همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: برای آتش‌نشانان روستایی یک عملیات، فقط مقابله با شعله‌های آتش نیست. آنها باید با کمبود نیرو، دشواری دسترسی به محل حادثه و گاه دخالت اهالی ناآشنا با اصول اطفای حریق هم دست‌وپنجه نرم کنند.
کمک اهالی با تراکتور و خودروی محلی
ولی رمضانی حدود یک دهه است در پایگاه آتش‌نشانی روستای بدرانلو در خراسان شمالی فعالیت می‌کند. او در مورد بیشترین حوادثی که در ۱۰ روستای تحت پوشش این ایستگاه رخ می‌دهد به همشهری آنلاین می‌گوید: «بیشترین حوادثی که با آن مواجه هستیم، مربوط به کشاورزی، مزارع و باغ‌هاست. تصادفات جاده‌ای در رتبه دوم و آتش‌سوزی منازل در رتبه سوم قرار دارند. در صورت وقوع حریق گسترده، ناچاریم از نیروهای شهر درخواست کمک کنیم.»
اهالی روستا آتش‌نشانان را می‌شناسند و وقتی آتش‌سوزی اتفاق می‌افتد، برای کمک حضور دارند. رمضانی می‌گوید: «در بعضی مناطق به‌دلیل صعب‌العبور بودن مسیر، امکان دسترسی خودروهای آتش‌نشانی وجود ندارد. اینجاست که یکی از اهالی با تراکتور به کمک ما می‌آید تا آب‌رسانی به محل حادثه را انجام دهیم.»
رمضانی با بیان اینکه تأمین آب در عملیات آتش‌نشانی روستایی بسیار مهم است، می‌گوید: «با توجه به اینکه منطقه ما کوهستانی است و بسیاری از حوادث در بخش کشاورزی اتفاق می‌افتد، علاوه بر خودروی آتش‌نشانی از تراکتور، کامیون‌های محلی برای انتقال آب استفاده می‌کنیم. معمولا کامیون‌ها آب را از نزدیک‌ترین محل تأمین می‌کنند و پس از انتقال، برای پر کردن مجدد مخزن ماشین آتش نشانی برمی‌گردند.»
در محدوده روستایی، برخی اهالی شماره تلفن آتش‌نشانان را دارند و در زمان وقوع حادثه مستقیماً با آنها تماس می‌گیرند. رمضانی با ذکر این توضیح، می‌گوید: «همه مردم روستاها شماره ما را ندارند و حدود ۹۰ درصد تماس‌ها از طریق شماره ۱۲۵ برقرار می‌شود، اما یک بار یکی از بستگانم با من تماس گرفت و موضوع حادثه را اطلاع داد.»
رمضانی یکی از به یادماندنی‌ترین خاطراتش را نیز تعریف می‌کند و می‌گوید: «در یکی از مأموریت‌ها برای مهار آتش‌سوزی یک باغ اعزام شدیم. وقتی به محل رسیدیم، یکی از افراد حاضر در محل به سمت‌مان آمد و قصد داشت ما را کتک بزند. او جلوی خودروی آتش‌نشانی را گرفت و با اعتراض می‌گفت چرا ابتدا به نقطه‌ای که او می‌خواسته نرفته‌ایم. به او در مورد جهت باد و اولویت مهار آتش توضیح مختصری دادیم. در نهایت، بزرگان روستا وارد ماجرا شدند و توانستیم اطفای حریق را انجام دهیم.»
او بر ناآشنایی مردم روستا با رفتارشناسی حریق و اصول آتش‌نشانی تاکید می‌کند و می‌گوید: «گاهی برخی افراد که باغ یا زمین کشاورزی‌شان نزدیک محل آتش‌سوزی است، وارد عملیات می‌شوند و اصرار می‌کنند که آتش را از نقطه‌ای که آنها می‌گویند مهار کنیم در حالی که ما باید ابتدا جلوی گسترش آتش را بگیریم و بعد به لکه‌گیری و خاموش کردن بخش‌های باقی‌مانده بپردازیم. این ناآگاهی روند عملیات را دشوارتر می‌سازد.»
آتش‌نشان روستای بدرانلو که نکاتی درباره اصول ایمنی و آتش‌نشانی را در مراسم و مناسبت‌ها برای اهالی آموزش می‌دهد تا به حال در چند مدرسه روستا هم کلاس آموزش برگزار کرده است. رمضانی می‌گوید: «چون در پایگاه فقط یک نیرو حضور دارد، نمی‌توانیم ایستگاه را خالی کنیم و برای آموزش به همه روستاهای تحت پوشش برویم. به همین دلیل، امکان برگزاری کلاس‌های آموزشی به‌صورت منظم و جداگانه در تمام روستاها را نداریم و کمبود نیرو در این زمینه نیز برای ما مشکل‌ساز است.»
پوشش انواع حریق در روستا و مناطق همجوار
آتش‌نشان ایستگاه آتش‌نشانی روستای پیرکلا در استان مازندران و دهیار روستا که مأموریت‌های مختلفی در زمینه اطفای حریق را انجام داده‌است، بیشترین ماموریت این ایستگاه را مربوط به آتش‌سوزی خودروها و بعد حریق ساختمان‌ها در اثر نشت گاز می‌داند.
