اختیار دارد و می‌تواند به‌سرعت بر تعداد آنها بیفزاید.
تولید موشک‌ها و پهپادهای رادارگریز
- دستاورد: کاهش سطح مقطع راداری و رادارگریز کردن موشک‌ها و پهپادها
- پیامد: عبور موشک‌ها و پهپادهای ایران از انواع لایه‌های پدافندی و اصابت به اهداف در جریان جنگ ۴۰ روزه
- رویداد:
- شگفتی دشمن از چگونگی عبور موشک‌های ایران از لایه‌های مدرن پدافندی و اصابت به اهداف
- ناکارآمدسازی سامانه پدافندی «تاد» در مقابله با تسلیحات ایرانی
- مشاهده «خودکشی» موشک‌های سامانه «پاتریوت» در برخی مواقع
- بازتاب بین‌المللی:
- شبکه سی. ان. ان: تحقیقات ما نشان می‌دهند موشک‌های نقطه‌زن ایران، به بخش عمده‌ای از پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه خسارت گسترده وارد کرده‌اند.
- وال‌استریت ژورنال: حتی آژیرهای هشدار نیز نتوانستند مانع از اصابت موشک‌های ایران به واحدهای هدف شوند.
- نیویورک‌تایمز: در روز پنجم، یک موشک ایرانی به پایگاه هوایی موفق‌السلطی اصابت کرد؛ ۳ سرباز آمریکایی کشته و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند و چندین هواپیما نیز آسیب دیدند.
گسترش توانمندی‌ها در عرصه فضایی
- دستاورد: تولید ماهواره‌برها و ماهواره‌های متعدد برای کمک به مطالعات و پژوهش‌های فضایی
- پیامد: تضمین استقلال عمل و پایداری برنامه فضایی کشور
- اهمیت:
- پر شدن شکاف اطلاعاتی حیاتی موجود برای ارتقای قدرت موشکی ایران
- ارتقای قدرت نامتقارن ایران
- ایجاد تحول در معادله بازدارندگی ایران
- شناسایی آسیب‌پذیری‌های دشمن در پایگاه‌های سراسر منطقه
- شناسایی مراکز، تسلیحات و تجهیزات دشمن در نقاط مختلف منطقه
- موفقیت‌ها:
- ماهواره‌بر قاصد
- ماهواره‌بر قائم
- ماهواره نور ۱
- ماهواره نور ۲
- ماهواره نور ۳
- بازتاب بین‌المللی:
- آکسیوس: براساس ارزیابی‌های جدید آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA)، ایران، برخلاف فشارهای همه‌جانبه نظامی و اقتصادی، نه‌تنها دچار فروپاشی ساختاری نشده، بلکه امروز رسماً به‌عنوان یک «قدرت فضایی در حال ظهور» در جهان شناخته می‌شود.
- سرتیپ تاد بنسون، فرمانده نیروهای فضایی سنتکام: فضا دیگر در انحصار ابرقدرت‌های سنتی بلوک شرق و غرب نیست. امروز دسترسی به فضا برای کشورهایی مانند ایران مقرون‌به‌صرفه و امکان‌پذیر شده‌است.
- کری بینگن، عضو ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS): تهران به قابلیت‌هایی دست یافته که به‌طور جدی استفاده ایالات‌متحده از فضا را به چالش می‌کشد.
- آسوشیتدپرس: یکی از مقام‌های وزارت امورخارجه آمریکا اظهارکرد که این کشور از مدت‌ها قبل نگرانی خود را درباره برنامه فضایی ایران اعلام کرده است، چراکه برنامه‌های پرتاب فضاپیما ایران مسیر گسترش سامانه‌های موشکی دوربردتر این کشور را هموار می‌کند.