همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: ایلان ماسک عادت دارد سراغ پروژه‌هایی برود که بسیاری از شرکت‌ها ورود به آنها را دشوار می‌دانند. او از خودروهای برقی به موشک‌های قابل‌استفاده مجدد رسید و حالا در حوزه هوش مصنوعی و ربات‌های انسان‌نما فعالیت می‌کند. اما پروژه جدیدش شاید یکی از پیچیده‌ترین ماجراجویی‌های صنعتی او باشد: تولید تراشه.
چرا ماسک می‌خواهد خودش تراشه بسازد؟
برای فهم اهمیت پروژه جدید ماسک باید به یکی از چالش‌های بزرگ صنعت فناوری نگاه کنیم: افزایش تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته. از خودروهای هوشمند و ربات‌ها گرفته تا مراکز داده و سامانه‌های هوش مصنوعی، همه به پردازنده‌هایی قدرتمند نیاز دارند.
هرچه هوش مصنوعی پیشرفته‌تر می‌شود، نیاز به تراشه‌هایی با توان پردازش بیشتر نیز افزایش پیدا می‌کند. ماسک معتقد است ظرفیت تولید جهانی ممکن است در آینده پاسخگوی نیاز شرکت‌هایش نباشد. به همین دلیل تصمیم گرفته به‌جای اتکای کامل به تولیدکنندگان دیگر، بخشی از زنجیره تولید تراشه را در مجموعه شرکت‌های خود ایجاد کند.
بیشتر بخوانید:
- نقشه تازه ایلان ماسک | از کارخانه تراشه‌های هوش مصنوعی و وعده‌های میلیارددلاری تا سهام‌دار کردن کودکان
- آنتروپیک از نزدیک شدن هوش مصنوعی به خودبهبودی خبر داد
کارخانه‌ای برای تأمین مغز خودروها و ربات‌ها
پروژه Terafab با همکاری تسلا و اسپیس ایکس در تگزاس دنبال می‌شود. برنامه اولیه شامل ایجاد دو مجموعه تولید تراشه است؛ یکی برای تأمین نیاز خودروهای تسلا و ربات انسان‌نمای Optimus و دیگری برای تولید پردازنده‌های موردنیاز مراکز داده هوش مصنوعی.
این مراکز داده، زیرساخت اصلی پردازش حجم عظیمی از اطلاعات هستند و توسعه آنها به تراشه‌های بسیار قدرتمند نیاز دارد. بر اساس گزارش رویترز، سرمایه‌گذاری اولیه اعلام‌شده برای این پروژه ۱۶.۸ میلیارد دلار است.
اعتراف ماسک: ساخت تراشه یکی از سخت‌ترین کارهای دنیاست
در گفت‌وگویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، ماسک درباره ورود به صنعت تراشه‌سازی گفت: «من اصلاً نمی‌دانم چطور تراشه بسازم، اما بالاخره راهش را پیدا می‌کنیم. باید از یک جایی شروع کرد. من قبلاً نمی‌دانستم چطور خودرو یا موشک هم بسازم.»
او همچنین تولید تراشه را یکی از دشوارترین کارهای جهان توصیف کرد.
این دشواری بی‌دلیل نیست. ساخت تراشه پیشرفته به تجهیزات فوق‌العاده دقیق، مواد اولیه خاص و محیط‌هایی بسیار پاک نیاز دارد. در این فرایند، میلیاردها قطعه الکترونیکی بسیار کوچک به نام ترانزیستور روی سطحی از سیلیکون قرار می‌گیرند.
رقابت با غول‌هایی که سال‌ها تجربه دارند
ورود به این صنعت به معنای رقابت با شرکت‌هایی مانند TSMC و سامسونگ است؛ مجموعه‌هایی که سال‌ها برای توسعه فناوری تولید تراشه سرمایه‌گذاری کرده‌اند.
یکی از مهم‌ترین فناوری‌های این صنعت، لیتوگرافی است؛ فرایندی که در آن الگوهای بسیار ظریف روی ویفرهای سیلیکونی ایجاد می‌شوند. دستگاه‌های پیشرفته موردنیاز این فرایند نیز بسیار گران‌قیمت و پیچیده‌اند.
شرکت هلندی ASML تنها تولیدکننده دستگاه‌های لیتوگرافی پیشرفته EUV در جهان است؛ تجهیزاتی که برای ساخت نسل جدید تراشه‌ها اهمیت اساسی دارند.
بنابراین، حتی برخورداری از سرمایه میلیارددلاری هم تضمین نمی‌کند که یک شرکت بتواند به‌سرعت به تولیدکننده‌ای موفق تبدیل شود.
نخستین تراشه‌ها چه زمانی آماده می‌شوند؟
هدف نهایی پروژه این است که شرکت‌های ماسک بتوانند تراشه‌هایی متناسب با نیازهای خاص خود طراحی و تولید کنند و وابستگی کمتری به تأمین‌کنندگان بیرونی داشته باشند.
اگر Terafab به اهدافش برسد، می‌تواند جایگاه تازه‌ای برای شرکت‌های ماسک در زنجیره تأمین فناوری ایجاد کند. بااین‌حال، هنوز باید دید آیا تجربه تسلا در تولید خودرو و تجربه اسپیس ایکس در ساخت موشک می‌تواند در صنعتی به پیچیدگی نیمه‌رساناها نیز تکرار شود یا نه.
شاید جذاب‌ترین بخش این ماجرا همین باشد: مردی که بارها از ورود به صنایع دشوار صحبت کرده، این بار خودش اعتراف می‌کند که نمی‌داند چگونه باید کار را شروع کند؛ اما قصد ندارد همین ندانستن را بهانه‌ای برای کنارگذاشتن پروژه قرار دهد.