همشهری آنلاین - گروه سیاسی: رسانه‌های آمریکایی در نخستین تحلیل‌های خود پس از اعلام نتایج انتخابات، از جنگ ایران به‌عنوان یکی از عوامل فروپاشی دیوار انتخاباتی جمهوری‌خواهان یاد می‌کنند؛ جنگی که افزایش قیمت سوخت، فشار بر معیشت خانوارها، تداوم بحران در خاورمیانه و ناتوانی دولت ترامپ در ارائه چشم‌اندازی روشن برای پایان آن، هزینه سیاسی سنگینی برای کاخ سفید ایجاد کرده است. اکنون دموکرات‌ها علاوه بر در اختیار گرفتن کنگره، فرصت بیشتری برای نظارت بر عملکرد دولت در جنگ ایران خواهند داشت.
اعتراف ترامپ به نقش جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان
یکی از مهمترین نشانه‌های اهمیت جنگ ایران در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، اظهارات خود ترامپ پس از مشخص شدن نتایج انتخابات است. دونالد ترامپ پذیرفت که جنگ با ایران در شکست سنگین حزبش نقش داشته است. او در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت: «فکر می‌کنم بخشی از آن به ایران مربوط بود؛ اما در عین حال، مردم اهمیت کاری را که من درباره ایران انجام داده‌ام درک می‌کردند.»
دونالد ترامپ در گفت‌وگو با وال‌استریت ژورنال نیز در پاسخ به این پرسش که آیا جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان موثر بوده است، گفت: «ایران بخشی از آن بود.» با این حال، ترامپ حاضر نشد تصمیم خود برای آغاز جنگ را اشتباه بداند. او به وال‌استریت ژورنال گفت: «من کار درستی انجام دادم. اگر به عقب برگردم، باز هم همین کار را می‌کردم.»
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که ترامپ پیش از انتخابات تلاش می‌کرد پیامدهای جنگ را از عملکرد انتخاباتی جمهوری‌خواهان جدا کند. اکنون او ناچار شده است دست‌کم بخشی از مسئولیت شکست را بپذیرد؛ هرچند همچنان بر درستی تصمیم نظامی خود اصرار دارد.
هشدار متحدان ترامپ درباره هزینه سیاسی جنگ
گزارش وال‌استریت ژورنال با عنوان «متحدان ترامپ، جنگ ایران را عامل شکست جمهوری‌خواهان می‌دانند» یکی از صریح‌ترین روایت‌ها از واکنش درون اردوگاه رئیس‌جمهور به نتایج انتخابات است.
این روزنامه به نقل از مقام‌های کاخ سفید و متحدان جمهوری‌خواه ترامپ گزارش داده است که برخی نزدیکان رئیس‌جمهور، جنگ ۸ماهه با ایران و پیامدهای آن برای بازار انرژی را عامل اصلی شکست گسترده حزب جمهوری‌خواه می‌دانند.
بر اساس این گزارش، برخی افراد نزدیک به ترامپ معتقدند اگر جنگ چند ماه زودتر پایان یافته بود، نتیجه انتخابات می‌توانست کاملا متفاوت باشد. در داخل دولت نیز انگشت اتهام به سمت تصمیم‌گیران جنگ نشانه رفته و حتی احتمال تغییراتی در تیم دولت مطرح شده است.
نکته مهم‌تر در گزارش وال‌استریت ژورنال، نگرانی مشاوران ترامپ درباره میراث سیاسی اوست. این روزنامه می‌نویسد به ترامپ هشدار داده شده است که میراث ریاست‌جمهوری او به‌شدت با جنگی گره خواهد خورد که در فوریه با همراهی اسرائیل آغاز کرد.
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده این است که اگر ترامپ نتواند ایران را به توقف فعالیت‌های هسته‌ای خود وادار کند، در نهایت با جنگی روبه‌رو خواهد شد که نه‌تنها هدف اصلی آن محقق نشده، بلکه قدرت سیاسی او را نیز تضعیف کرده است.
به نوشته این روزنامه، ترامپ پیش‌تر به آمریکایی‌ها گفته بود افزایش قیمت بنزین بهای قابل قبولی برای برچیدن برنامه هسته‌ای ایران است؛ اما اکنون همین افزایش قیمت‌ها به یکی از نقاط آسیب‌پذیر انتخاباتی دولت او تبدیل شده است.
