منطقه خلیج‌فارس در هفته‌ای که گذشت، صحنه یکی از راهبردی‌ترین نبردهای نظامی دهه‌های اخیر بود؛ نبردی که اگرچه حملات تجاوزکارانه آمریکا آغاز شد، اما در جریان آن، ایران معادلات نظامی در غرب‌آسیا را دستخوش تحولات اساسی کرد و پیامدهای چندوجهی آن از میدان جنگ فراتر رفت.

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: آنچه در ابتدا به‌عنوان «عملیات محدود» علیه ایران ازسوی آمریکا طراحی شده بود، در ادامه به عرصه‌ای برای نمایان شدن توان بازدارندگی ایران تبدیل شد و نقطه‌عطف‌هایی راهبردی، از کنترل تنگه هرمز و تأثیرگذاری بر بازار جهانی انرژی گرفته تا نقطه‌زنی موشکی و پهپادی، در تاریخ تحولات منطقه به ثبت رساند.

ضربات راهبردی ایران با خسارت‌ها و تلفات قابل توجه برای ارتش آمریکا، از یک‌سو روایت رسمی واشنگتن از میدان نبرد را بی‌اعتبار کرد و ازسوی دیگر دولت ترامپ را ربا چالش‌های اساسی داخلی و بین‌المللی مواجه کرد. با توجه به چنین چنین تحولاتی هم بود که ناظران تحولات منطقه بر «بازآرایی موازنه قدرت در غرب‌آسیا» تاکید دارند.

۱

کنترل کامل تنگه هرمز

  • اقدام: مقابله نیروی دریایی سپاه با نقض یادداشت تفاهم ازسوی آمریکا در تنگه‌هرمز
  • نتیجه: بسته شدن دوباره تنگه‌هرمز از همان ساعت‌های اولیه ۱۶ تیرماه و کنترل کامل ایران بر یکی از راهبردی‌ترین کریدورهای صادرات انرژی جهان
  • واکنش آمریکا:
  • لغو تعلیق تحریم فروش نفت ایران
  • بازآرایی جنگی سنتکام در آب‌های منطقه
  • برقراری دوباره محاصره دریایی علیه ایران
  • آغاز موج‌های مستمر حمله موشکی و هوایی به اهدافی در داخل ایران و عمدتا در خطوط ساحلی با هدف تضعیف احاطه جمهوری‌اسلامی بر تنگه هرمز
  • راهبرد ایران: زمین‌گیر کردن سنتکام با تحمیل وضعیت تدافعی و انفعالی به ارتش آمریکا
  • ابزارها:
  • مواجهه موثر با دشمن از طریق جنگ نامتقارن دریایی
  • مین‌ریزی هوشمند
  • استقرار انبوه قایق‌های تندرو ومسلح سپاه
  • به‌کارگیری پهپادهای انتحاری و شناسایی
  • بهره‌گیری از دفاع متحرک
  • تدارک عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی مشترک ازسوی ارتش و سپاه

۲

کنترل صادرات انرژی از خلیج‌فارس

  • اقدام: کنترل نظامی مسیر تولید و صادرات نفت در خلیج فارس از طریق بستن تنگه هرمز
  • نتیجه:
  • تثبیت جایگاه راهبردی ایران در تنگه هرمز
  • تفهیم نتیجه تلاش برای خارج کردن ایران از بازار بین‌المللی نفت
  • رسیدن قیمت نفت در بازارهای جهانی به مرز ۱۰۰ دلار
  • واکنش آمریکا:
  • استمرار ادعاهای تکراری درباره باز بودن تنگه هرمز
  • تلاش بی‌نتیجه برای عبور دادن نفتکش‌ها از تنگه هرمز
  • هدف قرار دادن بی‌نتیجه اهداف نظامی در خطوط ساحلی ایران باهدف قطع حملات ایران
  • تشویق ناکام نفتکش‌ها برای عبور از کریدور جنوبی تنگه ‌هرمز
  • راهبرد ایران: استمرار احاطه راهبردی بر تنگه هرمز و مقابله با دور زدن این مسیر
  • پیامدهای راهبردی:
  • افزایش فشار قیمتی بر بازارهای انرژی اروپا و آمریکا
  • افزایش قابل‌توجه بهای بنزین و کالاها در آمریکا
  • افزایش نارضایتی‌ها از عملکرد ترامپ، به‌ویژه در کانون رای او، از جمله در ایالت‌های صنعتی و کشاورزی
  • بالا گرفتن نارضایتی‌ها از «ماجراجویی پرهزینه» کاخ سفید و تبعات زیان‌بار آن برای آمریکا

