همشهری آنلاین – گروه سیاسی: یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در حالی در نخستین دقیقههای بامداد پنجشنبه ازسوی روسایجمهور دو کشور امضاء شد که اکنون مهمترین دستورکار، اجرای تعهدها ازسوی طرف آمریکایی است؛ موضوعی که تحقق آن، شرط ورود مذاکرات به مرحله دوم بهمنظور دستیابی به «توافق نهایی» است.
با توجه به این موضوع هم بود که آیتالله سیدمجتبی خامنهای، رهبرمعظمانقلاب در بخشی از پیامشان «خطاب به ملت ایران»، سدرباره تفاهمنامه، تاکید کردند: «از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز، منتظر تحقق شروط گفتهشده خواهیم بود».
در چنین شرایطی ارزیابیهای میدانی نشان میدهد با توجه به بالا بردن سطح تنشها در جنوب لبنان ازسوی رژیمصهیونیستی، طرف آمریکایی طفره رفتن از اجرای تعهدهای خود را آغاز کردهاست؛ موضوعی که لغو مذاکرات روز جمعه در سوئیس را باید واکنشی ازسوی تهران به نقض عهد واشنگتن ارزیابی کرد. این درحالی است که مقامهای ارشد ایران در روزهای اخیر بارها تاکید کردهاند عدم اجرای تعهدهای ازسوی طرف آمریکایی، واکنش متناسب ایران را بهدنبال خواهد داشت. در چارچوب رویکرد «اقدام در برابر اقدام»، در ادامه ۴ شرط محوری ایران برای ورود به مرحله دوم مذاکرات با آمریکا مورد بررسی قرار میگیرد.
۱
ادامه جنگ در لبنان؛ نقض عهد در گام نخست
- شرط: پایان جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان
- تفاهمنامه: در بند یک تفاهمنامه ایران و آمریکا درباره این شرط ایران به نکات زیر اشاره شدهاست:
- با امضای این یادداشت تفاهم، خاتمه فوری و دائمی عملیاتهای نظامی در همه جبههها، از جمله در لبنان، اعلام میشود.
- دوطرف تعهد میکنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند.
- دست برداشتن از تهدید یا خودداری از استفاده از زور علیه یکدیگر از دیگر محورهای مصرح در تفاهمنامه است.
- تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان از دیگر موضوعهای مورد تاکید قرار گرفته در تفاهمنامه است.
- توافق نهایی پایان دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان، و بقیه مفاد این بند را تایید خواهد کرد.
- نتیجه:
- رژیمصهیونیستی بهعنوان «متحد آمریکا» که در تفاهمنامه مورد اشاره قرار گرفته، نه تنها عملیات نظامی علیه حزبالله لبنان، به عنوان «متحد ایران» را متوقف نکرده، بلکه در روزهای اخیر بر شدت حملات به جنوب لبنان افزودهاست.
- مقامهای اسرائیلی در روزهای اخیر بارها تاکید کردهاند که ملزم به اجرای تفاهمنامه ایران و آمریکا نیستند؛ موضوعی که برخلاف متن صریح این سند است.
- قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) دو روز پس از تایید پایان جنگ (۲۶ خردادماه)، در بیانیهای، ضمن هشدار به رژیمصهیونیستی بابت نقض مکرر آتشبس، اعلام کرد که ارتش اسرائیل طی پس از اعلام پایان جنگ از سوی رئیسجمهور آمریکا، ۸۴ بار آتشبس در جنوب لبنان را نقض کرده و همچنان به حملات خود ادامه میدهد.
- در حملات پنجشنبه شب رژیمصهیونیستی به نقاط مختلف در لبنان، حدود ۱۸ نفر به شهادت رسیدند.
- ارتش این رژیم در روزهای اخیر اهداف بسیاری را در خاک لبنان هدف قرار داده است.
- آغاز دوباره تخلیه شهر نبطیه در جنوب لبنان، از دیگر نتایج نقض مکرر آتش بس ازسوی رژیمصهیونیستی بودهاست.
۲
وضعیت داراییهای مسدود شده ایران
- شرط: آزادی داراییهای ایران
- تفاهمنامه: بند ۱۱ یادداشت تفاهم ایران و آمریکا به نکات مهمی درباره آزادسازی داراییهای ایران اشاره کردهاست؛ از جمله:
- آمریکا متعهد میشود وجوه و داراییهای محدود یا مسدود شده ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم بهطورکامل برای استفاده در دسترس قرار دهد.
- ایران و آمریکا درباره روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، بهصورت دوجانبه توافق میکنند.
- این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی ایران تعیین میشود، باید بهطورکامل قابل استفاده شوند.
- آمریکا متعهد میشود همه تاییدیهها و مجوزهای لازم را در این رابطه صادر کند.
