به گزارش همشهری آنلاین، دکتر مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو، در نشست خبری هشتمین دوره ایران فارماکس خاورمیانه با اشاره به عملکرد صنعت دارویی کشور در جریان جنگ گفت: با وجود تمام مشکلاتی که از گذشته وجود داشته و در جریان جنگ تشدید شد، کارخانههای دارویی تعطیل نشدند و دارو به دست مردم رسید.
او ادامه داد: مشکلات نقدینگی صنعت دارو از جمله مسائلی بود که پیش از جنگ نیز وجود داشت و در این دوره تشدید شد. همچنین برخی کارخانهها آسیب دیدند که عمده آنها تولیدکنندگان مواد اولیه دارویی بودند. با وجود این شرایط، صنعت دارویی کشور تابآوری خود را نشان داد و توانست بخش عمده نیاز کشور را تأمین کند.
پیرصالحی با اشاره به سهم بالای تولید داخل در تأمین دارو و مواد اولیه اظهار کرد: درصد بالایی از دارو و مواد اولیه دارویی در داخل کشور تولید میشود، اما در برخی نقاط همچنان به مواد واسط وابستگی داریم و همین موضوع در دوره جنگ ما را با کمبودهایی مواجه کرد.
رئیس سازمان غذا و دارو افزود: در سالهای اخیر تلاش کردهایم این نقیصه را برطرف کنیم. صنعت تولید مواد اولیه دارویی نیز در حال رشد است، اما باید به سمتی حرکت کنیم که در شرایط بحرانی بتوانیم نیازهای خود را با وابستگی کمتری تأمین کنیم.
او با بیان اینکه وابستگی به برخی مواد اولیه دارویی تنها مختص ایران نیست، گفت: هیچ کشوری در دنیا ۱۰۰ درصد نیازهای خود را در داخل تأمین نمیکند و در برخی حلالها و مواد اولیه همچنان نیازمند واردات هستیم. با این حال، شرایط جنگ و تحریمهای بانکی و مالی که بدون اعلام رسمی و برخلاف قواعد بینالمللی بر کشور تحمیل میشود، مسیر نقلوانتقال مالی و تأمین برخی اقلام را دشوار میکند.
پیرصالحی تأکید کرد: با وجود همه این مشکلات، صنعت دارو تلاش میکند مردم دغدغه کمتری برای تأمین دارو داشته باشند و پایداری تأمین را حفظ کند.
نمایشگاهی فراتر از تبلیغات
معاون وزیر بهداشت با اشاره به برگزاری هشتمین دوره نمایشگاه ایران فارماکس خاورمیانه گفت: تداوم برگزاری این نمایشگاه در دورههای مختلف به رشد و گسترش آن کمک کرده و امروز فارمکس یکی از نمایشگاههای مهم حوزه دارویی کشور است.
او با طرح این پرسش که چرا صنعتی که همواره با مشکل نقدینگی مواجه است، برای برگزاری نمایشگاه هزینه میکند، گفت: آیا نمایشگاه فقط محلی برای تبلیغات است؟ امروز تبلیغات به شکل سنتی گذشته وجود ندارد و شرکتها برای آن هزینه نمیکنند. فارمکس با توجه به کاربردها و برنامههایی که دارد، به سمت حل مسائل صنعت و کشور حرکت کرده است. علاوه بر این مشکلات و معضلات حوزه دارو باید در جریان برگزاری نمایشگاه و در قالب کارگاهها و نشستهای تخصصی مورد بحث و بررسی قرار گیرد و انتظار داریم هر دوره نمایشگاه به یک تحول مثبت در صنعت دارویی کشور منجر شود.
افزایش صادرات و بازارهای منطقهای
رئیس سازمان غذا و دارو یکی از اولویتهای صنعت دارو را تقویت صادرات دانست و گفت: در شرایطی که کشور با تحریم و محدودیتهای مختلف مواجه است، باید از ظرفیت بازارهای منطقهای استفاده کنیم و بازارهای جدیدی برای محصولات دارویی کشور پیدا کنیم.
به گفته پیرصالحی، سال گذشته با وجود دو جنگ، قطعی اینترنت و مشکلات دیگر، شاهد افزایش صادرات بودیم و امسال نیز صنعت دارو تلاش میکند در جریان برگزاری نمایشگاهها بازارهای جدیدی پیدا کند.
