به گزارش همشهری آنلاین، محمد کافی و مهتاب حسن، زوج جوان معمار، طراحان اصلی پروژه «حیاط مردم» هستند. به گفته کافی، طراحی این مجموعه در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ به دفتر آن‌ها ارجاع شد. این معمار به همشهری می‌گوید: «درخواست اولیه کارفرما، ساخت خانه‌ای مسکونی در زمینی موروثی و متعلق به پدرش بود، اما پس از بازدید از محل، متوجه شدیم بافت روستا به دلیل ساخت‌وسازهای غیراصولی و فاصله گرفتن از الگوهای معماری بومی در حال تغییر است.»
محمد کافی با بیان اینکه سقف‌های مسطح، حیاط‌های سنتی و مصالحی مانند کاهگل به‌تدریج جای خود را به الگوهای شهری، سقف‌های شیب‌دار و مصالحی مانند سنگ و سیمان داده بودند، می‌افزاید: «در گفت‌وگو با اهالی متوجه شدیم که از حذف محل‌های قدیمی دورهم‌نشینی و گفت‌وگو گلایه دارند. در گذشته، حوض‌ها و فضاهای پیرامونی خانه‌ها محل تجمع مردم بود، اما این فضاها به تدریج از بین رفته بودند.»
او ادامه می‌دهد: «با کودکان روستا نیز صحبت کردیم. یکی فضایی برای آب‌بازی می‌خواست، دیگری مکانی برای کتاب‌خواندن و فرد دیگری فضایی برای فوتبال. همین گفت‌وگوها باعث شد پیشنهاد کنیم پروژه به ساخت یک خانه خصوصی محدود نشود و بخشی از محوطه مقابل آن به استفاده اهالی اختصاص پیدا کند.»
بر این اساس، پیشنهاد طراحی یک پیرنشین بزرگ با حوضی در مرکز آن مطرح شد تا اهالی بتوانند در اطراف حوض بنشینند و با یکدیگر گفت‌وگو کنند. برای تأمین آب نیز از قنات روستا انشعابی گرفته شد تا آب پس از ورود به حوض و سرریز شدن، دوباره به مسیر اصلی بازگردد و برای آبیاری باغ‌های پایین‌دست استفاده شود.
او تأکید می‌کند: «به این ترتیب، آب دورریز نداشتیم و جریان آن با استفاده از نیروی ثقل انجام می‌شد.»
بهانه مرمت خانه‌های روستا
به گفته این معمار، اجرای این مجموعه حدود سه سال و نیم تا چهار سال زمان برد و اقداماتی مانند اجرای شبکه فاضلاب، سامان‌دهی زهکشی آب‌های زیرسطحی و سنگ‌فرش حدود هزار و ۶۰۰ تا هزار و ۷۰۰ مترمربع از محدوده پیرامونی انجام شد.
محمد کافی می‌گوید: «علاوه بر این، برای مرمت حدود هشت تا ۹ خانه اطراف پروژه نیز اقداماتی مانند تعمیر درها، گچ‌کاری و مرمت بخش‌هایی از بنا انجام دادیم. پس از اجرای پروژه، برخی اهالی نیز به مرمت خانه‌ها و دیوارهای خود اقدام کردند. نمی‌توان گفت تمام این اتفاقات مستقیماً نتیجه پروژه بود، اما این مجموعه بهانه‌ای شد تا مردم بیشتر به وضعیت بخش‌هایی از روستا توجه کنند.»
کافی ایده اصلی پروژه را فراتر رفتن مسئولیت از محدوده مالکیت عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: «در گذشته مردم خود را نسبت به فضای مقابل خانه و حتی بخشی از کوچه مسئول می‌دانستند. تلاش کردیم همین حس تعلق و مسئولیت اجتماعی را تقویت کنیم تا محوطه مقابل خانه از محدوده مالکیت خصوصی خارج شود و به محلی برای استفاده همه اهالی تبدیل شود.»
او با بیان اینکه مجموعه در واقع یک پیرنشین بزرگ و فضای همگرای دایره‌ای‌شکل است که امکان نشستن و گفت‌وگو را فراهم می‌کند، ادامه می‌دهد: «در بخش غربی محوطه نیز درختانی کاشته شده‌اند که در تابستان سایه ایجاد می‌کنند و با خزان در زمستان، امکان بهره‌مندی از نور خورشید را فراهم می‌آورند.»
این معمار تأکید می‌کند: «حوض این مجموعه کاربری دائمی و تزئینی ندارد و در زمستان باید برای جلوگیری از یخ‌زدگی تخلیه شود. در واقع، هدف اصلی ایجاد فضایی شبیه آمفی‌تئاتر روباز بوده است. کودکان روستا نیز از این محل برای بازی استفاده می‌کنند و اهالی در مناسبت‌های مختلف، از جمله مراسم شام غریبان، در اطراف آن حضور می‌یابند.»
تکرار پیرنشین در روستاهای دیگر
این معمار با اشاره به تأثیر پروژه بر طرح‌های بعدی دفتر خود می‌گوید: «حیاط مردم نخستین پروژه جدی دفتر ما بود. پس از اجرای آن، در پروژه‌هایی در مازندران و کلاردشت نیز پیشنهادهای مشابهی برای ایجاد پیرنشین و اختصاص بخشی از امکانات مجموعه‌های تفریحی به استفاده رایگان مردم مطرح شد.»
روستای طار شهرستان نطنز در استان اصفهان قرار دارد و دارای اقلیمی گرم و خشک در تابستان و بسیار سرد در زمستان است.