همشهری آنلاین: حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ نهتنها سیاست و جامعه آمریکا را تغییر داد، بلکه هالیوود را نیز با یک چالش کمسابقه روبهرو کرد: چگونه میتوان حادثهای را که میلیونها نفر مستقیماً شاهد آن بودند و هنوز خاطرهای زنده و دردناک دارد، به داستان سینمایی تبدیل کرد؟ هالیوود در سالهای پس از این حملات، فیلمها و مستندهای متعددی درباره این واقعه و پیامدهای آن ساخته است؛ از روایت مستقیم حملات گرفته تا داستان خانوادههای قربانیان، امدادگران، جنگ علیه تروریسم و تغییرات سیاسی و امنیتی پس از آن. با این حال، بسیاری از این آثار یا با خطر احساساتیکردن بیش از اندازه فاجعه روبهرو شدند یا نتوانستند فاصله مناسبی میان درام سینمایی و واقعیت تاریخی ایجاد کنند.
یکی از نمونههای موفقتر، «یونایتد ۹۳» است؛ فیلمی که با تمرکز بر مسافران پرواز ربودهشده، تلاش کرد بدون اتکا به ستارههای مشهور، لحظات پایانی این هواپیما را بازسازی کند. در سوی دیگر، «خیلی بلند و بسیار نزدیک» با بازی تام هنکس و ساندرا بولاک، داستان ۱۱ سپتامبر را از نگاه کودکی دنبال کرد که پس از مرگ پدرش در حملات، تلاش میکند معنای اتفاقی را که برای خانوادهاش رخ داده، درک کند. این فیلم اگرچه مورد توجه قرار گرفت، اما واکنش منتقدان به میزان احساساتیبودن روایت آن یکدست نبود.
به نوشته هالیوود ریپورتر، مشکل اصلی شاید این باشد که ۱۱ سپتامبر هنوز برای بسیاری از آمریکاییها یک «حادثه تاریخی» صرف نیست؛ خاطرهای شخصی و زنده است. همین نزدیکی عاطفی، امکان پرداختن آزادانه و چندوجهی به آن را دشوار میکند. از سوی دیگر، هر فیلم درباره این واقعه ناگزیر با پرسشهایی درباره مسئولیت آمریکا، سیاست خارجی، جنگهای عراق و افغانستان، تروریسم و پیامدهای امنیتی حملات مواجه میشود؛ موضوعاتی که روایت آنها میتواند فیلم را از یک درام تاریخی به اثری سیاسی و بحثبرانگیز تبدیل کند.
با گذشت یک ربع قرن، سینمای آمریکا هنوز فیلمی ندارد که بتوان آن را روایت سینمایی نهایی و ماندگار ۱۱ سپتامبر دانست. شاید دلیلش این باشد که این واقعه، برخلاف بسیاری از رویدادهای تاریخی، هنوز پایان نیافته است. البته شاید روشن نشدن همه جوانب این واقعه یکی دیگر از دلایل ساخته نشدن فیلمی درباره آن باشد. شاید اگر هنوز در جعبه سیاههای این حادثه بسته نبود، هالیوود با خاطری جمعتر از این واقعه فیلم میساخت. اما ۱۱ سپتامبر هنوز ابعاد پنهانی دارد که کامل روشن نشده است.
جنگهای پس از آن، پیامدهای سیاسی و امنیتی، خاطرات بازماندگان و اختلافنظر درباره میراث ۱۱ سپتامبر همچنان ادامه دارند. بنابراین، هالیوود هنوز با این پرسش روبهروست: چگونه میتوان درباره واقعهای فیلم ساخت که تاریخ آن هنوز در حال نوشتهشدن است؟