به گزارش همشهری آنلاین، زیرساخت‌های انرژی ایران که در جریان جنگ اخیر آسیب دیده بودند، حالا در مسیر بازگشت قرار گرفته‌اند. اگرچه بخشی از تأسیسات نفت، گاز، برق و پتروشیمی همچنان در حال بازسازی است، اما خبرهای تازه از بازگشت بخش قابل‌توجهی از ظرفیت‌های ازدست‌رفته حکایت دارد؛ روندی که نشان می‌دهد توقف تولید در بسیاری از واحدهای آسیب‌دیده دائمی نیست و عملیات بازسازی با سرعت در حال پیشرفت است.
بازگشت گاز فارس جنوبی
در بخش گاز، حملات به پالایشگاه‌های سوم، چهارم، پنجم و ششم پارس‌جنوبی حدود ۲۳۰میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش گاز کشور را از مدار خارج کرد، ظرفیتی معادل حدود یک‌سوم تولید گاز کشور در آن مقطع. بااین‌حال، شرکت ملی گاز با اجرای طرح تولید زودهنگام و استفاده از ظرفیت‌های خالی سایر پالایشگاه‌ها توانسته تاکنون نزدیک به ۱۰۰میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت ازدست‌رفته را به چرخه تولید بازگرداند.
این اتفاق البته به‌معنای پایان عملیات بازسازی نیست. به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، آواربرداری پالایشگاه ششم به‌تازگی پایان یافته و علاوه بر بازسازی، بهسازی برخی تجهیزات و افزایش بهره‌وری واحدها نیز در دستور کار قرار گرفته است. نخستین ردیف گازی پالایشگاه ششم نیز قرار است امسال به تولید بازگردد. برای تأمین مالی پروژه‌های بازسازی پالایشگاه‌های چهارم و ششم نیز مدل‌های سرمایه‌گذاری و قراردادهای EPCF در حال پیگیری است.
پتروشیمی در مسیر بازگشت
در صنعت پتروشیمی نیز بخش قابل‌توجهی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده دوباره فعال شده است. مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده حدود ۶۰درصد ظرفیت ازدست‌رفته این صنعت بازیابی شده و عملیات بازسازی در ۲ قطب اصلی پتروشیمی کشور، یعنی عسلویه و ماهشهر ادامه دارد. هدف‌گذاری انجام‌شده نیز بازگرداندن بخش بزرگی از ظرفیت باقی‌مانده تا پایان سال است.
در این بخش یک نکته مهم وجود دارد: پیش از این، بازگشت ۸۹درصد «واحدها» ی پتروشیمی آسیب‌دیده نیز اعلام شده بود. تفاوت این عدد با رقم ۶۰ درصدی اخیر را نباید تناقض تلقی کرد، زیرا یکی ناظر بر تعداد واحدهایی است که فعالیت خود را از سر گرفته‌اند و دیگری به میزان ظرفیت ازدست‌رفته مربوط می‌شود. به بیان دیگر، ممکن است تعداد زیادی از واحدها دوباره فعال شده باشند، اما همه آنها هنوز با ظرفیت کامل پیش از حادثه تولید نکنند.
نمونه روشن این روند را می‌توان در نیروگاه‌های تأمین‌کننده انرژی مجتمع‌های پتروشیمی دید. در مبین انرژی خلیج‌فارس، واحد۵ پس از بازسازی توربین گازی آسیب‌دیده، در ۲۲شهریور با شبکه سراسری برق سنکرون و دوباره وارد مدار تولید شد. این نمونه نشان می‌دهد بازسازی برخی تجهیزات پیچیده نیروگاهی با اتکا به توان تعمیراتی داخل کشور، در فاصله چند ماه امکان‌پذیر بوده است.
بازسازی سخت نیروگاه‌ها
در صنعت برق نیز اگرچه بخش مهمی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده دوباره فعال شده، اما هنوز پرونده بازسازی بسته نشده است. طبق اعلام وزارت نیرو، حملات اخیر حدود ۴۲۰۰مگاوات از ظرفیت تولید برق را از مدار خارج کرد. در مورد نیروگاه‌های خصوصی، توانیر رقم خسارت را حدود ۴۷۰۰مگاوات اعلام کرده که از این میزان تاکنون حدود ۵۰۰مگاوات برگشته و ۴۲۰۰مگاوات همچنان در حال بازسازی است.
این ارقام در نگاه نخست بزرگ به‌نظر می‌رسند، اما روند بازگشت واحدها نشان می‌دهد صنعت انرژی توانسته بخش مهمی از شوک اولیه را پشت سر بگذارد. علاوه بر ظرفیت‌های بازگشته، عملیات تعمیر و بازسازی تجهیزات در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌های گازی و مجتمع‌های پتروشیمی به‌صورت همزمان دنبال می‌شود.
۳ نشانه از بازسازی
در مجموع، تصویری که اکنون از وضعیت زیرساخت‌های انرژی به‌دست می‌آید نه تصویر بازسازی کامل و بدون مشکل، بلکه تصویر صنعتی است که پس از یک شوک سنگین، مرحله احیای ظرفیت‌ها را با سرعت پشت سر می‌گذارد. بازگشت حدود ۱۰۰میلیون مترمکعب ظرفیت گاز، بازیابی حدود ۶۰درصد ظرفیت ازدست‌رفته پتروشیمی و ورود دوباره برخی واحدهای نیروگاهی به مدار ۳ نشانه مهم از این روند هستند. ادامه این مسیر و تکمیل بازسازی واحدهای باقی‌مانده می‌تواند ظرفیت تولید انرژی و خوراک صنایع را به‌تدریج به وضعیت پیش از جنگ نزدیک کند.