چند ماه پیش، دوستی تعریف می‌کرد که برای رفتن به مشهد سه روز تمام قیمت‌ها را زیر نظر داشته است. هر صبح چند سایت را باز می‌کرده، عددها را در دفترچه می‌نوشته و آخر سر، درست وقتی تصمیمش را گرفته، پرواز مورد نظرش پر شده بوده. ماجرای او برای خیلی‌ها آشناست. مشکل معمولاً کمبود پرواز نیست؛ مشکل این است که اطلاعات پراکنده است و مسافر باید خودش تکه‌ها را کنار هم بگذارد.
چرا قیمت یک مسیر این‌قدر بالا و پایین می‌شود؟
بخش بزرگی از پروازهای داخلی ایران چارتری‌اند. در این مدل، شرکتی ظرفیت یک پرواز را از ایرلاین می‌خرد و قیمت فروش را خودش تعیین می‌کند. برای همین نرخ یک مسیر ثابت نمی‌ماند و با تقاضا، روز هفته و نزدیک شدن به زمان پرواز تغییر می‌کند. پروازهای سیستمی هم هستند که نرخشان را ایرلاین تعیین می‌کند و قاعدهٔ روشن‌تری دارند. نتیجه بازاری است که در آن یک مسیر ممکن است امروز قیمت معقولی داشته باشد و پس‌فردا، فقط به خاطر یک تعطیلی، چند برابر شود. نوروز، تابستان، ایام اربعین و مناسبت‌های مذهبی برای مقصدی مثل مشهد همیشه شلوغ‌اند و آخر هفته‌ها برای جاهایی مثل کیش. کسی که این الگو را بشناسد، یا زودتر خرید می‌کند یا روزی را انتخاب می‌کند که فشار کمتری رویش است.
یک روز جابه‌جایی، تصمیمی متفاوت
بیشتر ما اول تاریخ سفر را قطعی می‌کنیم و بعد دنبال بلیط می‌گردیم. ولی وقتی سفر یکی دو روز جابه‌جایی را تحمل می‌کند، عاقلانه‌تر است اول قیمت روزهای مختلف را ببینیم و بعد تاریخ را ببندیم. گاهی همین یک روز جلوتر یا عقب‌تر، تفاوتی در هزینه ایجاد می‌کند که برای یک خانوادهٔ چهارنفره کم نیست. سؤال همیشگی هم این است که زود بخریم یا صبر کنیم. در مسیرهای چارتری گاهی قیمت در روزهای آخر پایین می‌آید و گاهی با پر شدن پرواز بالا می‌رود؛ اما در تعطیلات معمولاً کسی برنده است که زودتر تصمیم گرفته. راه منطقی این است که به‌جای حدس زدن، روند قیمت همان مسیر را چند روز زیر نظر بگیرید و وقتی عدد مناسبی دیدید، معطل نکنید. این کار با چند سایت و دفترچه خسته‌کننده است، ولی اگر ابزارش را داشته باشید، چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.
همسفری برای همهٔ مسیر
یکی از سرویس‌هایی که همین مشکل را هدف گرفته، رهیگ است؛ سامانهٔ خرید آنلاین بلیط هواپیما با شعار «رهیگ برای تمامی راه». اسمش هم در زبان کهن فارسی به معنای همسفر است. پشتوانهٔ حقوقی آن آژانس مسافرتی آسمان گشت شیدا با جواز بند «الف» از سازمان هواپیمایی کشوری است و نماد اعتماد الکترونیکی هم دارد؛ دو نشانه‌ای که پیش از خرید از هر سایتی بهتر است بررسی شوند. رهیگ اطلاعاتی را که مسافر معمولاً از چند جا جمع می‌کند، در یک صفحه کنار هم گذاشته است: پروازهای چارتری و سیستمی، قیمت روزهای آینده، وضعیت ظرفیت و حتی راه‌های دیگر سفر وقتی پرواز مستقیمی نیست.
تقویمی که شصت روز آینده را نشان می‌دهد
تقویم قیمت شصت‌روزه؛ کمترین نرخ ثبت‌شدهٔ هر روز در یک نگاه
برای هر مسیر داخلی، رهیگ تقویمی شصت‌روزه دارد که کمترین نرخ ثبت‌شدهٔ هر روز را نشان می‌دهد. روزهایی که پروازشان پر شده یا پروازی ندارند جدا علامت خورده‌اند و تعطیلات رسمی هم مشخص است. نمونه‌اش را می‌شود در قیمت روزهای مختلف مسیر تهران به مشهد دید؛ پرترددترین مسیر داخلی کشور که نوسان قیمتش هم از بیشتر مسیرها بیشتر است. عدد تقویم نقطهٔ شروع تصمیم است و نرخ نهایی هر پرواز در لحظهٔ انتخاب، زنده از سامانهٔ فروش گرفته می‌شود. پس هم تصویر کلی بازار را دارید و هم مطمئنید قیمتی که می‌پردازید، قیمت همان لحظه است.
