همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: همه اکتشافات فضایی به تلسکوپ‌های عظیم و تجهیزات پیشرفته نیاز ندارند. گاهی بررسی نمودارهایی که تغییرات نور ستاره‌ها را نشان می‌دهند، می‌تواند سرنخی از یکی از مرموزترین اجرام کیهان به دست بدهد؛ اجرامی که حتی نور نیز نمی‌تواند از گرانش آنها فرار کند.
به گزارش اسپیس، پروژه‌ای علمی با عنوان «شکارچیان سیاهچاله» (Black Hole Hunters) از مردم دعوت کرده است تا در جست‌وجوی سیاه‌چاله‌های ناشناخته کهکشان راه شیری مشارکت کنند. اخترشناسان تخمین می‌زنند که در طول تاریخ این کهکشان، بیش از ۱۰ میلیون سیاهچاله شکل گرفته باشد، اما تاکنون تنها حدود ۷۰ مورد از آنها شناسایی شده‌اند.
سیاه‌چاله‌ها به دلیل گرانش بسیار قدرتمندشان حتی نور را به دام می‌اندازند و به همین دلیل، مشاهده مستقیم آنها امکان‌پذیر نیست. با این حال، این اجرام می‌توانند با خم کردن نور ستاره‌های پشت سر خود، نشانه‌هایی از حضورشان بر جای بگذارند. در این پدیده که «ریزهمگرایی گرانشی» نام دارد، نور یک ستاره برای مدتی کوتاه افزایش می‌یابد؛ تغییری که می‌تواند از عبور یک جرم نامرئی و پرجرم در مسیر نور آن خبر دهد.
بیشتر بخوانید:
- ثبت لحظه تولد یک سیاهچاله کلان‌جرم برای نخستین‌بار | عکس
- ۷ راز کیهان که کسی قادر به توضیح آنها نیست
- چگونه زمین به یک سیاهچاله تبدیل می‌شود؟
پژوهشگران برای یافتن چنین نشانه‌هایی از داده‌های تلسکوپ فضایی تس (TESS) ناسا استفاده می‌کنند؛ تلسکوپی که مأموریت اصلی آن جست‌وجوی سیاره‌های خارج از منظومه شمسی است. این ابزار تغییرات روشنایی ستاره‌ها را در طول زمان ثبت می‌کند و همین اطلاعات می‌تواند برای شناسایی سیاه‌چاله‌های پنهان نیز مفید باشد.
در این پروژه، الگوریتم‌های رایانه‌ای ابتدا حجم بزرگی از داده‌ها را غربال می‌کنند و سپس داوطلبان نمودارهای منتخب را بررسی می‌کنند تا الگوهای مشکوک را تشخیص دهند. از آنجا که تغییرات طبیعی ستاره‌ها ممکن است با نشانه‌های موردنظر اشتباه گرفته شود، بررسی انسانی به محدود کردن موارد احتمالی کمک می‌کند.
برای شرکت در این پروژه، به دانش تخصصی نجوم یا مهارت خاصی نیاز نیست و داشتن یک رایانه و چند دقیقه وقت کافی است. داوطلبان در طرح «شکارچیان سیاهچاله» باید نمودارهای تغییر روشنایی ستاره‌ها را که از داده‌های تلسکوپ فضایی تس ناسا به دست آمده‌اند، بررسی کنند و الگوهای احتمالی ناشی از وجود سیاهچاله را تشخیص دهند تا اخترشناسان بتوانند اجرام مشکوک را با تلسکوپ‌های دیگر بررسی کنند.
این طرح در بستر علمی زونی‌ورس اجرا می‌شود و شرکت‌کنندگان برای مشارکت به مدرک دانشگاهی یا تلسکوپ شخصی نیاز ندارند. با این حال، شناسایی یک الگوی مشکوک به‌تنهایی کشف قطعی سیاهچاله نیست و نامزدهای احتمالی باید با رصدهای تکمیلی بررسی شوند.