همشهری آنلاین – گروه سیاسی: فرمان صریح حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای به نیروهای‌مسلح مبنی بر آمادگی هوشمندانه، پاسخ فوری و اثرگذار به هر سطح از تهدید و قرار گرفتن دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن در بانک اهداف، نشانه ورود تهران به مرحله نوینی از بازتعریف دکترین بازدارندگی است؛ مرحله‌ای که در آن، محاسبات دشمن دیگر نمی‌تواند بر محدود ماندن دامنه پاسخ ایران به یک جغرافیای مشخص یا میدان عملیاتی خاص استوار باشد.
درچنین شرایطی حداکثرسازی بازدارندگی با شاخص‌های راهبردی مهمی همراه است که از تقویت زیرساخت‌های دفاع بومی تا پاسخ به دشمن بدون محدودیت جغرافیایی را دربرمی‌گیرد و درعین‌حال هشداری قاطع برای واشنگتن و تل‌آویو دارد مبنی بر اینکه یک خطای محاسباتی دیگر، پیامدهای بسیار متفاوتی به‌دنبال خواهد داشت.
آمادگی نیروهای مسلح برای تحول راهبردی
به‌دنبال دستورهای فرمانده‌معظم کل قوا در چارچوب راهبرد «بازدارندگی حداکثری»، مقام‌های ارشد نظامی و امنیتی کشور در پیام‌ها و مواضع تازه خود، از آمادگی نیروهای‌مسلح برای حرکت قاطع در مسیر ترسیمی خبر دادند.
هشدار درباره ضربات هولناک ایران
محسن رضایی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی:
- ۷ شرط اعلامی ایران باید تحقق پیدا کند؛ اگر شروط محقق شود، راه دیپلماسی باز است.
- در مقابل، اگر اقدامی علیه کشور صورت گیرد، بنا به ابلاغ امروز مقام معظم رهبری به نیروهای مسلح، ضربات هولناکی به متجاوز با تسلیحات جدید وارد خواهیم کرد.
منتظر اقدام دشمن نمی‌مانیم
سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح:
- با همه ظرفیت اطلاعاتی، تحرکات و آمادگی‌های دشمن را رصد می‌کنیم و بانک اهداف را بروز می‌کنیم.
- هرگاه نشانه‌های اقدام خصمانه دشمن احراز شود، نیروهای‌مسلح در انتخاب زمان و نحوه پاسخ، منتظر آغاز اقدام او نخواهند ماند.
- پاسخ ما فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی خواهد بود.
- پرقدرت و بدون محدودیت جغرافیایی به دشمن پاسخ می‌دهیم.
تقویت توان دفاع بومی
مهرداد اخلاقی، وزیر دفاع:
- محورهای پیام درباره نقشه راه وزارت دفاع
- راهبرد: پیگیری قاطعانه ارتقای آمادگی رزمی هوشمندانه و تحقق راهبرد پاسخ فوری، مؤثر و متناسب به هرگونه تهدید، در هر نقطه و بدون محدودیت جغرافیایی
- اقدام‌های در دستورکار:
- شتاب‌بخشی به چرخه طراحی
- تولید و تأمین تجهیزات و تسلیحات دفاعی
- تقویت زیرساخت‌های صنعتی و فناورانه
- ارتقای توان پشتیبانی از نیروهای‌مسلح
- حرکت به سوی جهش فناورانه و نوآوری‌های شالوده‌شکن
- دستیابی به قابلیت‌های برتر دفاعی
- تقویت معماری اطلاعات نظامی
- توسعه دفاع بومی
- حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان
- ارتقای توان پژوهشی و صنعتی
- تبدیل دستاوردهای علمی به قابلیت‌های عملیاتی
آماده برای جنگ‌های ترکیبی
امیر شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش:
- نیروهای‌مسلح دانش و آمادگی خود را بیش از پیش برای مقابله با تهدیدهای پیچیده و جنگ‌های ترکیبی ارتقا می‌دهند.
