همشهری آنلاین – گروه سیاسی: نشست مشترک تهران، که با حضور خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، ابراهیم کالین، رئیس دستگاه امنیتی ترکیه و سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی ایران برگزار شد، ازسوی کارشناسان بین‌المللی به عنوان نقطه عطفی در معادلات امنیتی منطقه و نشانه‌ای از تقویت جایگاه ایران در عرصه دیپلماسی منطقه‌ای ارزیابی شده‌است. کارشناسان معتقدند در شرایطی که منطقه غرب آسیا با بحران‌های پیچیده و رقابت قدرت‌های فرامنطقه‌ای مواجه است، برگزاری چنین نشستی می‌تواند حامل این پیام باشد که ایران همچنان از بازیگران اثرگذار در شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی آینده است.
ولی نصر؛ استاد دانشکده مطالعات بین‌المللی پیشرفته جانز هاپکینز و مشاور ارشد پیشین وزارت امور خارجه آمریکا:
- نشست تهران یک پیروزی بزرگ برای ایران بود. قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای به تهران رفتند تا برای یمن درخواست کمک کنند و ایران احتمالاً شرایط خود را برای آن کمک، مشخص کرد. به نظر می‌رسد ایران درحال تصور یک ترتیب منطقه‌ای متفاوت است؛ ترتیبی که ایران می‌خواهد آن را تعریف و نقش محوری در آن ایفا کند.
آندریاس کریگ، مدیرعامل شرکت ارزیابی ریسک سیاسی مستقر در لندن(MENA):
- به نظر می‌رسد استراتژی «تفرقه بینداز و حکومت کن» اسرائیل، که سعی داشت بین کشورهای خلیج‌فارس و ایران شکاف ایجاد کند، شکست خورده‌است. اکنون «توافق‌ابراهیم» صرفاً یک توافق دوجانبه امارات و اسرائیل است که دیگر برای هیچ‌کس سودی ندارد. آمریکا به‌صورت فزاینده‌ای، به‌عنوان شریکی غیرقابل اعتماد، کنار گذاشته می‌شود. اعضای پیمان مکه به رهبری عربستان، پس از هماهنگی با انگلیس، فرانسه و آلمان، به دنبال ایجاد چارچوب منطقه‌ای جدیدی بدون ایالات‌متحده هستند.
الایجا جی. مگنیر، خبرنگار ارشد بین‌المللی و مشاور پارلمان اروپا:
- ایران با عربستان، ترکیه و پاکستان بر سر ضرورت اخراج اسرائیل از غزه، کرانه باختری، جنوب لبنان و سوریه توافق کرد.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی وین:
- واقعا به نظر می‌رسد دولت‌های منطقه تصمیم گرفته‌اند موضوع امنیت منطقه‌ای را در دست خود بگیرند. اهمیت این تحول را نمی‌توان دست‌کم گرفت.
پپه اسکوبار، تحلیلگر ژئوپلیتیک حوزه اوراسیا:
- هرگز ایرانیان را دست‌کم نگیرید؛ آنها به‌دنبال فروپاشی پارادایم امنیتی ایالات‌متحده در غرب‌آسیا هستند. ترکیه، عربستان و پاکستان باید ایران را به‌عنوان شریک کلیدی «تفکیک‌ناپذیری امنیت» بپذیرند. این دستاورد بدون شلیک حتی یک گلوله به دست آمده است.
عبدالله العمادی، نویسنده و روزنامه‌نگار قطری:
- باور دارم نشست چهارجانبه تهران، گام نخست در مسیر درست برای ایجاد اعتماد بین کشورهای منطقه، به دور از آشوب ترامپ‌وار و وحشی‌گری نتانیاهوی ناامید است. این نشست باید فرصتی باشد برای بحث درباره پرونده‌های امنیتی منطقه‌ای و هماهنگی مشترک، به‌منظور اعلام به کل جهان مبنی بر اینکه امنیت منطقه برعهده مردمانش است، نه ترامپ و دیگران خارج از منطقه.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد در حوزه ایران و نفت در گروه اوراسیا:
- برای ایران، اجلاس روز دوشنبه یک «پیروزی راهبردی» بود، حتی اگر هیچ تلاش موفقی برای دستیابی به توافقی مطلوب با ایالات‌متحده، پیش از آنچه به نظر می‌رسد تشدید بسیارمحتمل باشد، به بار نیاورد. دلایل چندگانه‌ای برای این موضوع وجود دارد:
- ایران سال‌ها تلاش کرده نظمی منطقه‌ای ایجاد کند که اسرائیل را منزوی و ایالات‌متحده را از آن خارج کند. نشست امروز حرکتی در این جهت است.