این روایت نشان می‌دهد اختلاف بر سر جنگ صرفا میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان نیست؛ بلکه در داخل اردوگاه ترامپ نیز درباره هزینه‌ها، دستاوردها و نحوه خروج از بحران اختلاف نظر وجود دارد.
جنگی که از میدان نظامی به سفره آمریکایی‌ها رسید
وال‌استریت ژورنال در تحلیل دیگری با عنوان «۵ نتیجه مهم از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای» به نقش مسائل اقتصادی و جنگ ایران در تغییر رفتار رای‌دهندگان پرداخته است.
بر اساس این گزارش، بیش از ۶ نفر از هر ۱۰ رای‌دهنده با اقدام نظامی آمریکا علیه ایران مخالف بوده‌اند. نگرانی درباره قیمت بالای مواد غذایی و سوخت، تورم و پیامدهای جنگ برای بازار انرژی، اعتبار اقتصادی جمهوری‌خواهان را تضعیف کرده است.
این روزنامه همچنین به شکاف در ائتلاف انتخاباتی ترامپ اشاره می‌کند؛ ائتلافی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ توانسته بود گروه‌های مختلفی از رای‌دهندگان را با خود همراه کند، اما اکنون در میان مستقل‌ها و بخشی از رای‌دهندگان اقلیت با ریزش مواجه شده است.
در واقع، جنگ ایران برای دولت ترامپ فقط یک مسئله سیاست خارجی باقی نماند. افزایش هزینه انرژی و انتقال پیامدهای جنگ به زندگی روزمره مردم، آن را به مسئله‌ای داخلی و انتخاباتی تبدیل کرد.
شبکه خبری سی‌بی‌اس نیز در پوشش پس از انتخابات خود، از ارتباط مخالفت با جنگ و نگرانی‌های اقتصادی رای‌دهندگان سخن گفته است. این شبکه در گزارش زنده چهارم نوامبر خود، ضمن اشاره به پذیرش نقش جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان از سوی ترامپ، نوشت مذاکره‌کننده ارشد ایران نیز نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت آمریکایی‌ها با جنگ و نارضایتی آنها از هزینه‌های زندگی دانسته است.
جمهوری‌خواهان از چه چیزی شکست خوردند؟
خبرگزاری آسوشیتدپرس در تحلیل پس از انتخابات خود با عنوان «تحلیل: ترامپ برای سال‌ها از پیامدهای سیاسی تصمیماتش گریخت؛ انتخابات میان‌دوره‌ای این وضعیت را تغییر داد» شکست جمهوری‌خواهان را نتیجه مجموعه‌ای از نارضایتی‌های انباشته‌شده می‌داند.
این گزارش، جنگ ایران را در کنار تعرفه‌های تجاری، افزایش قیمت‌ها، سیاست‌های مهاجرتی و نگرانی درباره فساد و منافع شخصی در دولت قرار می‌دهد. به روایت آسوشیتدپرس، رای‌دهندگان نه‌تنها از عملکرد اقتصادی دولت ناراضی بودند، بلکه از جهت‌گیری کلی کشور نیز رضایت نداشتند.
یکی از نکات مهم این تحلیل آن است که شکست جمهوری‌خواهان را نمی‌توان صرفا به ضعف نامزدهای این حزب نسبت داد. ترامپ خود را به مرکز رقابت‌های انتخاباتی تبدیل کرده بود و بارها از هوادارانش خواسته بود طوری رای بدهند که گویی شخص او در انتخابات حضور دارد. در نتیجه، شکست نامزدهای جمهوری‌خواه به ارزیابی عملکرد شخص رئیس‌جمهور نیز تبدیل شد.
آسوشیتدپرس همچنین یادآوری می‌کند که دموکرات‌ها اکنون با یک آزمون دشوار روبه‌رو هستند: آنها باید ثابت کنند که می‌توانند در زمینه هزینه‌های زندگی، خدمات درمانی و کنترل قدرت ریاست‌جمهوری عملکرد موثری داشته باشند. بنابراین، پیروزی انتخاباتی به‌تنهایی به معنای حمایت گسترده و بی‌قیدوشرط افکار عمومی از برنامه‌های دموکرات‌ها نیست.