پاسخی فراتر از غرب‌آسیا
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران:
- رهنمودهای فرمانده‌معظم کل‌قوا باب جدیدی از جنگ را گشود و امروز نیروهای‌مسلح آماده‌تر از گذشته، آماده پاسخگویی قاطعانه به دشمن هستند.
- یک میدان وسیع برای پاسخ دادن به دشمن، فراتر از غرب‌آسیا تعریف شده‌است.
- بازدارندگی حداکثری یعنی از این به بعد، هیچ کشوری نتواند علیه ایران رجزخوانی کند، چه برسد به اینکه طمع به خاک کشور داشته باشد.
- سپاه پاسداران، شناسایی اهداف جدید و طراحی عملیات برای جغرافیای جدید را در دستورکار خود قرار داده‌است.
مختصات جنگ آینده
امیر محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش:
- در صورت وقوع جنگ جدید، جغرافیای درگیری به منطقه غرب‌آسیا محدود نخواهد ماند.
- نیروهای‌مسلح در چارچوب دستورهای ابلاغی، به‌روزرسانی بانک اهداف را با هدف قراردادن انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن، دنبال می‌کنند.
- در صورت آغاز ماجراجویی جدید، تأسیسات، تجهیزات، نیروها و منافع آمریکا در هر نقطه‌ای که در دسترس باشند، می‌توانند هدف پاسخ قرار گیرند.
- جنگ آینده جغرافیای وسیع‌تری خواهد داشت و این موضوع یک رویکرد جدی در مجموعه نیروهای مسلح است.
تمرکز بر عملیات‌های تهاجمی
امیر عطاءالله صالحی، مشاور فرمانده معظم کل‌قوا:
- هم‌اکنون تمرکز بر هدف‌گذاری دقیق و اجرای عملیات‌های تهاجمی حائز اهمیت است.
- همان‌گونه که رهبرمعظم انقلاب بر شناسایی و هدف‌گذاری دقیق تأکید دارند، ما نیز با آمادگی بالا، توان عملیاتی خود را در مسیر تحقق اهداف دفاعی ارتقا می‌دهیم.
یک رویکرد ۳ سطحی نوین
پیام‌ها و موضع‌گیری‌های مقام‌های ارشد امنیتی – نظامی کشور بیش از هر چیز نشان‌دهنده شکل‌گیری یک رویکرد ۳ سطحی برای مقابله موثر با تهدیدهای پیش‌رو است:
- فرماندهی کلان: تعیین چارچوب جدید بازدارندگی و الزام به پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی.
- سیاسی ـ امنیتی: اعلام آمادگی برای استفاده از قابلیت‌های جدید نظامی و پیوند دادن قدرت نظامی با شروط سیاسی و دیپلماتیک.
- عملیاتی و صنعتی: افزایش تولید مهمات، توسعه تجهیزات شناسایی و رزمی، بازسازی ظرفیت‌های دفاعی و تقویت زیرساخت‌های بومی.
پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی
«گسترش جغرافیای جنگ»، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تحول راهبردی در حوزه بازدارندگی است که ازسوی فرماندهان ارشد نیروهای‌مسلح نیز مورد تاکید قرار گرفته است. درباره این شاخص نکات مهمی مطرح است؛ از جمله:
- بازدارندگی با جغرافیای نامحدود: تاکید بر پاسخ به دشمن «بدون محدودیت جغرافیایی» این پیام را منتقل می‌کند که تهران قصد ندارد از پیش، یک محدوده ثابت برای پاسخ احتمالی خود تعیین کند.
- پیچیدگی در معادلات دشمن: تاکید بر پاسخ بدون محدودیت، معادلات و محاسبات جنگی پیش روی دشمن را پیچیده‌تر از قبل می‌کند.
- مخاطب خاص پیام: تحلیلگران معتقدند واشنگتن «مخاطب خاص» تحول راهبردی بدون محدودیت جغرافیایی به‌حساب می‌آید، چراکه پایگاه‌ها و منافع این کشور در نقاط مختلف جهان پراکنده شده‌است.
