همشهری آنلاین- فاطمه عباسی: درختان کهنسال ایران، پاسداران زنده و خاموش این فلات پرگهرند؛ ستون‌های سبزی که روزگار مجد و عظمت سلسله‌های باستانی، عبور فاتحان و شکوه فرهنگ ایرانی را به چشم دیده‌اند و چون نمادی از مقاومت و امید، همچنان ایستاده‌اند.
ثبت ملی اخیر یک درخت گردوی هزارساله در کوهپایه‌های استوار زاگرس لرستان، بار دیگر توجه دوستداران میراث طبیعی را به این شناسنامه‌های زنده و پرصلابت جلب کرد؛ درختی که پس از ۱۰ قرن هنوز بار می‌دهد و یادآور سخاوت و زایش ابدی این سرزمین است. گستره جغرافیای ایران، زیستگاه دیرینه‌ترین موجودات زنده خاورمیانه است؛ از سرو کهنسال ابرکوه که روزگاری سلسله‌های باستانی را زیسته تا چنارهای تناوری که نبض بازارها و روستاهای قدیمی در خنکای سایه‌شان تپیده است.
ثبت ملی این کهنسالان سبزپوش، تنها یک شماره‌گذاری میراثی نیست؛ پاسداشتی است از پیوند دیرین انسان با خاک و طبیعت. این گزارش، سفری است به پای تنه‌های قطور و شاخسارهای گره‌خورده برخی از کهن‌ترین درختان ثبت‌ملی‌شده ایران؛ ایستادگانی که قرن‌هاست بی‌کلام، تاریخ را برای ما روایت می‌کنند.
درخت گردوی سلسله (لرستان)
این درخت هزار ساله در منطقه گردشگری «کهمان»، یکی از کهن‌ترین درختان ثبت‌ملی شده ایران است. تابلوی ثبت ملی آن مهرماه ۱۴۰۵ رونمایی شد تا این درخت کهنسال که هنوز باردهی خیره‌کننده‌ای دارد، به‌عنوان نماد برکت زاگرس حفاظت شود.
سرو ابرکوه (یزد)
دومین موجود زنده پیر جهان و کهن‌ترین در آسیا با قدمتی میان ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ سال. این سرو ۲۸متری، هم‌عصر با تمدن‌های اولیه بشری است و هنوز هم به‌عنوان قلب تپنده کویر، شکوه اسطوره‌ای ایران را نمایندگی می‌کند.
سرو هرزویل (رودبار گیلان)
سروی ۳۰ متری که ناصرخسرو در قرن پنجم هجری آن را توصیف کرده است. این اثر طبیعی ملی با قدمتی بیش از هزار سال، حتی پس از زلزله ویرانگر رودبار هم ایستاده ماند تا ثابت کند ریشه در جان تاریخ دارد.
چنار تنگ چنار (مهریز یزد)
این چنار ۱۲۰۰ ساله در دهستان تنگ چنار، با ۱۱ شاخه فرعی قطور، مدیون قنات‌های باستانی منطقه است. تنه توخالی آن در سالیان دور مأمن مسافران بوده و امروز از مهم‌ترین جاذبه‌های میراث طبیعی یزد به شمار می‌رود.
چنار چشمه اکبری (خضری دشت بیاض)
درختی ۴۰۰ ساله در دامنه کوه‌های صخره‌ای قائن که به‌دلیل تنه توخالی بسیار بزرگش شهرت دارد؛ تنه عجیبی که طبق روایت‌های محلی، گنجایش پناه دادن به چندین راس گوسفند را در دل خود دارد.
گردوی کلوسه (فریدون‌شهر اصفهان)
درخت گردویی با قدمت تخمینی ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ سال در روستای کلوسه. این درخت با محیط تنه ۱۰ متری، یکی از قطورترین و پیرترین گردوهای ایران است که همچنان در ارتفاعات زاگرس مرکزی ثمر می‌دهد.
چنار کیذقان (سبزوار)
قدیمی‌ترین موجود زنده خراسان با قدمت ۲۵۰۰ سال. طبق متون تاریخی، این درخت پیش از اسلام هم وجود داشته است؛ تنه آن به قدری وسیع است که در گذشته فضای داخلی‌اش به‌عنوان کارگاه کفاشی استفاده می‌شد.
چنار اسکو (آذربایجان شرقی)
درختی ۱۲۰۰ ساله در قلب «سبزه‌میدان» اسکو که به نماد شهر تبدیل شده است. محیط تنه ۹ متری آن در کنار تندیس «مردپینه‌دوز»، بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی آذربایجان شرقی را تشکیل می‌دهد.
دارمنگوله (هرسین کرمانشاه)
چناری ۴۵۰ ساله در کوچه‌باغ‌های جنوبی هرسین که نامش را از شکل میوه‌های آویزانش گرفته است. این درخت نخستین اثر طبیعی ثبت‌ملی‌شده هرسین است که برای مردم محلی جایگاهی معنوی دارد.