همشهری آنلاین_فاطمه عسگری نیا: پشت این آگهیها اما گاهی نه راهی برای رسیدن به مستمری و بازنشستگی، که راهی برای خالی شدن جیب مردم قرار دارد؛ آن هم با وعدهای که اساساً در تأمین اجتماعی محلی از اعراب ندارد. ماجرا از جایی جدیتر میشود که پای میلیونها تومان پول وسط میآید. افرادی که به هر دلیل سابقه بیمه کمتری دارند یا برای رسیدن به حداقل سابقه مورد نیاز بازنشستگی با کسری مواجهاند، ممکن است در برابر چنین وعدههایی وسوسه شوند. کافی است فرد تصور کند با پرداخت مبلغی میتواند چند سال از سابقه بیمهاش را یکجا اضافه کند؛ آن وقت یک آگهی مجازی میتواند به نقطه شروع یک کلاهبرداری تبدیل شود. اما واقعیت چیست؟ آیا میتوان با پرداخت پول، سابقه بیمه خرید و چند سال به سوابق تأمین اجتماعی اضافه کرد؟
پاسخ تأمین اجتماعی روشن است: چنین خدمتی تحت عنوان خرید سابقه بیمه وجود ندارد. زهرا کریمیان، سرپرست نامنویسی و حسابهای انفرادی سازمان تأمین اجتماعی، در گفتوگو با همشهری تأکید میکند که ایجاد سابقه بیمه تابع قوانین و مقررات سازمان است و چیزی تحت عنوان خرید سابقه از مسیرهای غیررسمی وجود ندارد. او با اشاره به اینکه سابقه بیمه بر مبنای رابطه کار و مزدبگیری و پرداخت حق بیمه شکل میگیرد، میگوید: سازمان تأمین اجتماعی موضوعی تحت عنوان خرید سابقه بیمه ندارد. به گفته کریمیان، افرادی که با ادعای خرید سابقه بیمه با مردم تماس میگیرند و از آنها میخواهند مبالغی را به کارت یا حسابی واریز کنند، در واقع کلاهبردار هستند و هیچگونه مجوزی از سازمان تامین اجتماعی ندارند. او حتی به تجربههایی اشاره میکند که در گذشته مردم با سازمان تماس گرفته و از افرادی خبر دادهاند که وعده خرید چند سال سابقه بیمه را در ازای دریافت پول داده بودند؛ وعدهای که هرگز به سرانجام نرسیده و نه تنها سابقهای برایشان ثبت نشده بلکه پولشان نیز از دست رفته است. سازمان تأمین اجتماعی بارها اعلام کرده که چنین وعدههایی کاملا دروغ است و هیچ فرد با موسسه ای صلاحیت دریافت پول برای خرید سابقه به این شکل را ندارد.
سابقهای که گم شده، خریدنی نیست؛ قابل پیگیری است.
اما یک نکته مهم وجود دارد؛ نداشتن سابقه در سیستم تأمین اجتماعی همیشه به معنای نداشتن امکان پیگیری نیست. ممکن است فردی سالها در یک کارگاه یا شرکت کار کرده باشد، رابطه مزدبگیری داشته باشد و مشمول قانون کار بوده باشد، اما به دلیل بی اطلاعی، سهل انگاری یا تخلف کارفرما و عدم ارسال لیست بیمه یا پرداخت نکردن حق بیمه، بخشی از سابقه بیمه او در سازمان تامین اجتماعی ثبت نشده باشد، در چنین شرایطی، مسیر قانونی وجود دارد؛ مسیری که اتفاقاً نیازی به پرداخت پول به واسطهها ندارد. کریمیان توضیح میدهد فرد میتواند با مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی، ادعای اشتغال خود را مطرح کند و مدارک و مستندات مربوط به دورهای را که در آن محل کار کرده ارائه دهد. این مدارک میتواند به سازمان کمک کند تا موضوع را بررسی و در صورت احراز اشتغال، سابقه مربوط را در سیستم ثبت کند. در واقع تفاوت بزرگی میان «پرداخت حق بیمه معوقه بابت سوابق واقعی و مستند کاری» با «خرید سابقه با پرداخت پول بدون داشتن رابطه کارگری» وجود دارد؛ تفاوتی که شاید بسیاری از قربانیان تبلیغات مجازی از آن بیخبر باشند. اگر فرد واقعاً