به گزارش همشهری آنلاین، شرکت ملی نفت لیبی (NOC) پس از سه حمله پهپادی در مدت حدود ۴۸ ساعت به پالایشگاه الزاویه در غرب طرابلس، وضعیت فوقالعاده حداکثری اعلام کرد.
این وضعیت به معنای تمرکز کامل منابع امدادی و درخواست مداخله فوری دولت برای جلوگیری از گسترش خسارات است و در صورت ادامه حملات، احتمال اعلام وضعیت فورس ماژور (توقف کامل فعالیت) وجود دارد.
بر اساس گزارش رویترز، حمله روز دوشنبه (دیروز) یک مخزن حاوی حدود ۴.۵ میلیون لیتر بنزین را هدف قرار داد که باعث بروز آتشسوزی گستردهای شد و در نهایت این مخزن به طور کامل فرو ریخت.
جزئیات حملات نشان میدهد که اولین حمله در روز شنبه، مخزن نفتا (یک ماده شیمیایی سبک و فرار) را سوراخ کرده و منجر به نشت شیمیایی محدود اما کنترلشدهای شده است.
در دومین حمله، یک پهپاد دیگر تأسیسات نمکزدایی (آبشیرینکن) این مجتمع را هدف قرار داد که باعث آسیب به خط لوله اصلی و یک مخزن ذخیرهسازی شد و این بخش را از مدار خارج کرد. مقامات محلی نسبت به قطعی احتمالی آب آشامیدنی منطقه در پی این حادثه هشدار دادهاند.
منابع خبری از عدم وجود تلفات جانی در این حملات خبر دادهاند و به گزارش رویترز، عملیات پالایشگاهی این مجموعه با وجود خسارتهای وارده، همچنان ادامه دارد.
پالایشگاه الزاویه با ظرفیت تولید ۱۲۰ هزار بشکه در روز، به میدان نفتی شراره (یکی از بزرگترین میادین نفتی لیبی) متصل است و در سالهای اخیر بارها درگیر درگیریهای میان گروههای مسلح رقیب بوده است.
لیبی ۵ پالایشگاه با ظرفیت اسمی ۳۸۰ هزار بشکه در روز دارد اما تولید مؤثر فعلی تنها حدود ۱۸۰ هزار بشکه است. پالایشگاه الزاویه با ظرفیت ۱۲۰ هزار بشکه در روز، بزرگترین و حیاتیترین پالایشگاه فعال کشور محسوب میشود و نقش کلیدی در تأمین سوخت داخلی و اتصال به میادین نفتی جنوب دارد.
اعلام وضعیت فورس ماژور در سالهای اخیر چندین بار در لیبی تکرار شده است؛ از جمله دسامبر ۲۰۲۴ در پالایشگاه الزاویه بر اثر حملات توپخانهای، ژانویه ۲۰۲۰ بر اثر مسدود شدن بنادر شرقی توسط نیروهای حفتر (با توقف روزانه ۸۰۰ هزار بشکه نفت) و آوریل ۲۰۲۶ در میدان نفتی الفیل به دلیل بحران بانک مرکزی. این تکرارها نشاندهنده آسیبپذیری شدید زیرساختهای نفتی لیبی در برابر هرجومرج داخلی و درگیریهای نظامی است.
این ناآرامیها بخشی از بیثباتی گستردهتری است که از زمان سرنگونی معمر قذافی در سال ۲۰۱۱ با حمایت ناتو، بر این کشور سایه افکنده است.
پالایشگاه الزاویه در درجه اول برای تأمین سوخت داخلی لیبی (بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما) فعالیت میکند و مازاد تولید خود را صادر میکند. مهمترین مقاصد صادراتی نفت خام لیبی که این پالایشگاه نیز بخشی از زنجیره آن است، شامل ایتالیا (بزرگترین مشتری با خرید یک سوم صادرات)، یونان، اسپانیا و ترکیه میشود.
در سال ۲۰۲۶، لیبی موفق به ورود به بازارهای جدیدی مانند نیجریه، مصر و تونس شده است. همچنین این پالایشگاه از طریق پایانه نفتی خود، نفت خام صادراتی را ارسال میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند مستقیماً بر صادرات و تأمین سوخت داخلی تأثیر بگذارد.
این حملات در حالی رخ میدهد که بازار جهانی نفت همچنان تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه است و هرگونه اختلال در تأسیسات نفتی لیبی، به ویژه پالایشگاههای کلیدی، میتواند بر قیمتهای جهانی و نگرانیهای عرضه بیفزاید.
بر اساس آخرین دادههای موجود، تولید نفت خام و میعانات گازی لیبی در ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۱.۴۹ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۳ به شمار میرود . با این حال، صادرات نفت خام این کشور در ماه می ۲۰۲۶ با کاهش بیش از ۱۱ درصدی نسبت به ماه قبل، به میانگین ۱.۰۷ میلیون بشکه در روز رسید که پایینترین سطح در ۱۹ ماه اخیر بود.
تولید لیبی با نوسانات زیادی همراه است و به عنوان مثال در اواخر ژوئیه ۲۰۲۶ و به دنبال بحران بر سر بانک مرکزی، تولید این کشور به کمتر از ۵۹۱ هزار بشکه در روز سقوط کرده بود.
لیبی به عنوان یکی از اعضای اوپک، از سهمیه تولید معاف است و میتواند بدون محدودیت تولید کند . این کشور که پس از نیجریه دومین تولیدکننده بزرگ نفت در آفریقا محسوب میشود ، با تولیدی در حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز، جایگاهی میانه در میان تولیدکنندگان اوپک دارد.