- سطوح متکثر بازدارندگی: یکی دیگر از پیام‌های تاکید بر این راهبرد تاکید بر طراحی سطوح متنوع بازدارندگی در عرصه جغرافیایی است؛ مانند:
- منطقه‌ای: گسترش دامنه پیامدهای جنگ در غرب‌آسیا و فراتر رفتن از محدوده جغرافیایی محل حمله
- فرامنطقه‌ای: منافع و دارایی‌های دشمن در خارج از منطقه نیز لزوماً از محاسبات بازدارندگی ایران خارج نیستند.
- شبکه‌ای: گسترش تعریف اهداف از تأسیسات نظامی به دارایی‌ها و زیرساخت‌های مرتبط با توان نظامی و امنیتی طرف مقابل
توسعه بانک اهداف
یکی دیگر از گزاه‌های محوری در دستور فرمانده‌کل قوا و مواضع فرماندهان ارشد نظامی، تاکید بر به‌روزرسانی بانک اهداف است؛ راهبردی که از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است:
- تعریف میدان جدید نبرد: ایران روشن کرده‌است که هرگونه حمله جدید، زمینه‌ساز گسترش جنگ از میدان «نظامی» به عرصه «اقتصادی و زیرساختی» خواهد شد.
- طیف متنوع اهداف: در بانک به‌روزرسانی شده اهداف نیروهای‌مسلح ایران، «دارایی‌های مادی و غیرمادی» به‌صورت همزمان مورد تاکید قرار گرفته‌اند. اگر «دارایی‌های مادی» را شامل «تجهیزات و زیرساخت‌های فیزیکی» بدانیم، «دارایی‌های غیرمادی» را می‌توان «ظرفیت‌های اطلاعاتی، ارتباطی، فناورانه و سایر مؤلفه‌های پشتیبان قدرت نظامی» درنظر گرفت.
- تغییر ادبیات تقابل: راهبرد جدید ایران در توسعه بانک اهداف، نشان می‌دهد تهران با جدیت و قاطعیت، به‌دنبال بازتعریف مفهوم میدان تقابل است؛ میدانی که در آن فقط تعداد موشک‌ها، جنگنده‌ها و پایگاه‌های نظامی تعیین‌کننده نیست، بلکه باید اهمیت راهبردی اهداف مورد اصابت را درنظر گرفت.
- مختصات راهبرد نوین: درچارچوب راهبرد مورد بررسی، «ترکیب توان نظامی، اطلاعاتی، فناورانه و سیاسی» باید به‌مثابه تحولی در رویکردهای مواجهه‌ای ایران با تحرکات تازه دشمن درنظر گرفته شود.
کدام محورهای مورد توجه جهانی قرار گرفت؟
بررسی بازتاب تحول در دکترین بازدارندگی ایران در رسانه‌های بین‌المللی، نشان می‌دهد پیام راهبردی ایران به‌روشنی به طرف مقابل منتقل شده‌است.
انعکاس در رسانه‌ای بین‌المللی
- الجزیره: قطر
- فایننشال تایمز: انگلیس
- رویترز: انگلیس
- آسوشیتدپرس: آمریکا
- آکسیوس: آمریکا
- واشنگتن پست: آمریکا
- جروزالم پست: رژیم‌صهیونیستی
- داون: پاکستان
- دویچه‌وله: آلمان
- فرانس ۲۴: فرانسه
- سی‌بی‌اس نیوز: آمریکا
- هاآرتص: رژیم‌صهیونیستی
- دیلی صباح: ترکیه
- تی‌آرتی ورلد: ترکیه
- نیو عرب: انگلیس
اصلی‌ترین محورهای مورد توجه
- تدارک پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی ازسوی ایران
- هشدار قاطع ایران به واشنگتن و تل‌آویو
- گسترش بانک اهداف ایران در جنگ احتمالی آینده
- آمادگی ایران برای احتمال ازسرگیری جنگی دیگر