همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: علاقهمندان به آسمان و نجوم، این هفته فرصتی استثنایی برای تماشای یکی از کمیابترین همنشینیهای اجرام آسمانی خواهند داشت. در این رویداد ماه جوان با عبور از مقابل سیاره زهره آن را برای لحظاتی از دید ناظران پنهان میکند. گرچه این رویداد کمنظیر از ایران قابل مشاهده نیست، اما رصدگران ایرانی میتوانند همنشینی چشمگیر این دو جرم را در آسمان شامگاهی تماشا کنند.
این پدیده که در ساعت ۲۰:۴۰ به وقت گرینویچ روز ۱۷ ژوئن (فردا ۲۷ خرداد) رخ میدهد،علاوه بر زیبایی بصری، به دلیل وقوع آن در روز و فاصله نسبتا زیاد زهره از خورشید در میان رخدادهای نجومی سال جایگاه ویژهای دارد.
نمایشی کمیاب در آسمان روز
به گزارش ساینسآلرت، در روز ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد)، ماه که تنها ۱۱ درصد از سطح آن روشن شده و به شکل هلال باریکی دیده میشود، از مقابل سیاره زهره عبور خواهد کرد. در اصطلاح نجومی به این پدیده «اختفا» گفته میشود؛ یعنی جرمی آسمانی از مقابل جرم دیگری گذشته و آن را موقتا از دید پنهان میکند.
آنچه این رویداد را خاص میکند، حضور دو تا از درخشانترین اجرام طبیعی آسمان پس از خورشید در کنار یکدیگر است. زهره معمولا نزدیک خورشید دیده میشود و هرگز بیش از ۴۷ درجه از آن فاصله نمیگیرد. اما در این اختفای خاص، زهره حدود ۳۸ درجه از خورشید فاصله دارد و به همین دلیل رصد آن آسانتر از بسیاری از رویدادهای مشابه خواهد بود.
سیارهای که در روز هم دیده میشود
بیشتر سیارات در روشنایی روز عملا نامرئی هستند، اما زهره استثناست. این سیاره با قدر ظاهری حدود منفی ۴، آنقدر درخشان است که در شرایط مناسب حتی در آسمان آبی روز نیز قابل مشاهده خواهد بود. قدر ظاهری (Apparent Magnitude) معیاری است که نشان میدهد یک جرم آسمانی چقدر از دید ناظر روی زمین پرنور به نظر میرسد. هرچه عدد کوچکتر و منفیتر باشد، جرم آسمانی درخشانتر است. برای مثال قدر ظاهری خورشید حدود ۲۶٫۷- و قدر ظاهری ماه کامل حدود ۱۲٫۷- است.
در این رویداد و در لحظه اختفا، ماه تنها در حدود ۲۹ ثانیه زمان نیاز دارد تا قرص ۱۵ ثانیه قوسی زهره را بهطور کامل بپوشاند. به همین دلیل این رویداد برای عکاسان و فیلمبرداران نجومی نیز جذابیت زیادی دارد.
فرصتی برای دیدن عطارد
همزمان با این رویداد، سیاره عطارد نیز در وضعیت مناسبی برای رصد قرار گرفته است. عطارد یک روز پیش از اختفای زهره به بیشترین کشیدگی شرقی خود از خورشید میرسد؛ موقعیتی که بهترین فرصت را برای مشاهده نزدیکترین سیاره منظومه شمسی فراهم میکند. از این رو، هفته جاری میتواند یکی از بهترین زمانهای سال برای شکار هر دو سیاره در آسمان شامگاهی باشد.
بیشتر بخوانید:
- رقص نورانی دو شاهزاده منظومه شمسی در آغوش شب | وقتی دو سیاره رقیب برای چند ساعت یکی میشوند!
- مقارنه مشتری و زهره با تصویری که ناسا منتشر کرد
شبی پر از رویدادهای نجومی
ماجرا به اختفای زهره ختم نمیشود. تنها چند ساعت بعد، ماه هلالی از مقابل خوشه ستارهای مشهور «کندوی عسل» یا «مسیه ۴۴» در صورت فلکی سرطان نیز عبور خواهد کرد. این خوشه باز ستارهای یکی از زیباترین اهداف رصدی آسمان است و همنشینی آن با ماه باریک شامگاهی منظرهای چشمنواز ایجاد میکند.
چرا این رویداد مهم است؟
اختفاهای زهره چندان پرتکرار نیستند و شرایط مناسب برای مشاهده آنها از یک منطقه جغرافیایی خاص حتی نادرتر است. به گفته منجمان، این رویداد از آخرین اختفاهای مطلوب زهره برای بخش بزرگی از آمریکای شمالی تا سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۱ به شمار میرود. افزون بر این، ترکیب ماه هلالی جوان، زهره درخشان و آسمان روز، فرصتی کمنظیر برای آشنایی عموم مردم با رصد نجومی و مشاهده اجرامی فراهم میکند که معمولا تنها پس از غروب خورشید دیده میشوند.