همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: مریخ‌نورد کنجکاوی در تصاویر تازه‌ای از منطقه‌ای دوردست، دیواره‌های سنگی غیرمعمولی را ثبت کرده که باد در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشته است. این ساختارها که «یاردانگ» نامیده می‌شوند، حاصل فرسایش طولانی‌مدت سنگ‌ها هستند. پژوهشگران امیدوارند با نزدیک‌شدن مریخ‌نورد به این ناحیه، بهتر بفهمند این لایه‌های سنگی چگونه شکل‌گرفته‌اند و چه اطلاعاتی درباره گذشته مریخ در خود دارند.
باد چگونه چنین صخره‌هایی می‌سازد؟
کنجکاوی در ۱۱ اوت ۲۰۲۶ تصاویری از این منظره ثبت کرد. تصاویر در ششم اکتبر منتشر نشدند، بلکه گزارش تازه ناسا درباره این منظره در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد.
به گزارش ScienceDaily ساختارهای موسوم به یاردانگ، بر اثر فرسایش طولانی‌مدت باد به وجود می‌آیند. باد ذرات شن و غبار را با خود حمل می‌کند و برخورد مداوم آن‌ها با سطح سنگ‌ها، به‌تدریج شکل سنگ را تغییر می‌دهد. بخش‌های نرم‌تر سریع‌تر فرسوده می‌شوند و قسمت‌های مقاوم‌تر باقی می‌مانند؛ در نتیجه، شکل‌هایی کشیده و گاه شبیه دیواره یا تیغه ایجاد می‌شود.
این پدیده فقط مختص مریخ نیست و روی زمین نیز دیده می‌شود. بااین‌حال، مطالعه آن در مریخ به دانشمندان کمک می‌کند رفتار باد و فرسایش را در محیطی متفاوت از زمین بررسی کنند.
بیشتر بخوانید:
چرا دانشمندان برای دیدن این صخره‌ها هیجان‌زده‌اند؟
اهمیت این ساختارها تنها به‌ظاهر عجیبشان محدود نمی‌شود. لایه‌های سنگی می‌توانند اطلاعاتی درباره شرایط محیطی گذشته در خود حفظ کنند؛ از جمله اینکه چه موادی در ساختارشان وجود داشته و چه فرایندهایی آن‌ها را تغییر داده است.
دانشمندان می‌خواهند بررسی کنند آیا این لایه‌ها می‌توانند نشانه‌هایی از فعالیت‌های آتشفشانی باستانی یا دیگر فرایندهای زمین‌شناختی مریخ را در خود داشته باشند. البته هنوز مشخص نیست این صخره‌ها دقیقاً چگونه شکل‌گرفته‌اند و برای پاسخ قطعی به بررسی‌های نزدیک‌تر نیاز است.
مأموریتی برای خواندن تاریخ مریخ
مریخ‌نورد کنجکاوی از سال ۲۰۱۲ در حال کاوش دهانه گیل در مریخ است. این ربات آزمایشگاهی به ابزارهایی مجهز است که به دانشمندان اجازه می‌دهند ترکیب سنگ‌ها و خاک را بررسی کنند و درباره شرایط محیطی گذشته اطلاعات به دست آورند.
هدف اصلی مأموریت آن بررسی این پرسش است که آیا مریخ درگذشته شرایط مناسبی برای پشتیبانی از حیات میکروبی داشته است یا نه. کنجکاوی تاکنون شواهدی از محیط‌های باستانی آبی و مواد شیمیایی مهم برای حیات پیدا کرده است؛ هرچند این یافته‌ها به معنای کشف حیات در مریخ نیستند.
تصاویر جدید نیز بخشی از همین تلاش گسترده‌اند: دانشمندان می‌خواهند با کنار هم گذاشتن شواهد زمین‌شناختی، تاریخ سیاره سرخ را بازسازی کنند.