همشهری آنلاین: فیلم ترسناک دوست دارید؟ معلوم است که دارید! هالووین از راه رسیده و با انتشار فهرست‌های بی‌شمار از بهترین فیلم‌های ترسناک در فضای مجازی، حالا فرصت مناسبی است تا تعدادی از این آثار را معرفی کنیم.
به گزارش ورلدآف‌ریل، برای این مناسبت، فهرست‌های متنوعی منتشر شده است. مجله‌های «ورایتی» و «اسلنت» فیلم «کشتار با اره‌برقی در تگزاس» را بهترین فیلم ترسناک تاریخ سینما می‌دانند. «امپایر» و «آی‌جی‌ان» از «درخشش» حمایت می‌کنند. «ایندی‌وایر» فیلم «تسخیر» را شایسته این عنوان می‌داند و روزنامه «گاردین» از «روانی» به‌عنوان بهترین فیلم این ژانر یاد می‌کند. در همین حال، نشریاتی چون «پیست»، «تایم اوت»، «بلادی دیسگاستینگ»، «تلگراف»، «پرِید» و «رولینگ استون» ظاهراً بر سر یک انتخاب اتفاق‌نظر دارند: تاج پادشاهی سینمای وحشت باید بر سر «جن‌گیر» قرار بگیرد.
جان کارپنتر هم با این نظر موافق است. او در برنامه پادکستی «شوی کوئست‌لاو»، فیلم «جن‌گیر» را ترسناک‌ترین فیلمی که تاکنون ساخته شده توصیف کرد. کارپنتر، خالق فیلم‌های «هالووین» و «موجود»، مدت‌هاست که اثر ویلیام فریدکین را معیار طلایی سینمای وحشت می‌داند. او قدرت این فیلم را در یک عبارت ساده خلاصه می‌کند: «این خود شیطان است.» کارپنتر پیش‌تر گفته بود برای آنکه فیلم واقعاً تأثیرگذار باشد، «تماشاگر باید به وجود نیرویی برتر باور داشته باشد». او حتی پس از گذشت چندین دهه، از تماشای دوباره فیلم غافلگیر شده است: «اخیراً دوباره آن را دیدم و از شدت تأثیرگذاری‌اش شگفت‌زده شدم.»
واقعیت این است که اثر کلاسیک فریدکین یکی از برجسته‌ترین انتخاب‌هاست؛ فیلمی که از نخستین آثاری بود که موضوع جن‌گیری، خشونت عریان و وحشت روان‌شناختی را با چنین واقع‌گرایی تلخی به تصویر کشید. در پس تصاویر تکان‌دهنده فیلم، داستان دختری نوجوان قرار دارد که معصومیت خود را از دست می‌دهد؛ داستانی که همچنان تماشاگر را در کابوسی بی‌پایان گرفتار می‌کند، تصویری هولناک از یک کابوس.
بهترین فیلم‌های ترسناک آن‌هایی هستند که ریشه در واقعیت دارند. هرچه فضای یک فیلم ترسناک باورپذیرتر باشد، تأثیر وحشت آن نیز بیشتر خواهد بود. تماشاگر باید احساس کند اتفاقاتی که روی پرده می‌بیند، ممکن است در دنیای واقعی هم رخ دهند. همین ویژگی است که آثار بزرگ این ژانر را از دیگر فیلم‌ها متمایز می‌کند.
برای مثال، بیش از ۵۰ سال پس از ساخت «کشتار با اره‌برقی در تگزاس» به کارگردانی توبی هوپر، این فیلم همچنان تأثیرگذار و هراس‌آور است. فیلم با بودجه‌ای بسیار محدود ساخته شد، اما اتفاقات آن ــ با وجود جنون‌آمیز و آزاردهنده بودن ــ به شکلی ترسناک باورپذیر به نظر می‌رسند.
این‌ها قله‌های سینمای وحشت از نگاه ورلدآف‌ریل هستند.
