همشهری آنلاین – گروه سیاسی: شبکه آمریکایی «سی. ان. ان» عصر یکشنبه در گزارشی تحلیلی، به ارزیابی ادعاهای ترامپ درباره «پیروزی بر ایران» پرداخت. گزارش مشترک زک ولف، نویسنده ارشد بخش سیاست سی. ان. ان، دیوید گلدمن، خبرنگار ارشد سی. ان. ان اقتصادی و کانیتا آیر، گزارشگر سیاسی سی. ان. ان براین اعتقاد است که جنگ ایران و آمریکا آثار عمیقی بر اقتصاد و توان نظامی آمریکا برجا گذاشتهاست.
یافتههای نویسندگان این گزارش نشان میدهد حدود ۴۰ میلیارد دلار هزینه مستقیم نظامی، کاهش ذخایر تسلیحاتی و نفتی، افزایش قیمت انرژی، رشد تورم، فشار بر خانوارها و افت محبوبیت سیاسی ترامپ از مهمترین پیامدهای این جنگ بودهاست. در مقابل، رشد بازار سهام و بازگشت نسبی ثبات به بازار نفت تنها بخشی از آثار مثبت محدود این توافق محسوب میشوند. در مجموع، ارزیابی نهایی نشان میدهد هزینههای جنگ برای آمریکا بسیار فراتر از دستاوردهای اعلامشده ازسوی دولت ترامپ بودهاست.
ادعای پیروزی در برابر واقعیتهای جنگ
- پس از بیش از ۱۰۰ روز درگیری میان آمریکا و ایران، دو طرف به توافقی برای توقف موقت جنگ و ادامه مذاکرات دست یافتند.
- دونالد ترامپ این توافق را یک پیروزی بزرگ معرفی کرد و مدعی شد جریان نفت ازسر گرفته شده، ایران به سلاح هستهای دست نخواهد یافت، بازارهای مالی رونق گرفتهاند و اقتصاد آمریکا در وضعیت مطلوبی قرار دارد.
- بررسی شاخصهای اقتصادی، نظامی و سیاسی نشان میدهد پیامدهای جنگ بسیار پیچیدهتر از روایت رسمی کاخ سفید بودهاست.
هزینههای مستقیم نظامی
- براساس برآوردهای اولیه یک گزارش در دست انتشار از «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی»، جنگ حدود ۴۰میلیارد دلار برای وزارت دفاع آمریکا هزینه داشته است.
- فهرست هزینهها:
- هزینه مهمات مصرفشده
- نابودی تجهیزات نظامی
- خسارت به پایگاههای نظامی
- نکته: پنتاگون درخواست ۸۰میلیارد دلار بودجه تکمیلی ارائه کرده که بخشی از آن، برای جبران خسارتهای جنگ و بازسازی توان نظامی آمریکا در منطقه در نظر گرفته شدهاست.
کاهش ذخایر نظامی
- بزرگترین بخش هزینههای جنگ، مربوط به مهمات بود که حدود ۲۶ میلیارد دلار برآورد شدهاست.
- در این جنگ از تسلیحات پیشرفته و گرانقیمت بهطور گسترده استفاده شد.
- هر موشک تاماهاوک حدود ۲.۵ میلیون دلار قیمت دارد و آمریکا صدها تا هزاران فروند از این نوع موشک را به کار گرفتهاست.
- ذخایر موشکی و تسلیحاتی آمریکا بهشدت کاهش یافت و دولت ترامپ مجبور شد با استفاده از قانون تولید دفاعی، شرکتهای نظامی را به افزایش تولید تسلیحات وادار کند.
افزایش قیمت انرژی
- یکی از مهمترین پیامدهای اقتصادی جنگ، افزایش شدید قیمت انرژی بود.
بنزین
- پیش از جنگ: کمتر از ۳ دلار برای هر گالن
- در طول جنگ: بیش از ۴ دلار برای هر گالن
- نکته: براساس برآورد دانشگاه براون، هر خانوار آمریکایی به صورت متوسط بیش از ۲۵۳ دلار هزینه اضافی ناشی از افزایش قیمت انرژی پرداخت کردهاست.
گازوئیل
- افزایش قیمت گازوئیل حتی شدیدتر بود:
- پیش از جنگ: حدود ۳.۸ دلار
- در طول جنگ: بیش از ۵ دلار
- نکته: این افزایش هزینه، بخشهای حملونقل، کشاورزی و صنایع وابسته را تحت فشار قرار داد و درمجموع بیش از ۲۷میلیارد دلار هزینه اضافی به اقتصاد آمریکا تحمیل کرد.