پیرصالحی یکی دیگر از کارکردهای فارمکس را کمک به حل مشکلات تأمین دانست و گفت: در شرایط سخت، شرکتها باید تعامل و همکاری بیشتری با یکدیگر داشته باشند، ظرفیتهای همدیگر را شناسایی و از این ظرفیتها استفاده کنند. استفاده توفیق دارو، به عنوان یک شرکت آسیبدیده جنگ از ظرفیتهای شرکتهای دیگر، نمونهای از همین همکاری و تعامل است.
اهمیت پایداری تأمین و دلیل بروز کمبودها
او با اشاره به نقش فارمکس در شبکهسازی میان تولیدکنندگان و تأمینکنندگان مواد اولیه گفت: برگزاری نشستهای رودررو میان تولیدکنندگان دارو و تأمینکنندگان مواد اولیه میتواند به شناسایی ظرفیتها و ایجاد همکاریهای جدید کمک کند.
رئیس سازمان غذا و دارو افزود: یکی از موضوعات مهم در شرایط سخت، نمایش توانمندی و قدرت صنعت دارویی کشور است. باید نشان دهیم که با وجود مشکلات داخلی و خارجی، این صنعت پابرجاست، فعالیت میکند و در مسیر توسعه قرار دارد.
او گفت: با وجود تمام مشکلات، مواد اولیه جدیدی در کشور تولید شده و تحقیقات در این حوزه ادامه دارد. ظرفیت نخبگانی موجود در صنعت دارو میتواند هم در تأمین نیازهای داخلی و هم در تأمین نیازهای منطقهای نقشآفرین باشد.
پیرصالحی همچنین نمایشگاه را فرصتی برای تعامل مستقیم شرکتهای دارویی با سیاستگذاران دانست و گفت: حضور مسئولان مختلف حوزه دارو در نمایشگاه، زمینه تعامل مستقیمتر با صنعت را فراهم میکند و استفاده از دانش و تجربه شرکتها میتواند به تصمیمگیری بهتر درباره نیازهای مواد اولیه و مواد بستهبندی کمک کند.
او تأکید کرد: هدف نهایی این است که نیازهای مردم بهتر تأمین شود، کمبودها کاهش پیدا کند و به پایداری تأمین برسیم. در بسیاری از موارد، وقفههای ناگهانی در فعالیت شرکتها موجب ایجاد کمبود میشود و باید با استفاده از ظرفیتهای موجود، تأمین پایدار را محقق کنیم.
رئیس سازمان غذا و دارو انتقال دانش فنی و فناوری را یکی دیگر از محورهای مهم فارمکس عنوان کرد و گفت: انتقال دانش فنی هم از شرکتهای خارجی به شرکتهای ایرانی و هم میان شرکتهای ایرانی انجام میشود. این موضوع در نمایشگاه امسال نیز دنبال میشود.
پیرصالحی ابراز امیدواری کرد که پس از پایان نمایشگاه شاهد قراردادهای بیشتر، تأمین بهتر و رشد و توسعه صنعت دارو، بهویژه صنعت مواد اولیه دارویی در کشور باشیم.
او در پایان گفت: باید توانمندی صنعت دارویی کشور را بشناسیم، به آن افتخار کنیم و این توانمندی را به جهانیان نشان دهیم. ما در شرایط سخت توانستیم مسیر تولید و تأمین دارو را ادامه دهیم و با حضور نخبگان این صنعت، این مسیر در آینده نیز ادامه خواهد داشت. صنعت دارو یکی از افتخارات کشور بوده و امیدواریم در ادامه نیز همین جایگاه را حفظ کند.
مشکل تامین ارز نداریم
معاون وزیر بهداشت در پاسخ به سوالی درباره تخصیص ارز به مواد اولیه دارویی، گفت: تا امروز بانک مرکزی در تامین ارز همکاری خوبی داشته و بر اساس سهمیههای در نظر گرفته شده، ارز تامین شده و مشکل تامین ارز نداریم. اما مشخص است که در حوزه دارو به سهمیههای بیشتری از ارز نیاز داریم.
پیرصالحی درباره قیمتگذاری مواد اولیه دارویی، نیز گفت: طبق قانون کالایی که ارز ترجیحی نمیگیرد، شامل قیمتگذاری نمیشود، اما این به معنای آن نیست که قیمتگذاری در این حوزه رهاست. بلکه یک فرمول خاص دارد که در اختیار شرکتهاست و بر اساس آن انجام میشود. اگر این قیمتگذاری نامتعارف باشد هم سندیکا و هم سازمان غذا و دارو با روشهای تنظیمگری مداخله خواهند کرد. باید قیمتها منطقی باشد به طوری که بیمهها نیز توان پوشش داشته باشند. بنابراین هر قیمتی که در مواد اولیه افزایش مییابد، متناسب با محصول تولیدی باید توانمندی پوشش بیمهای نیز داشته باشد.
