همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: وسایلی مثل موبایل و لپ‌تاپ امروزه به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی تبدیل شده‌اند و بسیاری از کارهای ضروری روزمره ما به این ابزارهای وابسته است. با گوشی تلفن همراه، خرید آنلاین می‌کنیم، قبض‌هایمان را می‌پردازیم، وضعیت آب‌وهوا را بررسی می‌کنیم و با دوستان و خانواده‌مان در ارتباط می‌مانیم. با لپ‌تاپ درس می‌خوانیم، کار می‌کنیم، اطلاعات مورد نیازمان را جست‌وجو می‌کنیم و بسیاری از امور شخصی و شغلی را پیش می‌بریم؛ کارهای ساده‌ای که البته به نظر می‌رسد همگی به حس «بینایی» وابسته باشند. اما خبر خوب این است که «نابینایان» هم سال‌هاست که به کمک فناوری، امکان استفاده از این ابزارهای ارتباطاتی را پیدا کرده‌اند.
امروز (پنجشنبه ۲۳ مهر) روز جهانی عصای سفیید نام گرفته است. به همین مناسبت گفت‌وگویی انجام داده‌ایم با «سارا یوسفی»، کارآفرین و فعال حوزه دسترس‌پذیری.
او درباره فناوری‌هایی که نابینایان را به دنیای دیجیتال پیوند می‌دهد، به همشهری گفت: ابزارهای تکنولوژی مورد استفاده نابینایان به طور خاص و ویژه متفاوت نیستند و نابینایان هم از همان لپ‌تاپ‌ها و موبایل‌های معمول استفاده می‌کنند، اما آنچه که این ابزارها را برای افراد نابینا متمایز می‌کند، نرم‌افزارهایی هستند که به واسطه آنها استفاده از موبایل یا لپ‌تاپ، امکانپذیر می‌شود.
او که خود نیز نابیناست، در توضیح این امکانات، افزود: افراد نابینا با استفاده از نرم‌افزارهایی به نام «صفحه‌خوان» می‌توانند متن‌های نمایش‌داده‌شده روی صفحه گوشی و لپ‌تاپ خود را بشنوند و از آن استفاده کنند. این اپلیکیشن‌ها روی همه گوشی‌ها اعم از اندروید یا آیفون وجود دارند و فقط کافی است فعال شوند تا کاربر بتواند از آنها استفاده کند.
یوسفی، با اشاره به مفهوم «دسترس‌پذیری»، از نقش تاثیرگذار این مفهوم در استفاده نابینایان از فناوری‌ها، اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌ها گفت و اضافه کرد: دسترس‌پذیری، به این معناست که من به عنوان یک صاحب یک کسب و کار، چگونه محصول، پلتفرم، خدمت و محیط خود را برای استفاده افراد دارای معلولیت، مناسب سازی کنم. واقعیتی که وجود دارد این است که اگر استانداردهای دسترس‌پذیری رعایت شود، نه تنها نرم‌افزار من برای یک فرد نابینا یا کم‌بینا قابل استفاده خواهد بود بلکه می‌تواند قشرهای مختلفی از جامعه را در بر بگیرد و آنها هم می‌توانند کارایی راحت‌تری با آن سیستم داشته باشند. این نوع از طراحی، اصطلاحا «طراحی فراگیر» نامیده می‌شود.
این فعال حقوق معلولان، با بیان اینکه تاکنون از سوی دولت و سازمان بهزیستی حرکت خاصی برای ارائه خدمات دسترس‌پذیر و مناسب‌سازی شده برای افراد نابینا انجام نشده است، اضافه کرد: از سمت بخش خصوصی در این زمینه اتفاقاتی رقم خورده که آن هم با تلاش خود نابینایان بوده است، اما از سمت دولت اگر اقدامی هم انجام شده باشد دست کم اطلاع‌رسانی در حدی نبوده که منِ نابینا از آن مطلع شوم.
یوسفی با اشاره به مشکلات مضاعف نابینایان در شرایط قطعی اینترنت، گفت: از آنجایی که زندگی ما در حال حاضر وابستگی زیادی به تکنولوژی پیدا کرده و از خرید اینترنتی گرفته تا استفاده از هوش مصنوعی، همه با کمک ابزارهای دیجیتال انجام می‌دهیم، طی یک‌سال اخیر، قطعی‌های مکرر اینترنت و نوساناتی که وجود دارد به شدت می‌تواند زندگی نابینایان را با اختلال مواجه کند. به عنوان مثال، وقتی ما از تاکسی‌های اینترنتی استفاده می‌کنیم اختلال در جی‌پی‌اس در شرایطی که راننده هم مسیر را بلد نیست، ما را در شرایط بسیار دشوارتری نسبت به کاربران عادی قرار می‌دهد، که می‌توانند خیابان‌های اطراف ببیند، اسامی معابر را بخوانند و مسیر را پیدا کنند.
وی ادامه داد: زمانی، مشکلات نابینایان به مناسب‌سازی نشدن خیابان‌ها و ادارات محدود می‌شد که البته این مشکلات همچنان هست، اما مشکل جدی‌تر ما در حال حاضر این است که با استفاده از تکنولوژی راه حل‌هایی پیدا می‌کنیم اما حتی همین راه‌حل ها هم به روی ما بسته می‌شود.