- نتیجه:
- با وجود اینکه رئیسجمهور آمریکا در نشستخبری اجلاس «جی.۷»، آزادسازی داراییهای ایران را تایید کرد، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، خبری درباره انجام «اقدام عملی» ازسوی آمریکا برای اجرای این تعهد گزارش نشدهاست.
- روزنامه «فایننشال تایمز» در گزارشی مدعی شد: « ۶میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران آزاد خواهد شد، اما فقط برای خرید کالاهای آمریکایی در دسترس خواهد بود».
- الجزیره: با آغاز اجرای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا، برخی منابع میگویند ایران تقریباً شروع به استفاده از داراییهای مسدودشدهٔ خود کرده است که براساس سازوکاری است که میانجیگران ارائه دادهاند.
۳
رفع محاصره دریایی ایران
- شرط: رفع محاصره دریایی ایران
- تفاهمنامه: در بند ۴ یادداشت تفاهم ایران و آمریکا، بر رفع محاصره دریایی ایران تاکید شدهاست:
- بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، آمریکا آغاز به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه ایران میکند.
- ظرف ۳۰ روز محاصره دریایی بهطورکامل پایان خواهد داد.
- در طول این مدت، تردد کشتیها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که ازسوی ایران برقرار میشود، خواهد بود.
- آمریکا همچنین متعهد میشود ظرف ۳۰روز پس از توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
- نتیجه:
- «سنتکام» روز پنجشنبه در بیانیهای، اعلام کرد نیروهای آمریکایی به دستور رئیسجمهور این کشور، محاصره دریایی ایران را پایان دادهاند.
- رسانههای بینالمللی در روزهای اخیر عبور حدود ۵ نفتکش ایرانی از خط محاصره دریایی آمریکا را تایید کردهاند.
- وبگاه ردیابی کشتیرانی «تانکر ترکرز» : فتکشهای ایرانی از خط محاصره آمریکا عبور کردهاند.
۴
رفع تحریمهای نفتی
- شرط: فروش آزادانه نفت ازسوی ایران و رفع تحریمهای نفتی
- تفاهمنامه: درباره این شرط ایران، در بند ۱۰ یادداشت تفاهم دوطرف، تاکید صریحی وجود دارد:
- آمریکا متعهد میشود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان پایان تحریمها، اسقاطیههای وزارت خزانهداری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها و همه خدمات مرتبط شامل تراکنشهای بانکی، بیمهها، حمل و نقل و ... صادر کند.
- نتیجه:
- با وجود تایید رفع تحریمهای صادرات نفت ایران، ازسوی مقامهای آمریکایی، از جمله جی. دی ونس، تاکنون خبری درباره صدور اطلاعیه رسمی ازسوی وزارت خزانهداری آمریکا دراین باره منتشر نشدهاست.
- براساس ادعای برخی گزارشهای بینالمللی، ایران با لغو محاصره دریایی، چیزی در حدود ۱۸میلیون بشکه نفت صادر کردهاست.
- گفته میشود ارزش نفتی که ایران طی روزهای پس از رفع محاصره دریایی صادر کرده، حدود ۱.۴۴ میلیارد دلار بودهاست.
لغو مذاکرات روز جمعه در ژنو
مذاکرات روز جمعه ایران و آمریکا در سوئیس، بهدنبال استمرار نقض آتش بس در لبنان ازسوی رژیمصهیونیستی، لغو شد؛ خبری که بازتاب گستردهای در رسانهها داشت و به عنوان واکنش ایران به نقض تفاهمنامه، مورد ارزیابی قرار گرفت.
- نخستین واکنش ایران: لغو مذاکرات برنامهریزی شده روز جمعه در ژنو سوئیس، به عنوان «مرحله نخست» واکنش ایران، ارزیابی شدهاست.
- سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه: فرقه مرگِ نسلکش، که مقر آن در تلآویو قرار دارد، تهدیدی برای تمام بشریت است. این جریان همه انسانها را تهدید میکند و تنها هدفی که دارد، جنگ دائمی و بیپایان است.
- اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه: ایران کلیه تدابیر لازم را برای صیانت از منافع، امنیت و حقوق خود و متحدانش اتخاذ میکند.
- سی. ان. ان: این شبکه آمریکایی به نقل از «منابع آگاه»، اعلام کرد پیش شرط ایران برای آغاز مذاکرات در سوئیس، توقف درگیریها در لبنان است. گفته شده ایران، خواستار دریافت تضمینهایی درباره پایان یافتن درگیریها در لبنان شدهاست.
- گاردین: مذاکرات ایران و آمریکا پس از تبادل حملات اسرائیل بهصورت ناگهانی لغو شد. این درحالی بود که هیات همراه جی دی ونس در یک پایگاه هوایی آماده پرواز به «اوبورگن» سوئیس بودند که ناگهان سفر لغو شد.