۳

حیرت از دقت بالای موشک‌های ایران

  • اقدام: افزایش قابل توجه نرخ اصابت و نقطه‌زنی موشک‌های ایران
  • نتیجه:
  • پایان افسانه نفوذناپذیری سامانه‌های پدافندی آمریکا در منطقه
  • تغییر محسوس در معادلات نبرد میدانی
  • وارد آمدن خسارت‌های سنگین به اهداف آمریکایی در منطقه
  • واکنش آمریکا:
  • گریزناپذیر شدن جابه‌جایی‌های راهبردی در سطح پایگاه‌های آمریکایی برای در امان ماندن از موشک‌های ایران
  • تلاش برای ایجاد فضای روانی با محوریت «رهگیری» موشک‌های ایران
  • دور کردن کانون‌های پدافندی از تیررس موشک‌های ایران
  • تلاش سنگین برای ترمیم لجستیک راداری و شناسایی منهدم شدن با ترابری سنگین هوایی
  • راهبرد ایران: کور کردن دید شناسایی سامانه‌های آمریکا با نقطه‌زنی موشکی
  • پیامد راهبردی:
  1. دست بالای ایران در هدف قرار دادن نقاط راهبردی در سطح منطقه
  2. بازتاب رسانه‌ای گسترده ناکامی فنی آمریکا در برابر قدرت موشک‌های ایران
  3. بی‌اعتبار شدن صنایع نظامی آمریکا در میان کشورهای حوزه خلیج‌فارس

۴

دکترین راهبردی ایران

  • اقدام: عملیات ترکیبی پهپادی – موشکی علیه اهداف راهبردی دشمن در سراسر منطقه
  • نتیجه:
  • اشباع و ناکارآمد سازی سامانه‌های پدافندی آمریکا در سطح منطقه
  • تسهیل شرایط میدانی برای نقطه‌زنی موشکی
  • تحمیل هزینه‌های تسلیحاتی قابل توجه به آمریکا
  • مورد هدف قرار دادن اهداف راهبردی سنتکام در نقاط مختلف غرب‌آسیا و خلیج‌فارس
  • شناسایی اهداف راهبردی آمریکا در سطح منطقه با عملیات انواع پهپادهای شناسایی
  • راهبرد ایران: به‌کارگیری تاکتیک «پهپادباران اشباعی»
  • ابزارها:
  • تدارک عملیات ترکیبی پهپادی – موشکی برای اشباع سامانه‌های پدافندی
  • به‌کارگیری گسترده موشک‌های کروز
  • انجام گسترده عملیات پهپادی ازسوی ارتش
  • استفاده موثر از انواع پهپادهای رزمی – انتحاری، مانند «شاهد ۱۳۶»، «ابابیل» و «آرش»
  • اهداف:
  • سامانه‌های راداری و کشف و شناسایی پایگاه‌های آمریکایی
  • مخازن سوخت پایگاه‌ها
  • محل‌های اسکان و تجمع نیروهای آمریکایی
  • مراکز نگهداری، تعمیر و آماده‌سازی پهپادها
  • مراکز کنترل و فرماندهی سنتکام در منطقه، به‌ویژه در کویت، بحرین و اردن
  • انبارهای مهمات و تسلیحات
  • شلترهای انواع هواگردها و جنگنده‌ها
  • مراکز نگهداری و آماده‌سازی شناورهای بدون‌سرنشین

