همشهری آنلاین – گروه سیاسی: پس از حدود ۷ ماه جنگ علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی کاخسفید محقق نشدهاست، بلکه صدای اختلافات سیاسی در ساختار سیاسی ایالاتمتحده هر روز بلندتر و شکافها نمایانتر میشود. صورتحساب سنگین جنگ، تلفات و خسارتها و همچنین فشارهای فزاینده اقتصادی به جامعه آمریکا، بهویژه در حوزه سوخت، آینده سیاسی جمهوریخواهان، چه در انتخابات میاندورهای پیش رو و چه در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ را تیرهتر از قبل کردهاست.
نشریه آمریکایی «نیوزویک» در گزارشی با اشاره به اینکه دموکراتها خود را برای مواجهه با میراثی آماده میکنند که دولت ترامپ در پرونده ایران برجا گذاشته، معتقد است در مرکز این بحران، یک واقعیت مهم قرار دارد: واشنگتن برای پایان جنگ به توافق نیاز دارد، اما تجربه خروج آمریکا از توافق ۲۰۱۵، اعتماد به تعهدهای آمریکا را دشوار کرده است. ازسوی دیگر، تنگههرمز و پرونده هستهای ایران همچنان دو اهرم اصلی تهران در هر مذاکره آیندهاند؛ اهرمهایی که جنگ نتوانسته از ایران بگیرد.
اختلاف اساسی چیست؟
- با نزدیکشدن به انتخابات میاندورهای، موضوع جنگ ایران به یکی از مسائل مهم رقابتهای سیاسی این کشور تبدیل شدهاست.
- برخی نامزدهای دموکرات و جمهوریخواه، با وجود اختلافهای جدی درباره عملکرد ترامپ، بر پایان جنگ تأکید دارند.
- عبدل السید، نامزد دموکرات مجلس سنا در میشیگان، جنگ را اقدامی غیرضروری و پرهزینه توصیف کردهاست.
- مایک راجرز، رقیب جمهوریخواه مورد حمایت ترامپ نیز خواستار پایان سریع جنگ شدهاست.
- اشلی هینسون، نامزد جمهوریخواه سنا در آیووا نیز بر پایان فوری جنگ تأکید دارد.
- مساله اصلی، اما فقط پایان جنگ نیست؛ بلکه چگونگی شکلدادن به توافق صلح و تضمین پایدار ماندن آن است.
تجربه برجام و چالش اعتماد
- تجربه توافق هستهای ۲۰۱۵ نشان میدهد رسیدن به توافقی پایدار دشوار است.
- توافق هستهای بدون حتی یک رأی جمهوریخواه در کنگره تصویب شد، اما ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از آن خارج کرد.
- یادداشت تفاهم ژوئن ۲۰۲۶ میان واشنگتن و تهران نیز تنها ۳ هفته پس از آنکه درباره آن توافق شده بود، عملاً از بین رفت.
- دموکراتها برای ایجاد توافقی بادوام با یک دوگانگی مواجهاند: از یک طرف باید برخی انتقادهای جمهوریخواهان به توافق ۲۰۱۵ را درنظر بگیرند تا توافق آینده با تغییر دولت آمریکا دوباره کنار گذاشته نشود؛ ازسوی دیگر باید شروط دقیق و قابلراستیآزمایی برای تعهدهای ایران تعیین کنند.
هزینههای جنگ و اختلاف در میان دموکراتها
- در میان دموکراتها نیز درباره چگونگی پایان جنگ اتفاقنظر کامل وجود ندارد.
- گرگوری میکس، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان، گفته جنگ به اهداف اعلامشده دولت ترامپ درباره برنامه هستهای و موشکی ایران دست نیافته و اهرم تهران در تنگههرمز نیز از بین نرفته است.
- تیم کین، سناتور دموکرات نیز یادداشت تفاهم ژوئن را بیش از حد سخاوتمندانه برای ایران دانسته بود.
- در مقابل، کریس مورفی خواستار پایان سریع جنگ است و اعتقاد دارد که هزینههای انسانی و اقتصادی ادامه درگیری بسیارسنگین شدهاست.
نقش کنگره در آینده جنگ
- مجلس نمایندگان آمریکا از اوایل ژوئن تاکنون ۳ قطعنامه درباره اختیارات جنگی تصویب کردهاست.
- آخرین مورد در ۱۵ سپتامبر با رأی ۲۲۰ به ۲۰۴ تصویب شد، اما سنا در ۲۴ سپتامبر یکی از این اقدامها را با نتیجه ۴۹به ۵۰ رد کرد.
- یک مجلس نمایندگان تحت کنترل دموکراتها بهتنهایی قادر به جلوگیری از توافق نخواهد بود، اما کنترل بودجه و نقش کنگره در بررسی توافق هستهای با ایران، ابزارهای مهمی در اختیار آن قرار میدهد.
- براساس قانون، هر توافق هستهای با ایران باید در یک دوره مشخص در کنگره بررسی شود.
مساله اصلی؛ توافقی که دوام بیاورد
- مساله دموکراتها صرفاً این نیست که آیا جنگ باید پایان یابد یا نه؛ بسیاری از جمهوریخواهان نیز اکنون خواهان پایان آن هستند.
- مساله، تعیین مفاد دقیق توافق آینده است:
- دسترسی بازرسان
- ترتیب رفع تحریمها در برابر اقدامهای ایران
- حدود اختیارات نظامی آمریکا در صورت حمله به کشتیها
- بررسی اینکه توافق نهایی صرفاً یک یادداشت تفاهم باشد یا توافقی که کنگره بتواند آن را بررسی و تثبیت کند.