در همین زمینه، وب‌سایت آکسیوس در گزارش چهارم نوامبر خود با عنوان «دیوار سرخ جمهوری‌خواهان فرو ریخت» از نقل قول یک دستیار ارشد جمهوری‌خواه سنا استفاده می‌کند که وضعیت حزب را چنین توصیف کرده است: «جمهوری‌خواهان فردا صبح در کشوری متفاوت از خواب بیدار خواهند شد و باید از نقطه صفر، حزب را از نو بسازند.»
آکسیوس همچنین به نقل از یکی دیگر از دستیاران ارشد جمهوری‌خواه می‌نویسد نشانه‌های شکست از ماه‌ها قبل وجود داشته، اما نگرانی اصلی این است که حزب از این نتیجه درس اشتباهی بگیرد و به همان سیاست‌ها و رفتارهایی ادامه دهد که آن را به این وضعیت رسانده است.
کنگره دموکرات‌ها چه تغییری در سیاست آمریکا علیه ایران ایجاد می‌کند؟
یکی از مهمترین پیامدهای انتخابات برای ایران، تغییر موازنه قدرت در واشنگتن است. با در اختیار گرفتن مجلس نمایندگان و سنا، دموکرات‌ها ابزارهای بیشتری برای نظارت بر عملکرد دولت ترامپ در جنگ ایران در اختیار خواهند داشت.
شبکه خبری سی‌ان‌بی‌سی در گزارشی که چهارم نوامبر منتشر کرد، با عنوان «از دست رفتن قدرت ترامپ در کنگره برای ایران، اوکراین و سیاست خارجی چه معنایی دارد؟» به همین مسئله پرداخته است.
این شبکه به نقل از لورل رپ، مدیر برنامه آمریکا و آمریکای شمالی در موسسه چتم‌هاوس، می‌نویسد: «ما شاهد رئیس‌جمهوری خواهیم بود که در زمینه نظارت و تحقیقات تا حدی محدود شده است، اما در حوزه سیاست خارجی همچنان آزادی عمل زیادی دارد.»
رپ همچنین جنگ ایران را یکی از مسائل مهم این دوره انتخاباتی دانسته و به افزایش قیمت سوخت، هزینه مواد غذایی و تورم به‌عنوان عوامل موثر در شکل‌گیری نارضایتی عمومی اشاره کرده است.
این ارزیابی از یک جهت برای تهران اهمیت دارد: کنترل دموکرات‌ها بر کنگره می‌تواند فشار نظارتی و سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش دهد، اما به معنای سلب اختیار فرماندهی کل قوا از رئیس‌جمهور یا پایان فوری جنگ نیست. رئیس‌جمهور آمریکا همچنان اختیارات گسترده‌ای در تصمیم‌گیری‌های نظامی و سیاست خارجی دارد.
از سوی دیگر، دموکرات‌ها می‌توانند از ابزارهای کنگره برای بررسی هزینه‌های جنگ، نحوه تصمیم‌گیری دولت، عملکرد وزارت دفاع و میزان تحقق اهداف اعلام‌شده استفاده کنند. همچنین کنترل بودجه و برگزاری جلسات نظارتی می‌تواند برای کاخ سفید محدودیت‌های سیاسی بیشتری ایجاد کند.
البته نباید از این تغییر موازنه نتیجه گرفت که دموکرات‌ها لزوما به دنبال عقب‌نشینی آمریکا از سیاست فشار بر ایران هستند. مخالفت با نحوه مدیریت جنگ یا هزینه‌های آن، الزاما به معنای مخالفت با تمام اهداف راهبردی واشنگتن در قبال تهران نیست.
نگرانی از تداوم جنگ و اختلاف بر سر راه خروج
نیویورک‌پست نیز در گزارشی درباره واکنش متحدان ترامپ به شکست جمهوری‌خواهان، به اختلافات داخلی بر سر ادامه جنگ پرداخته است. این روزنامه می‌نویسد برخی از متحدان رئیس‌جمهور معتقدند اختلال در تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت، بنزین و گازوئیل، فشار تورمی و نرخ بهره را تشدید کرده و به شکست حزب جمهوری‌خواه کمک کرده است.