چارتری یا سیستمی؛ پیش از پرداخت بدانید
جزئیات پرواز و قوانین کنسلی پیش از خرید
خیلی از گلایه‌های مسافران به بعد از خرید برمی‌گردد؛ وقتی برنامهٔ سفر عوض می‌شود و تازه معلوم می‌شود جریمهٔ کنسلی بلیط چارتری با سیستمی فرق دارد. قوانین استرداد پروازهای چارتری را معمولاً همان شرکتی تعیین می‌کند که پرواز را چارتر کرده. در رهیگ کنار هر پرواز نوشته شده چارتری است یا سیستمی و قوانین کنسلی در جزئیاتش آمده است، با این تذکر صریح که برای چارترها این قوانین حدودی‌اند و بهتر است پیش از خرید از پشتیبانی پرسیده شوند.
وقتی بین دو شهر پرواز مستقیمی نیست
راه‌های جایگزین سفر وقتی پرواز مستقیمی وجود ندارد
همهٔ شهرهای ایران به هم پرواز مستقیم ندارند. کسی که از چابهار به گرگان می‌رود، معمولاً بعد از چند جست‌وجوی بی‌نتیجه تازه می‌فهمد پرواز مستقیمی در کار نیست. رهیگ برای این مسیرها راه‌های جایگزین پیشنهاد می‌دهد: پرواز تا نزدیک‌ترین شهری که به مقصد پرواز دارد و ادامهٔ راه با خودرو، یا دو پرواز جدا از طریق یک شهر میانی. برای بخش زمینی، فاصله و زمان تقریبی رانندگی آمده و برای دو پرواز، این توصیه که چون بلیط‌ها جدا صادر می‌شوند، دست‌کم سه ساعت میانشان فاصله بگذارید. مسیر کاملاً زمینی هم کنار بقیه هست تا بشود همه را با هم سنجید.
سفرهایی که خبر نمی‌کنند
همهٔ سفرها از چند هفته قبل برنامه‌ریزی نمی‌شوند. یک کار فوری یا یک مراسم خانوادگی گاهی آدم را فردا صبح به فرودگاه می‌کشاند. برای همین موقعیت‌ها، بخش لحظه‌آخری رهیگ پروازهای روزهای نزدیک را یک‌جا جمع کرده است. پرواز لحظه‌آخری همیشه ارزان‌تر نیست، این را باید راستش را گفت؛ اما وقتی همهٔ گزینه‌ها کنار هم باشند، پیدا کردن مناسب‌ترینشان چند دقیقه طول می‌کشد.
سفر را با یک جمله شروع کنید
دستیار «رهیگ برام بچین»؛ درخواست با یک جمله، پاسخ با قیمت واقعی
برای کسانی که حوصلهٔ پر کردن فرم ندارند، دستیاری به اسم «رهیگ برام بچین» ساخته شده است. کافی است بنویسید «دو بلیط تهران به کیش برای آخر هفته» یا همین را در اپلیکیشن بلند بگویید تا دستیار منظورتان را بفهمد و روز مورد نظر را همراه با کمترین قیمت ثبت‌شدهٔ آن نشان دهد. سؤال‌هایی مثل مدت پرواز، بار مجاز یا قوانین کنسلی را هم می‌شود از همین دستیار پرسید. اگر هم عجله‌ای ندارید، می‌شود برای یک مسیر هشدار قیمت ساخت تا با پایین آمدن نرخ خبردار شوید. همهٔ این امکانات در اپلیکیشن اندروید هم هست و کاربران آیفون می‌توانند سایت را به صفحهٔ اصلی گوشی اضافه کنند. پشتیبانی هم شبانه‌روزی پاسخ می‌دهد.
سخن آخر
فارغ از اینکه بلیطتان را از کجا می‌خرید، چند روز قبل و بعد را هم ببینید، نوع پرواز و قوانین کنسلی را پیش از پرداخت بخوانید و مشخصات مسافر را دقیقاً مطابق مدرک شناسایی وارد کنید. خرید بلیط هواپیما از پشت باجهٔ آژانس به صفحهٔ گوشی آمده است، ولی هنوز برای خیلی‌ها پراسترس است. سرویس‌هایی که اطلاعات را شفاف‌تر جلوی مسافر می‌گذارند، بخشی از این استرس را برمی‌دارند. اگر آن دوستی که سه روز قیمت‌ها را در دفترچه می‌نوشت امروز دوباره بخواهد به مشهد برود، احتمالاً کارش در چند دقیقه تمام می‌شود.