رییس سازمان غذا و دارو همچنین درباره ارز ترجیحی دارو گفت: امسال حذف ارز ترجیحی دارو در برنامه نیست، اما حذف تدریجی ارز ترجیحی با تمهیدات بانک مرکزی و سازمان برنامه انجام شده است. به طوری که هر کالایی که از ابتدای سال ارز آن حذف شده، مابهالتفاوت نرخ آن به منابع دارویار اضافه میشود و خود آن ارز نیز به سهمیه ارز غیرترجیحی اضافه میشود.
او تاکید کرد: تا پایان امسال، بیشتر ارز ترجیحی دارو خواهد ماند اما در این حوزه به صورت تدریجی کاهش خواهیم داشت. در حوزه مواد اولیه نیز بیشتر ارز در نظر گرفته شده را دریافت کردهاند. در مجموع تغییر محسوسی در قیمت داروهای نهایی نخواهیم داشت و این موضوع اثر محسوسی در بازار نخواهد داشت.
بازگشت دوباره بعد از خسارتهای جنگ
فرامرز اختراعی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی هم به تابآوری کشور در شرایط جنگ اشاره کرد و گفت: در جنگی که ما درحال حاضر هم دچار آن هستیم و اتفاقاتی که مکرر و سنگین برای کشور ما رخ میدهد بارها تجربه شده که در نظامهای حکومتی دیگر منجر به تغییر و فروپاشی میشود اما جریانی در کشور وجود دارد که همیشه سربلند در همان مسیر خود باقی میماند، مسیری که با سرمایههای انسانی ایران محقق شده است.
به گفته اختراعی، ظرف پنج ماه بعد از حادثه بمباران یکی از شرکتهای تجهیزات پزشکی ما در شرایطی که حتی یک ریال هم کمک دولتی نداشتیم، دوباره شرکت به فعالیت خود برگشت. توفیق دارو هم در جنگ آسیب دید اما فعالیت خود را آغاز کرده است. این تفاوت ما با کشورهای دیگر درگیر جنگ است. حتی درباره آمریکا هم شاهد برخی چالشها و کمبودها هستیم.
او ادامه داد: تقریبا تمام آنچه در جنگ صدمه خوردیم از تجهیزات نظامی و تسلیحات و مهمات با شرایط بهتری بازسازی کردیم و این اتفاق در صنعت دارو هم رخ داد. در نمایشگاه هم این مساله را یکبار دیگر مرور خواهیم کرد و کشورهای دیگر این توانمندی را به چشم خواهند دید.
اختراعی با بیان این که صادرات تکنولوژی صنعت داروسازی کشور به کشورهای آفریقایی از ۵۳ میلیون یورو گذشته و ایران مهمترین کشوری است که برای انتقال تکنولوژی به الجزایر معرفی شده است، عنوان کرد: بیش از ۸۸ شرکت ماده موثره دارویی در کشور فعال هستند و میتوان گفت که ایران بعد از هند و چین در رتبه سوم در این حوزه قرار دارد.
به گفته این فعال حوزه دارو، با بسته شدن مسیرهای دریایی، مواد موثرهسازها دچار مشکلاتی شدند و استفاده از مسیرهای هوایی و زمینی منجر به گرانتر شدن هزینههای حمل و همچنین زمانبر شدن آن شد و به همین دلیل نیز وقفه کوچکی در حوزه تامین رخ داد.
او معتقد است که در مجموع ماده اولیهسازها پشت صنعت داروسازی کشور هستند و مجموعه تامین دارو ثابت کرد که ایران، بحرین و قطر و عمان و امارات و... نیست که همه چیزش وابسته باشد. از جهت منابع انسانی قدرتی در ایران است که در اوج پیچیدگیهای روز کشور، فراموش شده اما به لحاظ تابآوری شرایطمان بسیار مطلوب است.