در جایی کار کرده اما کارفرما حق بیمه او را پرداخت نکرده یا لیست بیمه اش را ارسال ننموده، این فرد میتواند با ارائه مدارک مثبته نظیر قرارداد کار، فیشهای حقوقی، حکم کارگزینی و مدارکی که نشان دهنده اشتغال و دریافت مزد و حقوق است به یکی از شعب سازمان تلمین اجتماعی(ترجیحاً نزدیکترین شعبه به محل کار) مراجعه و درخواست رسیدگی به سوابق دهد. به گفته کریمیان، حتی اسناد و مدارکی که در نگاه اول ممکن است ساده یا غیر رسمی به نظر برسند، میتوانند به عنوان ادله اولیه در سازمان مورد استناد قرار بگیرند. بنابراین راه قانونی، پرداخت پول به فردی در فضای مجازی نیست؛ راه قانونی، مراجعه به خود سازمان و ارائه مدارک معتبر است. قربانیان؛ فقط افراد نزدیک بازنشستگی نیستند بازار این وعدهها البته فقط کسانی را هدف نمیگیرد که چند ماه دیگر قرار است بازنشسته شوند. یکی از گروههایی که ممکن است بیش از دیگران در معرض این تبلیغات قرار بگیرند، خانوادههایی هستند که پس از فوت سرپرست خانوار با مسئله سابقه بیمه و مستمری مواجه شدهاند. برای خانوادهای که تصور میکند با اضافه شدن چند سال سابقه، وضعیت مستمری یا حقوق آینده تغییر میکند، وعده خرید سابقه میتواند بسیار وسوسهکننده باشد. همین نقطه آسیبپذیر، فرصتی برای سودجویان ایجاد میکند تا با وعدهای که از نظر قانونی وجود خارجی ندارد، از مردم پول بگیرند. اما اینجا هم پاسخ سازمان روشن است اگر فرد برای دورهای واقعاً کار کرده و میتواند آن را با اسناد و مدارک اثبات کند، موضوع قابل بررسی است اما اگر فرد اساساً آن سابقه را نداشته باشد، پرداخت پول به افراد یا واسطهها نمیتواند سابقهای برای او ایجاد کند. کریمیان در همین زمینه تأکید میکند که اگر فرد مستنداتی درباره اشتغال و رابطه مزد و حقوق بگیری خود داشته باشد، حتی اگر این مستندات ناقص باشند، میتواند آنها را به سازمان ارائه کند تا بررسیهای لازم انجام شود. اما اگر فرد سابقه واقعی نداشته باشد، ایجاد آن خارج از چارچوب قانون امکانپذیر نیست و تغییر این وضعیت تنها با تغییر قانون ممکن خواهد بود.
سابقه بیمه را از آگهی، پیامک یا تبلیغات فضای مجازی نخرید
ماجرا در نهایت به یک قاعده ساده ختم میشود؛ سابقه بیمه چیزی نیست که بتوان آن را از یک صفحه اینستاگرامی، کانال تلگرامی یا شماره تلفن ناشناس خرید. هر فردی که مدعی است در ازای دریافت پول میتواند چند سال سابقه بیمه به سوابق افراد اضافه کند، باید بتواند مسیر قانونی این اقدام را توضیح دهد؛ مسیری که بنا بر تأکید سازمان تأمین اجتماعی وجود ندارد. برای کسانی که واقعاً کار کردهاند اما به هر دلیلی بیمه نشده اند راه بسته نیست؛ اما این راه از جیب یک واسطه نمیگذرد، از ارائه مدارک برای احراز رابطه کارگری، شعب تأمین اجتماعی و فرآیندهای رسمی سازمان میگذرد. در روزهایی که تبلیغات مجازی برای «خرید سابقه بیمه» با وعده رسیدن سریعتر به بازنشستگی و مستمری بیشتر منتشر میشود، شاید مهمترین هشدار همین باشد: قبل از اینکه برای چند سال سابقه خیالی میلیونها تومان پرداخت کنید، سوابق واقعی خود را از مسیر رسمی تأمین اجتماعی و اثبات رابطه مزد و حقوق بگیری پیگیری نمایید. ممکن است آنچه دنبالش هستید، خریدنی نباشد؛ اما اگر حقی از شما ضایع شده یا سابقه بیمهتان به درستی ثبت نشده باشد، قابل پیگیری است.