۲۰ فیلم ترسناک برتر به انتخاب ورلدآف‌ریل
۱. «جن‌گیر» ــ ویلیام فریدکین
۲. «درخشش» ــ استنلی کوبریک
۳. «روانی» ــ آلفرد هیچکاک
۴. «بچه رزماری» ــ رومن پولانسکی
۵. «شب مردگان زنده» ــ جرج ای. رومرو
۶. «کشتار با اره‌برقی در تگزاس» ــ توبی هوپر
۷. «حالا نگاه نکن» ــ نیکلاس روگ
۸. «پروژه جادوگر بلر» ــ دنیل مایریک و ادواردو سانچز
۹. «موجود» ــ جان کارپنتر
۱۰. «طالع نحس» ــ ریچارد دانر
۱۱. «کری» ــ برایان دی پالما
۱۲. «نوسفراتو» ــ فریدریش ویلهلم مورنائو
۱۳. «بیگانه» ــ ریدلی اسکات
۱۴. «مگس» ــ دیوید کراننبرگ
۱۵. «شیطان‌صفتان» ــ آنری-ژرژ کلوزو
۱۶. «چه بر سر بیبی جین آمد؟» ــ رابرت آلدریچ
۱۷. «ممیزی» ــ تاکاشی میکه
۱۸. «سوسپیریا» ــ داریو آرجنتو
۱۹. «هالووین» ــ جان کارپنتر
۲۰. «دیگران» ــ آلخاندرو آمنابار
بااین‌حال، شاید جواهر درخشان این فهرست، فیلم «درخشش» ساخته استنلی کوبریک باشد. این فیلم که بیش از ۴۵ سال پیش با استقبال چندان گرمی از سوی منتقدان روبه‌رو نشد، امروز یکی از شاهکارهای سینمای وحشت به شمار می‌رود. چه کسی می‌تواند زمزمه هولناک دنی تورنس، «ردروم»، یا فریاد ترسناک جک نیکلسون، «جانی اینجاست!» را هنگام شکافتن درِ حمام با تبر فراموش کند؟ «درخشش» نه‌تنها قواعد ژانر وحشت را به چالش می‌کشد، بلکه اساساً حاضر نیست از هیچ قاعده‌ای پیروی کند. سقوط تدریجی جک به ورطه جنون، حتی امروز هم تماشاگر را مسحور و وحشت‌زده می‌کند.
شاید بحث‌برانگیزترین انتخاب این فهرست «پروژه جادوگر بلر» باشد؛ اما تماشاگران در سال ۱۹۹۹، از جمله خود من، واقعاً از تماشای آن به وحشت افتادند. فیلم جریان‌ساز دنیل مایریک و ادواردو سانچز فقط مخاطبان را نترساند؛ بلکه موج تازه‌ای در سینمای وحشت به راه انداخت و بر بیش از یک دهه فیلم‌سازی در این ژانر تأثیر گذاشت. آثاری چون «فعالیت فراطبیعی»، «آرای‌سی» و «کلاورفیلد» از جمله فیلم‌هایی بودند که از شیوه روایت مستندنما و تصاویر به‌ظاهر واقعی آن الهام گرفتند. این سبک حتی به ژانر درام هم راه پیدا کرد و آثاری مانند «پایان شیفت» و «وقایع‌نگاری» را تحت تأثیر قرار داد. هیچ فیلمی به اندازه «پروژه جادوگر بلر» نتوانسته از ظرفیت تصاویر مستندنما برای ایجاد وحشت استفاده کند. بودجه ناچیز ۶۰ هزار دلاری فیلم نیز به واقعی‌تر جلوه‌کردن داستان کمک کرد.
اما نظر شما چیست؟ آیا «جن‌گیر» واقعاً بهترین فیلم ترسناک تاریخ سینماست یا گذر زمان قهرمان تازه‌ای را بر تخت پادشاهی وحشت نشانده است؟ شاید این عنوان به «درخشش»، «کشتار با اره‌برقی در تگزاس»، «روانی» یا فیلمی کاملاً غیرمنتظره تعلق داشته باشد؛ اثری که هنوز هم شب‌ها خواب را از چشمانتان می‌گیرد. دوست دارم انتخاب‌های شما را بدانم؛ فیلم‌هایی که تا عمق وجودتان نفوذ کردند، در ذهنتان ماندگار شدند و باعث شدند چراغ اتاق را هنگام خواب روشن بگذارید. بهترین داستان‌های ترسناک فقط ما را نمی‌ترسانند؛ آن‌ها برای همیشه با ما می‌مانند.