همشهری آنلاین - محمد سرابی: بعد از اینکه اینترنت بینالملل وصل شد بعضی از کاربران باز هم به استفاده از پیامرسانها داخلی ادامه دادند و برخلاف پیشبینیها، اپلیکیشنهای داخلی ناگهان از کاربران ایرانی خالی نشدند. در این مدت پلتفرمهای داخلی هم تلاش کرده بودند معایب خود را رفع کنند تا بتوانند نیازهای جمعیت زیاد کاربران را برآورده سازند، اما مهمتر از آن تغییر فضای مجازی ایرانی بود که به برنامههای داخلی روی خوش نشان داد.
یک پژوهش نشان میدهد که ۶۸درصد از کاربران ایرانی اینستاگرام پس از وصل شدن اینترنت بینالمللی باز هم به این برنامه برنگشتهاند. چگونه بخشی از جامعه کاربران ایرانی که مخالفت زیادی با برنامههای داخلی نشان میدادند حالا از همین برنامهها استفاده میکنند؟
کیوان نقرهکار، کارشناس فضای مجازی در این باره به همشهری میگوید: «یک دلیل چنین اتفاقی عادت به استفاده از پلتفرمهای جدید است. وقتی کاربری برای مدتی طولانی در یک سرویس باقی میماند و از یک سرویس دیگر محروم میشود، به خدمات جدید عادت میکند و در همان فضا هم کارهای خود را پیش میبرد. در دنیای دیجیتال به این اتفاق Habit Lock میگویند. از طرف دیگر، وقتی در یک فضا مدت زیادی کار نکنیم، بعد از بازگشت باید پست و استوریهای زیادی بگذاریم تا به شرایط عادی برگردیم. برای بعضی افراد سخت است که بخواهند دوباره در فضای قبلی فعال شوند.»
او تأکید میکند: «یک موضوع دیگر هم این است که وقتی کاربر به پیامرسانهای داخلی مراجعه میکند، میبیند که به بخشی از فضای ذهنی و کاری آنها در این پیامرسانها پاسخ داده میشود و کار دارد انجام میشود. در این موقع کاربر فکر میکند که اگر دوباره به اینستاگرام برود، ممکن است باز هم دچار محرومیت شود و در نتیجه به استفاده از پلتفرم فعلی ادامه میدهد.»
استفاده از فیلترشکن هم در مدت اختلال اینترنت یک مشکل بزرگ بود. نقرهکار در این باره میگوید: «استفاده از ویپیانها را هم باید در نظر گرفت. هنوز هم برای دسترسی به اینستاگرام نیاز به فیلترشکن هست که هم هزینه دارد و هم از نظر امنیتی ممکن است به گوشیها آسیب بزند. همه این عوامل باعث میشود که کاربر به استفاده از پیامرسانهای داخلی ادامه دهد و انعکاس آن در آمار بازگشت کاربران اینستاگرام قابل مشاهده است.»