همشهری آنلاین – گروه سیاسی: جنگ تحمیلی سوم علیه ایران در کنار همه درسها و عبرتهایش، یک پیام روشن منطقهای و بینالمللی داشت؛ اینکه دست بالای ایران در خلیجفارس، به مثابه برگ برنده تهران در معادلات جهانی است و چشمانداز نوینی پیشروی نقشآفرینی بینالمللی جمهوریاسلامی ترسیم خواهد کرد.
این موضوع پیش از هر چیز نشاندهنده اهمیت راهبردی خلیجفارس و تنگه هرمز در اقتصاد و امنیت جهانی است. خلیجفارس و تنگه هرمز از مهمترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان به شمار میروند و نقشی تعیینکننده در امنیت انرژی، تجارت بینالمللی و ثبات اقتصاد جهانی دارند. کارشناسان بینالمللی این منطقه را «قلب تپنده بازار انرژی جهان» توصیف میکنند.
یک گلوگاه انرژی
- تنگه هرمز تنها گذرگاه دریایی میان خلیج فارس و آبهای آزاد است.
- براساس آمار آژانس بینالمللی انرژی، روزانه حدود ۲۰میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکند.
- این میزان معادل حدود ۲۵ درصد تجارت دریایی نفت جهان است.
- همچنین نزدیک به ۲۰ درصد تجارت جهانی گازطبیعی مایع (LNG) از این آبراه انجام میشود.
ویژگیهای اقتصادی
- هرگونه اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز به سرعت بر قیمت نفت، هزینه حملونقل، بیمه دریایی و بازارهای مالی جهان تأثیر میگذارد.
- تحلیلگران معتقدند این تنگه، مهمترین گلوگاه انتقال انرژی در جهان است و هر بحران در آن، میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهای در سطح بینالمللی بهدنبال داشته باشد.
اهمیت ژئوپلیتیک و امنیتی
- خلیجفارس محل استقرار بخش بزرگی از ذخایر نفت و گاز جهان است و کشورهای تولیدکننده مهمی همچون ایران، عربستان، عراق، کویت، قطر و امارات به این مسیر وابستهاند.
- به همین دلیل امنیت تنگه هرمز همواره یکی از موضوعهای اصلی سیاست بینالملل و امنیت دریایی بوده است.
اهمیت چند وجهی
- اهمیت تنگههرمز تنها به نفت و گاز محدود نمیشود.
- بخش قابلتوجهی از تجارت جهانی کودهای شیمیایی، گوگرد، آلومینیوم و مواد اولیه صنعتی نیز از این مسیر عبور میکند.
- تحلیلگران بینالمللی معتقدند خلیج فارس و تنگههرمز نهتنها یک مسیر منطقهای، بلکه یکی از مهمترین زیرساختهای راهبردی جهان هستند.
- امنیت انرژی، ثبات اقتصادی و تجارت بینالمللی تاحد زیادی به این مسیر وابستگی مستقیم دارد.
اعتراف جهانی
جایگاه راهبردی خلیجفارس، تنگه هرمز را به نقطهای کانونی در معادلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقهای و بینالمللی تبدیل کردهاست؛ موضوعی که رسانهها و تحلیلگران غربی بارها به آن اعتراف کردهاند.
- گاردین: تنگه هرمز آینده مذاکرات تهران و واشنگتن را رقم میزند.
- نیویورک تایمز: از آمریکای جنوبی تا کرانههای آسیای جنوبشرقی از بحران اخیر در خلیجفارس متاثر شدهاند.
- رویترز: تنگه هرمز یک گذرگاه حیاتی است که حدود ۲۰درصد نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند.
- میدل ایست آی: جنگ اخیر اهمیت خلیجفارس و تنگه هرمز و همچنین موقعیت برتر ژئوپلیتیک ایران را نشان داد و توانایی این کشور در کنترل کامل تنگههرمز و بخش بزرگی از عرضه انرژی جهان را به یک برگ برنده بزرگ در مذاکرات تبدیل کرد.
- الجزیره: حتی پس از بازگشایی احتمالی تنگههرمز، هزینه بیمه کشتیها میتواند تا ۲۰ برابر افزایش یابد؛ نشانهای از اهمیت استراتژیک و حساسیت این آبراه.
- موسسه بروکینگز: خلیجفارس از دیرباز به عنوان یکی از مهمترین گلوگاه انتقال انرژی در جهان شناخته شدهاست.
- بلومبرگ: جنگ با ایران و اختلال در جریان نفت خلیجفارس، سبب کاهش سریع ذخایر جهانی شده و خطر جهش قیمت و کمبود انرژی را افزایش داده است.
- واشنگتن پست: اقتصادهای آسیایی بهدلیل بسته شدن تنگه هرمز، با کمبود شدید سوخت، تعطیلی کارخانهها و افزایش شدید قیمت کودهای شیمیایی مواجه شدهاند.
- تایمز هندوستان: بخش بزرگی از نفت جهان از خلیجفارس و گذرگاه استراتژیک تنگه هرمز عبور میکند.