همشهری آنلاین: همزمان با روز جهانی هوای پاک، نیما فریدمجتهدی، دکترای آب و هواشناسی و نماینده ایران در سازمان جهانی هواشناسی (WMO) در یادداشتی اختصاصی که برای همشهریآنلاین نوشته، به ابعاد بحران آلودگی هوا در جهان و ایران پرداخته و از بهای سنگینی گفته است که این بحران بر سلامت انسانها تحمیل میکند.
فرید مجتهدی در این یادداشت آورده است:« ۷ سپتامبر روز هوای پاک یا روز بینالمللی هوای پاک برای آسمانهای آبی است که هر سال برگزار میشود. این مناسبت در سال ۲۰۱۹ میلادی توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تائید شد و هدف آن افزایش آگاهی درباره آلودگی هوا، آثار آن بر سلامت و محیطزیست و ضرورت اقدام برای کاهش آلودگی است. زمانی اهمیت روز هوای پاک برای ما آشکار میشود که براساس برآورد وضعیت جهانی هوا در سال ۲۰۲۵، در سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۷.۹ میلیون مرگ در جهان به مواجهه با آلودگی هوا نسبت داده شده است، یعنی ۲۱ هزار و ۶۰۰ نفر در هر روز و ۱۵ نفر در هر دقیقه. فارغ از بحث جهانی در زمینه آلودگی هوا و مرگ و میر ناشی از آن، در ایران نیز هوای آلوده و نبود هوای پاک یکی از چالشهای دیرپا بوده است. در کشور ما، علیرغم اینکه در رده کشورهای صنعتی جهان قرار نمیگیریم، آمار مرگومیر ناشی از بحران هوای آلوده کم نیست. با این حال، در بخشهایی از کشور از جمله تهران و البرز، اصفهان و مرکزی، صنعتی بودن و همچنین کاستیهای مدیریتی، در کنار جغرافیا و آبوهوای کشور، آلودگی شیمیایی و صنعتی را به یکی از مخاطرات جوی اثرگذار تبدیل کرده است. یکی از پیامدهای این آلودگی، حدود ۵۳ هزار و ۴۷۹ مرگ در سال ۲۰۲۳ میلادی در ایران است.»
در این یادداشت آمده است:«آلودگی هوای ایران از دو جنبه آلودگی شیمیایی و گردوخاک، تا حدی ریشه در ویژگیهای آبوهوایی این سرزمین دارد. شرایط کم بارشی در فصل سرد و سیطره هوای پرفشار بر فلات نسبتا مرتفع ایران، سهم بسزایی در افزایش فراوانی و غلظت آلودگی هوا در شهرهای بزرگ کشور دارد. دومین جنبه آبو هوایی آلودگی هوای ایران نیز به ویژگیهای جغرافیایی و اقلیمی آن بازمیگردد. بیابانی و خشک بودن ایران یکی از دلایل عمده بحران گردوخاک است. این کشور در دریایی از صحاری داخلی قرار دارد و همزمان در محاصره اقیانوسی از بیابانهای خارجی است که همه ساله از جهات مختلف به کشور گردوخاک گسیل میکنند. با توجه به این نکته که تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، با تاثیری که بر آبوهوای منطقه داشته اند، نقش مهمی در افزایش آلودگی هوای ایران ایفا کردهاند، این مسئله در همراهی با کاستیهای انسانی در هر دو جنبه، میتواند به افزایش تلفات و خسارات ناشی از آلودگی هوا در ایران منجر شود.»