به گزارش همشهری آنلاین، این روزها سوال مهم این است که پرونده ایران در شورای امنیت چه خواهد شد و آیا میتوان جلوی صدور قطعنامه علیه ایران را گرفت یا خیر؟
۱. گزارش رسمی آژانس به شورای امنیت
آژانس، تصمیم شورای حکام و گزارش مدیرکل را به شورای امنیت منتقل میکند. از این مرحله، شورای امنیت میتواند موضوع را در دستور کار خود قرار دهد و درباره آن جلسه برگزار کند.
۲. بحث و رایزنی در شورای امنیت
اعضای شورای امنیت درباره گزارش آژانس و وضعیت ایران رایزنی میکنند. در این مرحله هنوز هیچ تحریم جدیدی خودبهخود ایجاد نمیشود.
۳. امکان ارائه پیشنویس قطعنامه
آمریکا، انگلیس، فرانسه یا اعضای دیگر میتوانند پیشنویس قطعنامه ارائه کنند. اینجاست که روسیه و چین اهمیت تعیینکننده پیدا میکنند.
شورای امنیت ۱۵ عضو دارد:
۵ عضو دائم: آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه
۱۰ عضو غیردائم
برای تصویب یک قطعنامه ماهوی، حداقل ۹ رأی موافق لازم است و مهمتر اینکه هیچیک از پنج عضو دائم نباید رأی مخالف بدهند. بنابراین اگر روسیه یا چین وتو کنند، قطعنامه ماهوی علیه ایران تصویب نمیشود؛ حتی اگر ۱۳ یا ۱۴ کشور دیگر با آن موافق باشند. پس مخالفت روسیه و چین دقیقاً چه اثری دارد؟ بسیار مهم است، اما باید میان «مخالفت با ارجاع» و «وتو در شورای امنیت» تفاوت گذاشت. چین و روسیه در شورای حکام با ارجاع ایران مخالفت کردهاند؛ اما اکنون پرونده به شورای امنیت رفته و اگر قطعنامهای علیه ایران مطرح شود، باید دوباره در شورای امنیت رأی بدهند. اگر هر دو کشور همچنان مخالف باشند و دستکم یکی از آنها رأی منفی بدهد، قطعنامه ماهوی متوقف میشود. اما یک پیچیدگی مهم وجود دارد ممکن است غرب ابتدا قطعنامهای ارائه کند که صرفاً اقدام اجرایی یا رویهای تلقی شود، نه یک قطعنامه ماهوی برای اعمال تحریم. در مسائل رویهای، حق وتو اعمال نمیشود. بنابراین باید متن هر قطعنامه را دقیق دید؛ اینکه آمریکا و اروپا دقیقاً چه چیزی را روی میز شورای امنیت میگذارند، بسیار مهمتر از صرفاً عنوان «پرونده ایران» است.
۴. اگر قطعنامه تحریمی مطرح شود
فرض کنیم آمریکا و متحدانش پیشنویسی ارائه کنند که خواستار تحریمهای جدید یا اقدامات الزامآور علیه ایران باشد. در این صورت: ۹ رأی موافق + عدم استفاده از وتو = تصویب اما: وتوی روسیه یا چین = شکست قطعنامه این همان نقطهای است که وزن سیاسی مسکو و پکن بسیار بالا میرود.