عباس محمدی به همشهری آنلاین می‌گوید: «علاوه بر این آتش‌سوزی باغ‌ها، جنگل و مراتع هم در منطقه اتفاق افتاده و برای مهار آنها اعزام شده‌ایم.»
او که دوره‌های آموزش آتش‌نشانی را در ساری گذرانده است، ادامه می‌دهد: «کمبود نیروی انسانی مهم‌ترین مشکل ماست. فقط ۲ آتش‌نشان افتخاری در روستا داریم که داوطلبانه در ماموریت‌ها حضور دارند.» تجهیزات این ایستگاه شامل یک دستگاه خودروی هیوندای ۶ تنی، دستگاه برش، کپسول اکسیژن، کپسول‌های مخصوص خاموش کردن آتش‌سوزی‌های ناشی از بنزین و گازوئیل و اره موتوری است.
او یکی از خاطرات خود را نقل می‌کند و می‌گوید: «بعد از آتش‌سوزی یک ساختمان فرد حادثه‌دیده را به بیمارستان منتقل کردیم، اما او پس از ۴ روز به‌دلیل آسیب ناشی از استنشاق دود و از کار افتادن ریه‌ها جان خود را از دست داد.»
فعالیت ۹۵۰ پایگاه روستایی
وقتی آتش به جان یک روستا می‌افتد، فاصله تا نزدیک‌ترین پایگاه آتش‌نشانی می‌تواند تعیین‌کننده باشد، اما در بسیاری از مناطق روستایی، همین پایگاه‌ها هم با کمبود خودرو و نیروی انسانی مواجه هستند. راه‌اندازی پایگاه‌های آتش‌نشانی روستایی از دهه ۱۳۸۰ شروع شد.
معاون امور دهیاری‌های سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور به همشهری آنلاین گفت: در دو دهه گذشته، حدود ۱۰۰ روستا یا مرکز بخش به شهر تبدیل شده‌اند. به همین دلیل، تعدادی از پایگاه‌هایی که در گذشته در مناطق روستایی قرار داشتند، اکنون در محدوده شهرها هستند و تعداد پایگاه‌های روستایی ۹۵۰ پایگاه مورد است.
علی قربانی با اشاره به خرید خودروهای آتش‌نشانی افزود: سال گذشته ۱۰۵ دستگاه خودروی آتش‌نشانی به‌صورت مشارکتی خریداری شد که ۸۰ درصد هزینه آنها را سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور و ۲۰ درصد باقی‌مانده را دهیاری‌ها پرداخت کردند. قرار بود تا پایان امسال ۲۰۰ دستگاه خودروی آتش‌نشانی دیگر خریداری کنیم، اما افزایش ۲ تا ۳ برابری قیمت این خودروها در یک سال گذشته، روند خرید را کند کرده است.
قربانی با بیان اینکه هر پایگاه آتش‌نشانی روستایی به‌طور میانگین ۷ تا ۱۰ روستا را پوشش می‌دهد، گفت: به‌ندرت برای هر روستای مستقل یک پایگاه آتش‌نشانی ایجاد می‌شود، زیرا هزینه‌های احداث و نگهداری این پایگاه‌ها بالاست. معمولاً یک روستا به‌عنوان روستای معین یا مرکز دهستان در نظر گرفته می‌شود و پایگاه آن، چند روستای دیگر را نیز تحت پوشش قرار می‌دهد. قبل از جنگ ۴۰ روزه لایحه‌ای از شورای عالی استان‌ها مبنی بر اینکه پراکندگی ایستگاه‌های آتش‌نشانی را به صورت پهنه‌ای دیده شود نه به صورت محدوده جغرافیایی شهری، به مجلس فرستادیم و پیگیر تصویب آن هستیم، زیرا ممکن است منطقه‌ای بین محدوده جغرافیای شهری آتش بگیرد و به همین دلیل لازم است پراکندگی ایستگاه‌های آتش‌نشانی پهنه‌ای باشد.
۲۵۰ بخش در کشور خودروی آتش‌نشانی ندارند
قربانی درباره نحوه توزیع خودروهای آتش‌نشانی در کشور گفت: تلاش کرده‌ایم اولویت تأمین خودرو را به مناطق پر جمعیت بدهیم و برای هر بخش، دست‌کم یک دستگاه خودروی آتش‌نشانی تأمین کنیم. در حال حاضر، حدود ۲۵۰ بخش در کشور خودروی آتش‌نشانی ندارند.
قربانی درباره نحوه تأمین نیروی انسانی پایگاه‌های آتش‌نشانی روستایی گفت: طبق آیین‌نامه استخدامی دهیاری‌ها، به‌کارگیری نیرو باید از طریق آزمون انجام شود. آزمون‌های برگزارشده شامل بخش علمی و عملی است. ترجیح این است که نیروهای آتش‌نشانی از همان منطقه باشند و در پایگاه آتش‌نشانی روستای خود فعالیت کنند.
قربانی با اشاره به کمبود نیروی انسانی در پایگاه‌های آتش‌نشانی روستایی گفت: طبق چارت تشکیلاتی، هر پایگاه آتش‌نشانی باید ۴ نیرو داشته باشد، اما به دلیل بالا بودن هزینه‌ها، در حال حاضر بیشتر پایگاه‌ها ۲ نیرو دارند.