به گزارش همشهری آنلاین منظر فرهنگی و تاریخی الموت پس از بیش از ۲۵ سال پژوهشهای باستانشناسی، مرمت، حفاظت و تدوین پرونده، امروز یکشنبه (۴ مرداد) به عنوان سیامین میراث جهانی ایران در یونسکو ثبت شد؛ رویدادی که نهتنها یکی از مشهورترین دژهای ایران را در فهرست میراث جهانی قرار داد، بلکه نگاه جهان را به شبکهای پیچیده از استحکامات کوهستانی و سامانههای مهندسی آب معطوف کرد.
قلعه الموت به معنای آشیانه عقاب با قدمتی افزون بر ۱۱۶۲ سال یکی از قلعههای تاریخی ایران است. دژ الموت در منطقه الموت قزوین، شمال شرقی روستای گازرخان و در فاصله حدود ۱۰۵ کیلومتری از قزوین قرار دارد. موقعیت قلعه بر فراز صخرهای به بلندای ۲.۱۶۳ متر از سطح دریا که بلندی صخره از زمینهای پیرامون خود ۲۰۰ متر است. این صخره با شیب تند بخشی از معماری استحکامات دژ را تشکیل میدهد. آنچه نام الموت را در تاریخ ماندگار کرده ورود حسن صباح به این منطقه در اواخر قرن پنجم هجری است. او این دژ را به مرکز فرمانروایی اسماعیلیان نزاری تبدیل کرد که حکومتی ۱۸۰ سال ادامه داشت. پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن» حدود ۲ هزار کیلومتر مربع وسعت دارد و بیش از ۲۰۰ روستا را در دو بخش الموت شرقی و غربی دربرمیگیرد.
حمیده چوبک، مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت به همشهری آنلاین گفت: «پرونده ثبتجهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن حاصل بیش از ۲۵ سال پژوهشهای باستانشناسی است.»
۱۶ فصل کاوش باستانشناسی در این مجموعه، دستاوردهای شگرفی داشته که از شناسایی بنای تاریخی «ملاسرا» از مهمترین آنهاست و پیشتر فقط در منابع کهنی چون ظفرنامه حمدالله مستوفی از آن یاد شده بود. همچنین مشخص شد مجموعه الموت در حقیقت یک «کاخدژ» هوشمندانه است که با بستر طبیعی تلفیق شده و بخش زیادی از استحکامات آن از دل صخرهها تراشیده شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قزوین با تاکید بر اینکه همراهی جامعه محلی یکی از مهمترین عوامل موفقیت پرونده ثبت جهانی قلعه و استحکامات اسماعیلیه الموت بوده است، به همشهری آنلاین گفت: «پرونده ثبت جهانی فقط بر پایه معماری، جغرافیا، نظام دفاعی و مدیریت سرزمین شکل نگرفت، بلکه تحولات فرهنگی، نقش مردم و جامعه بومی منطقه نیز از ارکان اصلی این پرونده بود.» مریم مهدوی ادامه داد: «زیستبومی که مردم منطقه در طول سالها شکل دادهاند و غنای فرهنگی الموت، موجب شد پرونده ثبت جهانی با قدرت بیشتری تدوین شود. ثبت جهانی در واقع به رسمیت شناختن ارزشهایی است که طی قرنها در این منطقه شکل گرفته و مهمترین آنها فرهنگ مردم و حضور آنان در حفاظت از آثار تاریخی بوده است.»
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قزوین، با اشاره به استقبال مردم منطقه از ثبت جهانی گفت: «مردم الموت با اشتیاق کامل از این پرونده حمایت کردند و تمامقد پای ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته آن ایستادند. هنگام حضور ارزیاب یونسکو در مهر۱۴۰۴، مردم منطقه در آمادهسازی فضا و همراهی با هیئت ارزیاب نقش کمنظیری ایفا کردند. ارزیابی یونسکو حدود یک هفته تا ۱۰ روز طول کشید و در تمام این مدت جامعه محلی به ما نشان داد که تنها نیستیم. کارشناسان میراث فرهنگی مسائل فنی را برای ارزیاب تشریح میکردند، اما مردم منطقه به تنهایی معرفی فرهنگ، آداب، شیوه زندگی و ویژگیهای بومی الموت را برعهده گرفتند.»
به گفته مهدوی، با ثبت جهانی الموت، بومگردیهای منطقه رونق بیشتری خواهند گرفت و فروش صنایعدستی نیز افزایش مییابد. مردم با ارتقای کیفیت و تنوع تولیدات خود میتوانند محصولاتشان را نه فقط در ایران، بلکه به گردشگران سراسر جهان معرفی و عرضه کنند و این روند در نهایت به رونق اقتصادی جامعه محلی خواهد انجامید. او درباره صنایعدستی شاخص منطقه نیز گفت: «الموت ظرفیتهای متنوعی دارد که یکی از مهمترین آنها گلیم روستای اندج است که ثبت ملی شده است. علاوه بر آن، میراث ناملموس متعددی در منطقه وجود دارد؛ از جمله جشنواره زغالاخته در الموت غربی، محصولات باغی مانند گیلاس، پنبافی و دیگر هنرهای سنتی.»
مدیر میراث فرهنگی استان قزوین در پایان یادآور شد: «از این پس وارد دورهای نو در صیانت از میراث فرهنگی، تقویت دیپلماسی فرهنگی و تحقق توسعه پایدار میشویم و باید به جهان نشان دهیم که تمدن ایرانی ظرفیت و توانایی معرفی خود را در عرصه بینالمللی دارد.»
تاریخ انتشار: ۴ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۶
منظر فرهنگی و تاریخی الموت پس از بیش از ۲۵ سال پژوهشهای باستانشناسی، مرمت، حفاظت و تدوین پرونده، امروز یکشنبه (۴ مرداد) به عنوان سیامین میراث جهانی ایران در یونسکو ثبت شد.