اختراعی همچنین در پاسخ به این سوال که توانمندی در حوزه دارو یعنی دسترسی آسان و با قیمت مناسب برای مردم، اما اکنون اینگونه به نظر نمیرسد بیان کرد: به شخصه از گرانی دارو برای مردم متاثر و ناراحتم و امیدوارم در فناوری این قضیه را حل کنیم. فهرست دارویی کشور باید منطبق با هزینه اثربخشی باشد. اینکه در کشورهای پیشرفته ۱۱۰۰ قلم دارو در فهرست باشد و در کشور ما ۳۷۰۰ قلم، اشتباه است و کمیسیونهای مربوطه باید داروهای گران قیمت را تجویز کنند نه پزشکان. باید در حوزه دارو از بیش اظهاری جلوگیری کرد.
اختراعی همچنین با اشاره به فعالیت بیش از ۳۰۰ شرکت داروسازی در کشور، ادامه داد: در خلاء وجود حمایتهای دولتی، اما ظرفیتهای تولید دارو در ایران استثنایی است و شرایط خوبی داریم و در تامین نیازها چه در مواد اولیه چه بسته بندی و...، وضعمان خوب است. هرچند که گاهی ممکن است وقفههایی به دلیل مسایل تحریمها و جنگ ایجاد شود.
او همچنین در پاسخ به سوالی درباره کمبود داروهای اعصاب و روان تحت تاثیر محدودیت تامین مواد اولیه از هند، گفت: روابط تامین مواد اولیه از هند لطمه نخورده اما روابط حمل و نقل مشکلاتی دارد و تامین هوایی نیز سخت است. بنابراین به نظر میرسد تولیدکنندگانی که از هند تامین مواد اولیه داشتند، باید منبع تامین را تغییر دهند. در همین زمینه نیز با دو کمپانی صحبت کردهایم. البته در شرایط فعلی برخی کالاها از هند به ترکیه و از ترکیه به ایران میآیند.
فارمکس امسال با حضور ۵۳۰ شرکت
میثم کریمی، دبیر شورای سیاستگذاری نمایشگاه فارمکس خاورمیانه هم در ادامه بیان کرد: این رویداد اولین نمایشگاه دارویی بعد از دو جنگ تحمیلی برگزار میشود.
او با بیان این که صنعت دارو در جنگ خسارت و آسیبهای زیادی دیدی، عنوان کرد: نمایشگاه امسال با شعار تاب آوری در صنعت دارویی کشور برگزار میشود و به همراهی و همدلی برای بازسازی دوباره صنعت دارو کمک خواهد کرد.
کریمی تاکید کرد: فارمکس یک نمایشگاه صنعتی است که اولویتها و زیر ساختهای صنعت را پیگیری میکند از مواد اولیه گرفته تا ملزومات بستهبندی، تجهیزات داروسازی، انتقال تکنولوژی، ساخت کارخانهها و... که همه خانواده و زنجیره تامین صنعت هستند.
فارمکس از سال ۹۷ آغاز به کار کرده و در اولین رویداد فقط ۲۰ شرکت حضور داشتند اما امسال ۵۳۰ شرکت حضور دارند که ۷۵ شرکت خارجی هم بین قرار دارند.
سه مولفه اصلی برای نمایشگاه
برای برگزاری این نمایشگاه آن هم در این شرایط سخت تحریمی و بعد از جنگهای تحمیلی سه شاخص اصلی را میتوان نظر گرفت. این نکته را مهدی سجادی، عضو هیئت مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی عنوان کرد و گفت: به جز تابآوری صنعت که شعار امسال است سه مولفه اصلی شامل امید، اعتبار و حرکت در مسیر خودکفایی ملی است. با این سه مولفه به جهان نشان میدهیم که در شرایط سخت هم امید داریم و صنعت داروسازی به سمت خوبی حرکت میکند.
سجادی ادامه داد: امیدواریم در این نمایشگاه اعتبار صنعت دارو در تولید مواد اولیه، بستهبندی، تجهیزات و… به نمایش گذاشته شود و تمام تلاش ما هم این است که در جهت خودکفایی ملی گام برداریم.
دکتر ایمان ایرانمنش، دبیر علمی فارمکس خاورمیانه هم بیان کرد: در رویداد امسال تلاش کردیم که بهترین دورههای آموزشی را در قالب کارگاهها و پنلهای تخصصی بعد از جنگهای تحمیلی داشته باشیم. امسال بهترین رویداد آموزشی از نظر کیفیت و تنوع را خواهیم داشت که در بحث دانشگاه و صنعت و همراهی ستاد وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو با ما محقق شده است.