۵

دقت بالای اطلاعاتی

  • اقدام: روزآمدسازی بانک اهداف
  • نتیجه:
  • وارد آوردن ضربات دقیق به اهداف آمریکایی در منطقه
  • از کار انداختن چشم و گوش پایگاه‌های آمریکایی در سراسر منطقه
  • ایجاد اختلال گسترده در اجرای عملیات تهاجمی و دفاعی ازسوی نیروهای آمریکایی در پایگاه‌های مختلف
  • دستاوردهای راهبردی:
  • آشکار شدن قدرت اطلاعاتی ایران برای شناسایی اهداف در سطح منطقه
  • آشکار شدن روزآمدی و دقت اهداف موجود در بانک اطلاعاتی ایران
  • ضربات دقیق به مراکز و مقرهای راهبردی گروهک‌های تجزیه‌طلب، با به‌کارگیری عملیات ترکیبی «پهپادی، موشکی و زمینی»

  • بررسی مقایسه‌ای:

آمریکا چه کرد؟

  • اجرای حملات پراکنده
  • هدف قرار دادن اهداف غیرنظامی
  • اجرای حملات بی‌نتیجه
  • تلاش برای ضربه زدن به اهداف تکراری
  • تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله تاسیسات آب‌شیرین‌کن
  • هدف قرار دادن غیرنظامیان و به شهادت رساندن شهروندان غیرنظامی

ایران چه کرد؟

  • هدف‌گیری دقیق نقاط راهبردی
  • اصابت دقیق به پایگاه‌های آمریکایی در منطقه
  • انهدام آشیانه‌ جنگنده‌ها در پایگاه‌های آمریکایی
  • وارد آوردن ضربات سنگین با ساختارهای شناسایی و راداری
  • هدف قرار دادن زیرساخت‌های پهپادی آمریکا
  • منهدم کردن انبارهای تسلیحات آمریکا در پایگاه‌های مختلف
  • از کار انداختن مراکز فرماندهی عملیات ویژه سنتکام

۶

حملات مستمر نیروهای‌مسلح ایران

  • اقدام: استفاده از راهبرد اجرای عملیات مستمر به اهداف محوری آمریکا در سطح منطقه
  • نتیجه:
  • تحمیل فرسایش تجهیزاتی به نیروهای آمریکایی در سراسر منطقه
  • وارد آوردن ضربات روانی گسترده به نیروهای آمریکایی
  • فرصت ندادن به سنتکام برای ترمیم و بازسازی نقاط مورد هدف قرار گرفته
  • تحمیل جابه‌جایی ناگزیر نیروها و مراکز فرماندهی از پایگاهی به پایگاه دیگر
  • تحمیل فرسایش مستمر نیروی انسانی در پایگاه‌های آمریکا
  • نقطه قوت ایران:
  • بهره‌مندی از امکان شلیک بی‌وقفه در طول شبانه‌روز
  • برخورداری از زرادخانه‌های غنی موشکی و پهپادی
  • تسلط اطلاعاتی بر اهداف مورد نظر در سطح منطقه
  • برتری اطلاعاتی در نبرد آبی – خاکی در خلیج‌فارس
  • عملیات سپاه: اجرای حداقل ۲۷ موج عملیاتی موشکی – پهپادی (عملیات نصر ۲)
  • عملیات ارتش: اجرای حداقل ۲۵ موج عملیات با پهپادهای انهدامی (عملیات صاعقه)

