همشهری آنلاین – گروه سیاسی: «ایوار یانسن»، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در اندیشکده آمریکایی «نشنال اینترست» در تازه‌ترین ارزیابی تحلیلی پیرامون پیامدهای جنگ علیه ایران، معتقد است دونالد ترامپ با شعار پایان دادن به جنگ‌های بی‌پایان، واشنگتن را بیش از گذشته درگیر منازعات منطقه‌ای کرده و هزینه‌های سنگینی را بر اقتصاد و امنیت ملی این کشور تحمیل کرده‌است.
از نظر نویسنده، تهدید اصلی برای قدرت آمریکا، عقب‌نشینی از خاورمیانه نیست، بلکه تبدیل کردن مشکلات و منازعات شرکای منطقه‌ای به «مسئولیت مستقیم واشنگتن» است. یانسن تاکید می‌کند که معیار «موفقیت کنگره آینده»، باید این باشد که آیا می‌تواند اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ، هزینه‌کرد منابع عمومی و تعهدهای امنیتی آمریکا را از قوه مجریه بازپس بگیرد یا همچنان اجازه می‌دهد منافع و تصمیم‌های دیگر کشورها، زمان و چگونگی ورود آمریکا به جنگ را تعیین کنند. مهم‌ترین محورهای این ارزیابی تحلیلی را در ادامه می‌خوانید:
تناقض میان وعده و سیاست عملی ترامپ
- دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ با وعده پایان دادن به جنگ‌های بی‌پایان و پرهیز از درگیری‌های خارجی، حمایت بخشی از رأی‌دهندگان آمریکایی را جلب کرد.
- او پیش‌تر، جنگ عراق را اشتباهی بزرگ خوانده و تأکید کرده بود قدرت‌های بزرگ وارد جنگ‌های بی‌پایان نمی‌شوند.
- با این حال، عملکرد دولت او خلاف این وعده‌ها بود؛ در سال ۲۰۲۵، آمریکا ضمن اعلام بسته تسلیحاتی نزدیک به ۱۴۲میلیارد دلار برای عربستان، تضمین امنیتی جدیدی به قطر ارائه کرد و توافق دفاعی با ریاض امضا کرد.
- در فوریه ۲۰۲۶ نیز همراه اسرائیل جنگی علیه ایران آغاز کرد که اهداف آن از تضعیف توان موشکی و دریایی ایران تا نابودی شبکه نیروهای نیابتی و حتی تغییر حکومت این کشور گسترش یافت.
- این جنگ با مخالفت گسترده افکارعمومی آمریکا مواجه شده؛ به‌طوری‌که براساس نظرسنجی «رویترز و ایپسوس»، ۵۹درصد آمریکایی‌ها با آن مخالف و تنها ۳۷ درصد موافق بوده‌اند.
- مشکل فقط تناقض‌گویی ترامپ نیست، بلکه ریشه در ساختار تعهدهای امنیتی و نظامی آمریکا در خاورمیانه دارد؛ تعهدهایی که بدون ارزیابی دقیق هزینه و فایده، منافع شرکای منطقه‌ای را بر منافع‌عمومی آمریکا مقدم می‌کنند.
عامل اصلی گرفتار شدن آمریکا در جنگ‌های منطقه چیست؟
- آمریکا با اسرائیل و کشورهای پادشاهی حاشیه خلیج‌فارس پیمان دفاعی متقابل رسمی ندارد، اما مجموعه‌ای از روابط غیررسمی، عملاً واشنگتن را به این کشورها متعهد کرده‌است.
- این تعهدها شامل فروش تسلیحات، استقرار نیروهای نظامی، عملیات مشترک، همکاری‌های اطلاعاتی و تضمین‌های امنیتی رئیس‌جمهور می‌شوند.
- برخلاف معاهده‌های رسمی، که به تصویب سنا نیاز دارند، بسیاری از این تعهدها بدون رأی‌گیری کنگره شکل گرفته‌اند. نمونه‌های آن عبارت‌است از:
- رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی ازسوی نیروهای آمریکایی در حمایت از اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵
- کشته شدن ۳ نظامی آمریکایی در حمله پهپادی به پایگاه تاور ۲۲ در اردن در ژانویه ۲۰۲۴
- هدف قرار گرفتن تأسیسات نظامی آمریکا در بحرین، اردن، کویت، قطر و امارات در جریان جنگ با ایران
ابزارهای تثبیت تعهدها چیست؟
- فروش تسلیحات و استقرار پایگاه‌های نظامی، دو ابزار اصلی تثبیت روابط امنیتی غیررسمی آمریکا هستند.
- در سال ۲۰۲۵، ارزش فروش مستقیم تسلیحات دولت آمریکا به کشورهای دیگر از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رفت.
- قراردادهای تسلیحاتی بزرگ، به‌دلیل نیاز ۳۰ تا ۴۰ ساله به آموزش، قطعات یدکی و خدمات پشتیبانی، کشورهای خریدار را به واشنگتن وابسته و آمریکا را به‌تدریج در تصمیم‌های نظامی آنها درگیر می‌کند.
- ازسوی دیگر، پایگاه‌هایی مانند «العدید» در قطر، «عریفجان» در کویت و «الظفره» در امارات، براساس توافق‌هایی فعالیت می‌کنند که بدون رأی‌گیری کنگره منعقد شده‌اند.
- کنگره هزینه استقرار نیروها را تأمین می‌کند، اما درباره تعهدهای ناشی از این استقرارها تصمیم‌گیری نکرده‌است.
راهکار کنگره برای بازپس‌گیری اختیارات
- قانون اساسی آمریکا ابزارهای لازم برای اصلاح این وضعیت را در اختیار کنگره قرار داده است: اختیار «اعلام جنگ» و «کنترل بودجه».
- کنگره پیش‌تر نیز اقدام‌هایی در این زمینه انجام داده است:
- تلاش برای محدود کردن حمایت نظامی از جنگ یمن در سال ۲۰۱۹
- لغو مجوزهای جنگی عراق در سال ۲۰۲۵
- تصویب قطعنامه‌هایی برای محدود کردن اختیارات نظامی رئیس‌جمهور در جنگ با ایران
- برای ایجاد تغییری پایدار، اقدام‌های زیر ضروری است:
- اصلاح قوانین اختیارات جنگی و صادرات تسلیحات
- محدود کردن عملیات نظامی بدون مجوز
- نظارت بر تضمین‌های امنیتی و پایگاه‌ها
- مشروط کردن فروش و پشتیبانی تسلیحاتی