همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: این موضوع در نشست «همگرایی در اقتصاد دیجیتال؛ سنجش تا ارزیابی آثار» مطرح شد؛ نشستی که در آن حسان چیتساز از ضرورت ارزیابی نتیجه سیاستهای اقتصاد دیجیتال گفت و غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، نیز از افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از ۵.۴ درصد در سال ۱۴۰۲ به ۷.۱ درصد در سال ۱۴۰۳ خبر داد.
رشد عدد اقتصاد دیجیتال بهتنهایی کافی نیست
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال، در نشست همگرایی در اقتصاد دیجیتال؛ سنجش تا ارزیابی آثار گفت افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی بهتنهایی نمیتواند نشاندهنده موفقیت سیاستهای این حوزه باشد.
او اضافه کرد باید بررسی شود چه اقداماتی انجام شده و آیا نتایج بهدستآمده واقعاً محصول سیاستگذاری بوده یا عوامل و متغیرهای دیگری در شکلگیری این نتایج نقش داشتهاند.
چیتساز درباره هوش مصنوعی نیز همین پرسش را مطرح کرد و گفت باید مشخص شود آیا توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در کشور در نهایت به استفاده مؤثر بنگاههای اقتصادی منجر شده است یا خیر.
به گفته او، درباره حمایتهایی که از کسبوکارها از سوی معاونت ریاستجمهوری و وزارت ارتباطات انجام میشود نیز باید پرسید آیا این حمایتها در نهایت به افزایش بهرهوری و ایجاد اشتغال پایدار منجر شدهاند یا نه.
بیشتر بخوانید:
سؤال اصلی؛ مردم چه چیزی به دست آوردهاند؟
چیتساز بخش مهم دیگری از ارزیابی اقتصاد دیجیتال را مربوط به زندگی روزمره مردم دانست. او تأکید کرد باید دید خدمات دیجیتال در نهایت تا چه اندازه توانستهاند زمان و هزینه مردم را کاهش دهند و آیا فرصتهای ایجادشده در اقتصاد دیجیتال در سراسر کشور گسترش یافتهاند یا خیر
او تحقق عدالت دیجیتال را نیز یکی از موضوعاتی دانست که باید در کنار رشد سهم اقتصاد دیجیتال موردتوجه قرار گیرد.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال گفت مسئلهای که بهعنوان تکلیف بر عهده دارد، صرفاً افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی نیست و پرسشهای پیرامونی این موضوع اهمیت بیشتری دارند.
وقتی سیاستگذار باید نتیجه سیاست خودش را بسنجد
چیتساز در ادامه بر اهمیت «سیاستسنجی» تأکید کرد و آن را حلقه مکمل فرایند توسعه و پیشرفت کشور دانست.
او همچنین یکی از چالشهای سالهای گذشته اقتصاد دیجیتال را تنظیمگری بخشی عنوان کرد و گفت با بزرگتر شدن اقتصاد دیجیتال، مقاومت تنظیمگران بخشی نیز افزایشیافته است.
به گفته چیتساز، سیاستی که در وزارت ارتباطات و دولت دنبال میشود، حرکت به سمت تنظیمگری بینبخشی و ایجاد یک تنظیمگر افقی، در کنار حفظ صلاحیت تنظیمگران تخصصی است تا در نهایت تنظیمگری یکپارچهتری در اقتصاد دیجیتال شکل بگیرد.
توسعه ابزارهای مالی و تسهیلگری، زیستبوم هوش مصنوعی، اقتصاد فضا، دولت هوشمند و تحول دیجیتال دستگاهها نیز از دیگر محورهایی بود که او بهعنوان عوامل مؤثر بر رشد اقتصاد دیجیتال مطرح کرد.
اقتصاد دیجیتال به ۷.۱ درصد رسید
در بخش دیگری از این نشست، غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، از افزایش سهم اقتصاد دیجیتال خبر داد و گفت این سهم از ۵.۴ درصد در سال ۱۴۰۲ به ۷.۱ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
گودرزی توضیح داد که پس از ابلاغ تکلیف مرکز آمار در قانون برنامه هفتم برای سنجش سهم اقتصاد دیجیتال، تدوین نظامنامه این سنجش با همکاری مرکز آمار، پژوهشکده آمار، وزارت ارتباطات، وزارت صمت، دانشگاهها و مجموعههای تخصصی آغاز شد.
برای اجرای این طرح نیز بیش از ۹ هزار نمونه در سراسر کشور انتخاب و بیش از ۱۰۰ مأمور آمارگیر برای جمعآوری اطلاعات به نمونههای تعیینشده مراجعه کردند.
رئیس مرکز آمار گفت دادههای میدانی در کنار دادههای ثبتی قرار گرفتند و پس از اعتبارسنجی، سهم اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۳، ۷.۱ درصد محاسبه شد.
چطور میتوان به این عدد اعتماد کرد؟
گودرزی با توضیح روششناسی این طرح گفت در آمارهای نوین، در کنار دادههای ثبتی از پیمایشهای میدانی نیز استفاده میشود و در این طرح نیز دادههای جمعآوریشده در سراسر کشور با اطلاعات ثبتی تلفیق شدهاند.
او تأکید کرد مأموریت اصلی مرکز آمار، تولید داده و آمار دقیق، معتبر و استاندارد برای تصمیمگیران و سیاستگذاران است و این مرکز وارد تحلیلهای محتوایی، چراییها یا قضاوت درباره تصمیمها نمیشود.
به گفته رئیس مرکز آمار، گزارش جامع این حوزه قرار است در درگاه رسمی مرکز آمار منتشر شود و تلاش میشود در سالهای آینده فاصله زمانی تولید و انتشار این آمار کاهش یابد.
در این میان، حرف اصلی نشست را میتوان در فاصله میان «رشد عددی» و «اثر واقعی» خلاصه کرد؛ اقتصاد دیجیتال ایران طبق آمار رسمی به ۷.۱ درصد رسیده است، اما اکنون پرسش مهم این است که این رشد چقدر در زندگی مردم، عملکرد کسبوکارها، اشتغال، بهرهوری و دسترسی عادلانه به خدمات دیجیتال خود را نشان داده است.