بحران در بازار جهانی نفت
- جنگ سبب اختلال جدی در عرضه نفت خاورمیانه شد.
- براساس برآوردها، جهان در طول جنگ حدود ۱.۱۵ میلیارد بشکه نفت از دست داد.
- برای جبران این کمبود چند اقدام انجام شد:
- ونزوئلا و برزیل تولید نفت خود را افزایش دادند.
- آمریکا صادرات سوخت به اروپا و استرالیا را گسترش داد.
- بخشی از محدودیتهای نفتی روسیه و ایران کاهش یافت.
- ۳۲ کشور اقدام به آزادسازی ذخایر اضطراری نفت کردند.
- نکته: با وجود انجام این اقدامها، بازارجهانی نفت همچنان تحت فشار باقی ماند.
کاهش ذخایر استراتژیک نفت آمریکا
- ذخایر استراتژیک نفت آمریکا که برای شرایط اضطراری نگهداری میشوند، در نتیجه جنگ به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسید.
- دولت آمریکا برای کنترل بازار و جلوگیری از جهش بیشتر قیمتها، مجبور شد بخش قابلتوجهی از ذخایر خود را مصرف کند.
- این موضوع نگرانیهایی درباره توان آمریکا در مقابله با بحرانهای احتمالی آینده ایجاد کردهاست.
افزایش تورم و فشار بر خانوارها
- افزایش قیمت انرژی، به رشد تورم منجر شد.
- نرخ تورم سالانه آمریکا برای نخستین بار در ۳ سال اخیر از ۴ درصد عبور کرد.
- اگرچه این رقم هنوز کمتر از دوران همهگیری کروناست، اما دوبرابر سطحی است که بانک مرکزی آمریکا برای کاهش نرخ بهره مناسب میداند.
- پیامد مهم این وضعیت:
- رشد قیمت کالاها از رشد دستمزدها پیشی گرفت.
- افزایش حقوق بسیاری از کارکنان عملاً توسط تورم خنثی شد.
- قدرت خرید خانوارها کاهش یافت.
تأثیر بر بازارهای مالی
بازار سهام
- با وجود نگرانیهای اولیه، بازار سهام آمریکا در ادامه جنگ رشد کرد و شاخصها رکوردهای جدیدی ثبت کردند.
- دلایل اصلی این رشد:
- خوشبینی سرمایهگذاران نسبت به پایان جنگ
رونق شرکتهای فناوری و هوش مصنوعی
عرضههای اولیه بزرگ در بازار سرمایه
بازار اوراق قرضه
- بازار اوراق قرضه تحت فشار قرار گرفت.
- افزایش نگرانیها درباره تورم سبب شد سرمایهگذاران اوراق خود را بفروشند و نرخ بازدهی اوراق خزانه افزایش یابد.
افزایش نرخ وام مسکن
- افزایش نرخ بازده اوراق قرضه مستقیماً به رشد نرخ بهره وامهای مسکن منجر شد.
- نرخ وام مسکن ۳۰ ساله آمریکا به حدود ۶.۵ درصد رسید که از بالاترین سطوح سالهای اخیر محسوب میشود.
- پیامدهای این وضعیت:
- کاهش توان خرید مسکن
- رکود بازار مسکن
- دشوارتر شدن دستیابی خانوادههای متوسط به خانهدار شدن
پیامدهای سیاسی برای ترامپ
- اگرچه ترامپ جنگ را یک «موفقیت سیاسی» معرفی میکند، اما نظرسنجیها نشان میدهد بخش عمدهای از مردم آمریکا با این ارزیابی موافق نیستند.
- برخی نتایج نظرسنجیهای مختلف:
- محبوبیت کلی ترامپ حدود ۳۷ درصد است.
- تنها ۳۱ درصد عملکرد اقتصادی او را تأیید میکنند.
- فقط ۳۵ درصد از نحوه مدیریت بحران ایران رضایت دارند.
- نکته: این آمار نشان میدهد جنگ اگرچه به توقف موقت برنامههای ایران و بازگشت نسبی جریان نفت منجر شده، اما هزینههای سنگین اقتصادی، نظامی و اجتماعی آن سبب شده دستاورد سیاسی قابل توجهی برای ترامپ ایجاد نشود.