همشهری آنلاین، شقایق عرفینژاد: طبیعی است که البته این بازار سیاه در در مورد نمایشهایی شکل بگیرد که تماشاگران و خواهان بیشتری دارند؛ دقیق ترش نمایشهایی با بازی بازیگران شناختهشده برای تماشاگر. سابقه این بازار سیاه طولانی است. سال ۹۶ و در حالی که بلیت نمایش «اعتراف» کار شهاب حسینی با بازی خود او در سالن اصلی تئاترشهر در بهترین ردیفها ۶۰ هزار تومان بود، بلیت این نمایش در بازار سیاه تا یک میلیون تومان هم فروخته میشد. سال ۹۷ بلیت نمایش «میسیسیپی نشسته میمیرد» کار همایون غنی زاده که در تالار وحدت اجرا میشد، ۷۰ و ۱۴۰ هزار تومان بود. اما در بازار سیاه تا ۳۷۰ هزار تومان هم قیمت داشت و به فروش میرفت.
هر جا بروید به دیوار میخورید
این روزها هم بازار سیاه عجیبی برای چند نمایش شکل گرفته و قیمتها تا ۶ برابر قیمت اصلی هم ارائه شده است. در سایت دیوار اصلا بخشی به اسم سرگرمی وجود دارد که در آن بلیتهای کنسرت و تئاتر و سینما با چند برابر قسمت به فروش میرسد. از چند وقت تهیه بلیت نمایش «دایی وانیا» کار یوسف باپیری کار سادهای نیست. هوتن شکیبا و حسن معجونی بازیگران این نمایش هستند و بسیار طبیعی است که بلیت در دسترس نباشد. اما مسئلهای که مخاطبان در کامنتهای پرشمار سایت تیوال مطرح میکنند، این است که بلیت ردیفهای جلو به محض باز شدن سایت فروخته شده میشود. آنها از این شکایت دارند که حتی چند ثانیه پس از باز شدن سایت موفق به خرید بلیت نمیشوند. اما همین بلیتها در سایت دیوار با قیمت بالاتر وجود دارد. در باره نمایش «خونبس» کار صابر ابر که در تالار وحدت روی صحنه بود هم کار به جایی رسید که خود گروه با اطلاعیهای از تماشاگران درخواست کرد که بلیت را تنها از سایت فیدیبو، سایت اصلی فروش بلیت این نمایش، تهیه کنند. علاوه بر این بلیت نمایش «پسران فریدون» که از سوم شهریور در تالار وحدت اجرا میرود، یک میلیون و چهارصد هزار تومان برای ردیفهای یک تا ۱۶ و یک میلیون تومان برای ردیفهای عقبتر در سایت اصلی فروش بلیت قیمتگذاری شده است. اما در دیوار همین حالا میتوانید بلیتهایی را ببینید که از ۳ میلیون تا ۶ میلیون تومان به فروش میرسد. این نمایش کار علیرضا معتمدی است که پیش از این سه فیلم «رضا»، «چرا گریه نمیکنی؟» و «دختر پریخانم» را ساخته است و حالا اولین نمایشش را در بزرگترین و حرفهای ترین سالن تئاتر تهران روی صحنه برده است. در این نمایش امیر آقایی، نازنین بیاتی و امیررضا دلاوری روی صحنه میروند و همین فروش تمام بلیتهای نمایش تا ۲۰ شهریور را توجیه میکند.
سهم تماشاگر واقعی تئاتر کجاست؟
تماشاگران تئاتر، آنها که نه فقط برای دیدن بازیگر معروف محبوبشان به تئاتر میروند، مشخص است که نمیتوانند با چنین رقمهایی بلیت تهیه کنند. دانشجویان تئاتر شاید همان رقم اصلی بلیت را هم به سختی میتوانند پرداخت کنند. در چنین شرایطی مخاطب تئاتر از قشر طبقه متوسط اهل فکر و کتاب و تئاتر و فیلم تبدیل میشود به بخشی از قشر مرفه جامعه که تنها برای پز دادن و دیدن بازیگر محبوبش به تئاتر میرود. در این شرایط نمایش هم برای همین قشر تولید میشود و راه تئاتر اندیشهورزی که تولید فکر میکند، کمکم بسته و بستهتر میشود.
خارج از اختیارات ماست
در حالی که بسیاری از سایت های فروش بلیت تئاتر و به خصوص تیوال شاکی اند، مسئول بخش پشتیبانی و محتوای این سایت می گوید: «این یک موضوع مقطعی و در مورد نمایشهای خاص است. بنابراین وابستگی به روند فروش بلیت در تیوال ندارد.» رویا کاظمی می گوید: «متاسفانه خیلی از امواج منفی که در خرید و فروشها در کشور وجود دارد، در تئاتر هم رسوخ کرده است. بازار سیاه به دلیل برجسته بودن یک رویداد و به خاطر این که قشر وسیعتری از جامعه را مخاطب قرار میدهند، اتفاق میافتد. مثل نمایش دایی وانیا که به خاطر بازیگرانش هوتن شکیبا و حسن معجونی جمعیتی فراتر از افرادی که مخاطب همیشگی تئاترند، مشتاق دیدن آن هستند. در تئاتر ۶۵ هزار نفر بابت مثلاً فروش ۴ اجرا روی سایت میآیند و میخواهند بلیت بخرند. خیلی منطقی است که بلیت به همه نرسد. عرضه کم و تقاضا زیاد است و قطعاً به همین دلیل به خیلی از افراد بلیت نمیرسد، اما این قسمتش که چرا از بازار سیاه سر در میآورد، واقعاً خارج از اختیار ماست.»
او توضیح میدهد: «ما نمیتوانیم روی مخاطب کنترل داشته باشیم که حتما بلیت را برای خودش بخرد و در بازار سیاه نفروشد. هرچند سقف خرید بلیت را در مورد نمایش دایی وانیا کم کردیم. ولی باز هم نمیتوانیم بگوییم که کاملا جلوی بازار سیاه را گرفتهایم. اما دست کم احتمال این را که یک نفر ۲۰ تا بلیت بخرد و در بازار سیاه بفروشد، کمتر شده است. ما به عنوان سایت خرید بلیت تئاتر به شدت مخالف بازار سیاه هستیم.»