در این گزارش، برخی منتقدان جنگ معتقدند دولت ترامپ باید هرچه سریع‌تر به درگیری پایان دهد و به سیاست «اول آمریکا» بازگردد. همچنین به این انتقاد اشاره شده که ترامپ و مشاورانش نتوانسته‌اند راه خروج روشنی از جنگ پیدا کنند و رئیس‌جمهور درباره امکان پایان سریع درگیری‌ها برآورد واقع‌بینانه‌ای نداشته است.
این موضوع از منظر ایران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اکنون ادامه جنگ برای ترامپ صرفا با هزینه‌های نظامی و اقتصادی همراه نیست، بلکه به یک مسئله سیاسی در داخل آمریکا نیز تبدیل شده است. هرگونه تصمیم برای تشدید درگیری می‌تواند مخالفت‌های داخلی را افزایش دهد و تلاش برای دستیابی به توافق نیز ممکن است از سوی مخالفان سیاسی او به‌عنوان عقب‌نشینی تعبیر شود.
تهران نتیجه انتخابات را چگونه تفسیر می‌کند؟
بازتاب واکنش ایران
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارش چهارم نوامبر خود با عنوان «مقام‌های ایرانی می‌گویند نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای نشان می‌دهد رای‌دهندگان آمریکایی جنگ ترامپ را رد کرده‌اند» به واکنش مقام‌های تهران پرداخته است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در پیامی نوشت: «چه از روی وجدان و چه به‌دلیل هزینه‌های زندگی، آمریکایی‌ها به جنگ نه گفتند و ما از این پیام حمایت می‌کنیم.»
مذاکره‌کننده ارشد ایران نیز نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با جنگ و نارضایتی آنها از افزایش هزینه‌های زندگی دانسته است. آسوشیتدپرس در عین حال به یک نکته مهم اشاره می‌کند: مقام‌های ایرانی با وجود استقبال از پیروزی دموکرات‌ها، هشدار داده‌اند که تغییر ترکیب سیاسی کنگره لزوما به معنای پایان خصومت آمریکا با ایران نیست.
این تمایز اهمیت دارد؛ چراکه از یک سو شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را برای ادامه جنگ تضعیف کند و از سوی دیگر، به‌تنهایی تضمینی برای تغییر راهبرد آمریکا در قبال ایران نیست.
شکست انتخاباتی؛ فرصتی برای ایران یا مقدمه تشدید تنش؟
در مجموع، نخستین تحلیل‌های رسانه‌های آمریکایی پس از انتخابات چند واقعیت را برجسته می‌کنند: جنگ ایران به یکی از عوامل موثر در شکست جمهوری‌خواهان تبدیل شده، هزینه‌های اقتصادی آن به زندگی روزمره آمریکایی‌ها رسیده و حتی در میان نزدیکان ترامپ نیز درباره پیامدهای ادامه جنگ اختلاف نظر وجود دارد.
با این حال، یک پرسش مهم همچنان باقی است: آیا شکست انتخاباتی ترامپ او را به سمت توافق و پایان جنگ سوق می‌دهد یا ممکن است برای جبران این شکست سیاسی، به دنبال نمایش قدرت نظامی و دستیابی به دستاوردی در سیاست خارجی باشد؟
دموکرات‌ها تا زمان آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه، امکان اعمال تمام ابزارهای نظارتی و تقنینی خود را نخواهند داشت. ترامپ نیز همچنان از اختیارات ریاست‌جمهوری در حوزه نظامی برخوردار است. بنابراین، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان را نباید معادل پایان تهدید نظامی علیه ایران دانست.
آنچه تغییر کرده، هزینه سیاسی تصمیم‌های ترامپ است. رئیس‌جمهور آمریکا اکنون با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد شد که برخلاف کنگره قبلی، می‌تواند درباره جنگ ایران از او توضیح بخواهد، هزینه‌های آن را زیر ذره‌بین ببرد و برای محدود کردن اختیارات دولت فشار وارد کند. این تحول، بدون آنکه به معنای تغییر قطعی سیاست آمریکا باشد، موقعیت داخلی ترامپ را برای ادامه جنگ دشوارتر کرده است.