۷

جنگ در همه جبهه‌ها

  • اقدام: تنوع نیروهای عمل‌کننده
  • نیروها:
  • نیروی هوافضای سپاه پاسداران
  • نیروی زمینی ارتش
  • نیروی هوایی ارتش
  • یگان‌های پهپادی ارتش
  • نیروی زمینی سپاه پاسداران
  • نیروی دریایی ارتش
  • نیروی دریایی سپاه پاسداران
  • نکته ویژه: بهره‌گیری هماهنگ از بخشی از ظرفیت محورمقاومت
  • نمود ویژه: عملیات نیروهای انصارالله یمن در دریای سرخ
  • نتیجه:
  • ترس آمریکا و متحدان منطقه‌ای و فرامنطقه‌اش از گره مضاعف بر دریایی سرخ و باب‌المندب
  • خشم رئیس‌جمهور آمریکا از عملیات انصارالله در دریای سرخ
  • افزایش هراس در بازارهای انرژی جهان
  • تشریع در افزایش قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی
  • پیامد ویژه:
  • اثبات توانایی ایران در نبرد چندجبهه‌ای
  • توانایی ایران برای ضربه زدن فرامنطقه‌ای به اهداف و منافع دشمن
  • برخورداری از توان عملیات ترکیبی به‌منظور حفظ فشار نظامی بر دشمن
  • دست بالای ایران در تحولات میدانی
  • نکته مهم: وارد آوردن ضربات اساسی به گروهک‌های تجزیه‌طلب در اقلیم کردستان عراق
  • نتیجه راهبردی: از کار انداختن یکی از بازوهای اصلی محور واشنگتن – تل‌آویو برای عملیات زمینی علیه ایران و همچنین پیشبرد پروژه آشوب‌سازی داخلی

۸

عملیات جنگ نرم

  • اقدام: افشای تلفات انسانی آمریکا و ناکارآمدی سامانه‌های پدافندی
  • نتیجه:
  • افزایش نارضایتی از عملکرد دولت ترامپ در افکارعمومی آمریکا
  • افشای دروغ‌های دولتی درباره از میان رفتن توان نظامی ایران
  • ناگزیر شدن مقام‌های آمریکایی به اعتراف درباره توانایی‌های نظامی ایران
  • سرخوردگی دولت‌های منطقه از پیمان‌ها و تضمین‌های امنیتی آمریکا
  • تحولات مهم:
  1. پخش تصاویر باکیفیت از اثرات اصابت موشک‌ها و پهپادهای شلیک شده ازسوی ایران
  2. افشای آمار تلفات و مجروحان نظامی آمریکایی
  3. تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای کوچک جلوه دادن تلفات نیروی انسانی این کشور در منطقه
  4. فرافکنی درباره کمک‌های اطلاعاتی روسیه و چین به برای برای کاستن از بار ناکامی در برابر دقت و قدرت موشک‌ها و پهپادهای ایران
  5. انتشار گسترده ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی با محوریت ناکامی سامانه‌های پدافندی آمریکا در رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی
  6. اعتراف دولت آمریکا به افزایش هزینه‌های نظامی در جنگ علیه ایران
  7. درخواست دولت ترامپ برای اختصاص بودجه ویژه از کنگره آمریکا
  8. تحت فشار قرار گرفتن دولت ترامپ به دلیل کشته شدن نیروهای آمریکایی در منطقه
  9. افزایش انتقادها در رسانه‌های آمریکا با محوریت «گرفتار شدن» ترامپ در یک جنگ فرسایشی و بدون چشم‌انداز

۹

برگ نظامی جدید ایران

  • اقدام: هدف قرار دادن پایگاه‌های کانونی آمریکا در منطقه
  • هدف: پایگاه‌های فرماندهی آمریکا در اردن
  • نکته مهم: پس از جنگ ۴۰ روزه و ضربات ایران، سنتکام مرکز محوری فرماندهی عملیات‌های خود در منطقه را به اردن منتقل کرده‌است.
  • پایگاه‌های هدف در اردن
  • پایگاه موفق السلطی
  • پایگاه پرنس حسن
  • پایگاه ملک فیصل
  • پایگاه عقبه
  • هدف آمریکا: دور کردن کانون‌های عملیاتی و فرماندهی سنتکام از تیررس حملات ایران
  • نتیجه:
  • اصابت دقیق موشکی و پهپادی به پایگاه‌های مختلف آمریکا در اردن
  • وارد آوردن تلفات انسانی قابل توجه به نیروهای آمریکایی در اردن
  • حمله دقیق به نقطه تمرکز فرماندهی و دپوی تسلیحاتی آمریکا در اردن
  • اعتراف مقام‌های آمریکایی به ضربات سخت ایران

منبع: روزنامه همشهری