- زمینه اجلاس، ضرورت همکاری امنیتی کشورهای منطقه با ایران است.
- شرکای پیمان مکه به تهران آمدند؛ این رویداد در زمانی رخ داد که به‌نظر می‌رسد اسرائیل و آمریکا بار دیگر برای تغییر رژیم از طریق نیروی نظامی وسوسه شده‌اند.
- حضور شرکای پیمان مکه در تهران نشان می‌دهد کشورهای منطقه چاره‌ای به‌جز کنار آمدن با ایران ندارند.
الکس (ساشا) کرینر، بنیانگذار موسسه تحلیلی کراینر:
- نشست تهران دیدنی است؛ آمریکا کنار گذاشته شده، اروپایی‌ها و انگلیسی‌ها نادیده گرفته شده‌اند. همه فهمیده‌اند که نمایش تمام شده و قدرت استعماری غرب، به‌همراه با سگ زهرخورده صهیونیست‌شان به‌صورت کامل باخته‌اند.
ابراهیم کاراگول؛ تحلیلگر و روزنامه‌نگار ترکیه‌ای:
به نظرم مهم‌ترین رویداد اخیر، سفر ائتلاف مکه به تهران بود. دیگر تزهای آمریکا در این جغرافیا پاسخی ندارد. زمان آن رسیده که موضع روشنی در برابر تجاوزگری اسرائیل اتخاذ شود.
جاشوا لندیس، استاد دانشگاه اوکلاهما:
- ایران امیدوار است از طریق همکاری با قدرت‌های منطقه‌ای، بتواند ایالات‌متحده را از خلیج فارس بیرون براند؛ چرا که نه، اگر این امر صلح، مسیرهای حمل‌ونقل دریایی آزاد و قیمت‌های پایین‌تر نفت را به ارمغان بیاورد.
مشاهد حسین سید، سیاستمدار پاکستانی:
- دلایل اهمیت مذاکرات تهران:
- خنثی کردن طرح‌های اسرائیل برای وادار کردن مسلمانان به جنگ با یکدیگر
- به رسمیت شناختن اینکه بدون ایران، صلح و ثبات پایدار در منطقه ممکن نیست.
- دست‌های مسلمانان سرنوشت جهان مسلمانان را تعیین کنند، نه آمریکا یا اسرائیل.
علی الشهابی؛ روزنامه‌نگار و تحلیلگر سعودی:
- نشست تهران یک تلاش بزرگ است و پیامی که ارسال می‌کند، این است که عربستان از تشدید تنش‌ها حمایت نمی‌کند و نگران است که اسرائیل، ترامپ را به دور دیگری از جنگ بکشاند.
عبدالسلام صالح، تحلیلگر امور خاورمیانه در عربستان:
- در این صحنه، بازنده بزرگ، برجسته است: اسرائیل و آمریکا. اسرائیلی که «پیمان مکه» دو روز پیش در مقابل جهان اعلام کرد منبع خطر برای منطقه است و رژیم اشغالگر جرأت اظهارنظر نداشت. آمریکا نیز از تهدید ناوبری به‌عنوان بهانه‌ای برای مشروعیت‌بخشی به حضورش در منطقه استفاده می‌کرد، اما اکنون این فرصت نیز از او گرفته شده‌است.
ساندیپ مانودانه، اندیشمند هندی:
- در حالی که آمریکا برای همیشه از خاورمیانه عقب‌نشینی می‌کند، سعودی‌ها (با کمک دیگران) تصمیم گرفته‌اند با ایرانیان دوستی کنند، وگرنه دولت خودشان در سال‌های آینده نابود خواهد شد. این همان چیزی است که پیش‌بینی شده بود و در حال وقوع است. آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها ایران را به عنوان «هژمون منطقه‌ای» تثبیت کرده‌اند؛ حالا دیگر بازگشتی در کار نیست.
صلاح المهینی، پژوهشگر کویتی:
- اینکه عربستان، پاکستان، ایران و ترکیه دور یک میز بنشینند و بحران‌های منطقه را حل کنند، کابوسی است برای آن کسی که نفوذش را بر ویرانه‌های ما بنا کرده‌است. غرب بر اختلافات ما سرمایه‌گذاری می‌کند؛ از خون‌های ما بازارهای اسلحه‌اش باز می‌شود؛ از تفرقه‌های ما نفوذش گسترش می‌یابد و از جنگ‌های ما سودهایش ساخته می‌شود! ترس واقعی واشنگتن و اروپا این است که ما با هم آشتی کنیم و بفهمیم قدرت ما در اتحادمان است و کلید بحران‌هایمان در دستان خودمان است، نه در پایتخت‌های آنها.