به گزارش همشهری آنلاین، شاید در ذهن بسیاری از مردم، همچنان این پرسش مطرح باشد که فناوری نانو چیست و توسعه آن چه سودی برای کشور دارد؟ در اینجا خلاصهای از صحبتهای دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو را ملاحظه میکنید.
- فناوری نانو یعنی شناخت، کنترل و استفاده از تغییر خواص مواد در مقیاس حدود یک تا ۱۰۰نانومتر؛ جایی که مواد میتوانند رفتار و ویژگیهایی متفاوت از مقیاسهای بزرگتر داشته باشند.
- کاربرد فناوری نانو بسیار گسترده است؛ از رساندن هدفمند مواد دارویی به سلولهای سرطانی و ساخت پردازندههای پیشرفته گرفته تا تولید نانوحبابها، کاتالیستهای صنعتی و مواد مقاومتر و کمآلایندهتر.
- ایران در حال حاضر در بسیاری از شاخصهای فناوری نانو جزو ۱۰ کشور برتر جهان قرار دارد و هم در توسعه علمی و هم در استفاده صنعتی از فناوری نانو به جایگاهی قابل توجه رسیده است.
- ما در تدوین استانداردهای بینالمللی حوزه نانو یکی از کشورهای فعال جهان هستیم و از نظر تعداد استانداردهایی که با راهبری ایران تدوین شدهاند، جایگاه چهارم دنیا را در اختیار دارد.
- تسلط بر فناوری نانو برای پیشرفت در حوزههایی مانند پزشکی، پتروشیمی، محیط زیست، فناوری کوانتومی، پردازندهها و حتی زیرساختهای هوش مصنوعی یک ضرورت است؛ بدون توانمندی در مقیاس نانو نمیتوان در بسیاری از فناوریهای آینده به یک تولیدکننده جدی تبدیل شد.
- تجربه توسعه فناوری نانو در ایران میتواند الگویی برای سایر فناوریهای راهبردی کشور باشد؛ مسیری که از شناسایی استعدادهای انسانی در مدارس و دانشگاهها آغاز میشود، به خلق فناوری و ایجاد کسبوکار میرسد و در نهایت این توانمندیها را به صنایع متصل میکند.
- هوش مصنوعی میتواند پژوهشهای حوزه نانو را سریعتر، کمهزینهتر و کارآمدتر کند؛ از سوی دیگر، تولید زیرساختها و پردازندههای مورد نیاز هوش مصنوعی در آینده نیز بدون تسلط بر فناوریهای مقیاس نانو امکانپذیر نخواهد بود.
- - رهبر شهیدمان تاکید جدی و عملیاتی داشتند تا ما از همه ظرفیتهای مادی برای قویشدن کشور و انقلابمان استفاده کنیم که ظرفیتهای علمی و فناورانه یکی از جدیترین آنها بوده است و نانو هم به واسطه گستره کاربردی که در حوزههای مختلف دارد، یک جایگاه ویژه در منظومه فکری رهبر شهید داشت.
- تحریمها تأثیری دوگانه بر توسعه فناوری داشتهاند؛ محدود شدن دسترسی به محصولات خارجی در برخی حوزهها، صنایع داخلی را مجبور به حرکت به سمت بومیسازی کرده، اما همزمان مسیر توسعه بازارهای صادراتی شرکتهای ایرانی را دشوار کرده است.
- حدود دو دهه قبل تقریباً تمام کاتالیستهای مورد استفاده در برخی صنایع پتروشیمی و فولاد وارداتی بود، اما امروز حدود ۷۰درصد کاتالیستهای مورد استفاده در این صنایع، نانوکاتالیستهایی هستند که توسط شرکتهای داخلی تولید میشوند.
- بین ۷ تا ۱۰درصد بازار فروش محصولات نانوی ایران در چند سال گذشته مربوط به صادرات بوده است؛ ظرفیت فنی شرکتهای ایرانی بسیار بیشتر از این میزان است و در صورت کاهش محدودیتهای تحریمی، صادرات برخی شرکتها میتواند چندین برابر افزایش پیدا کند.
- محصولات نانوی ایران اکنون به حدود ۶۰کشور صادر میشوند و هدف این است که تا افق سالهای ۱۴۱۰ تا ۱۴۱۲، حجم صادرات به این کشورها چندین برابر شود و ایران در تولید محصولات پیشرفته نانویی در حوزههایی مانند سلامت، پردازشگرها و فناوری کوانتومی نقش پررنگتری پیدا کند.
- یکی از بزرگترین موانع توسعه فناوری در ایران، موانع ذهنی و فرهنگی است؛ باور به ناتوانی داخلی و عادت به استفاده از محصولات توسعهیافته در کشورهای دیگر، فرصت تجربه فناوریها و روشهای جدید را محدود میکند.
- جهتگیری جدید توسعه فناوری نانو باید از صرفاً «ساخت یک محصول فناورانه» فراتر برود و به سمت خلق ارزش و ایجاد قابلیتهای ملی حرکت کند؛ تجربه توسعه فناوری، تبدیل آن به محصول و استفاده صنعتی باید آنقدر تکرار شود که به یک توانمندی پایدار ملی تبدیل شود.
- هدف نهایی، حرکت کشور به سمت خلق قدرت مبتنی بر علم و فناوری است؛ فناوری نانو نیز باید در کنار سایر فناوریهای راهبردی به یکی از پایههای این قدرت ملی تبدیل شود.