همشهری آنلاین – گروه سیاسی: تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف و مصوبه جنجالی آن درباره بازگشایی اینترنت بینالملل، موج تازهای از انتقادها را به دنبال داشته است؛ انتقادهایی که از موازیکاری با نهادهای بالادستی تا زیرسئوال رفتن جایگاه شورایعالی امنیت ملی را دربرمیگیرد.
منتقدان معتقدند ایجاد ساختارهای جدید، نهتنها کمکی به انسجام حکمرانی فضای مجازی نمیکند، بلکه میتواند به چندصدایی، کندی تصمیمگیری و ارسال پیام اختلاف در شرایط حساس کشور منجر شود. حالا پرسش اصلی این است که در میانه جنگ روایتها و منافع پنهان، اولویت کشور باید مدیریت یکپارچه و امنیت ملی باشد یا بازتولید اختلاف و بازارسازی برای کاسبان بحران؟
کاسبان قطع اینترنت
- ضد انقلاب: تلاش برای ابهامسازی درباره تصمیمهای امنیتی ضروری و ایجاد تفرقه و شکاف در جامعه
- جریانهای سیاسی: سوءاستفاده برخی گروهها و چهرههای سیاسی از این ماجرا، به عنوان ابزاری در رقابت سیاسی
- دلالان کانفیگ: دریافت هزینههای هنگفت با ادعای فروش «تونلی از داخل به خارج»
- مجرمان مجازی: حملات فیشینگ علیه مشتریان اینترنت بینالملل
- رانت سازان: ایجاد رانت در حوزه اینترنت پرو ازسوی برخی عرضهکنندگان اینترنت پرو
تردیدافکنی، ممنوع!
- گزاره: مواضع برخی مسئولان در روزهای اخیر، بیش از هر چیز درباره تصمیمهای راهبردی نهادهای بالادستی کشور تردید ایجاد میکند.
- مثال: سخنان ستار هاشمی، وزیر ارتباطات در سخنرانی چند روز قبل
- محورها:
- این نگاه قیممآبانه به مردم چیست؟ که شما اینجا را اجازه داری، اینجا را نداری.
- چه کسی گفته اینترنت را خلاصه در دو پیامرسان بدانیم؛ این نیست.
- صحبتهایی که درباره نقد دسترسی مردم به اینترنت آزاد بیان میشود، نگاه قوه عاقله کشور نیست.
- اینترنت برای آحاد مردم و بهصورت عادلانه برقرار میشود.
نقدها:
- فرو کاستن تصمیمگیریهای کلان امنیتی کشور به «نگاه قیم مابانه»
- پاک کردن صورت مساله با القای مخالفت «برخی» با دسترسی آزاد مردم به اینترنت
- تردیدافکنی درباره ضرورتهای امنیتی موجود
- القای انگاره وجود اختلاف میان نهادهای مختلف کشور
یک تصمیم تردیدآمیز در دولت
- اقدام: انتصاب محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور بهعنوان رئیس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور ازسوی رئیسجمهور
- زمان: ۲۳ اردیبهشتماه ۱۴۰۵
- مأموریتهای محوله
- تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی
- بازآرایی ساختارهای تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله ساماندهی و ارتقای کارآمدی دبیرخانه شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی
- استقرار نظام نظارت راهبردی و پایش مستمر عملکرد دستگاهها در این حوزه
- اهداف:
- ایجاد انسجام نهادی و همراستاسازی سیاستها، برنامهها و اقدامهای دستگاههای ذیربط
- طراحی و استقرار سازوکارهای مؤثر
- هماهنگی و تصمیمگیری یکپارچه در رفع تداخل وظایف
- جلوگیری از موازیکاریها
- پایانبخشی به چندصدایی در مدیریت فضای مجازی
- انتقاد عمده: موازیکاری ساختار جدید دولتی با ماموریتها و وظایف نهادهای بالادستی، از جمله شورایعالی امنیت ملی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورایعالی فضایمجازی
تردیدها و انتقادها
- عزتالله ضرغامی، عضو شورایعالی فضایمجازی: حکم رئیسجمهور به عارف، نوعی موازیکاری و تداخل در وظایف شورایعالی فضای مجازی است. تحول و بازآرایی در نظام تصمیمگیری و تصمیمسازی باید بهصورت ریشهای و با تغییر مدلحکمرانی در فضای مجازی باشد.
- علیرضا سلیمی، عضو هیئترئیسه مجلس: تشکیل این ستاد، نقض مستقیم احکام صریح مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی) در سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۴ است.
- رمضانعلی سبحانیفر، رئیس کمیسیون ارتباطات مجلس یازدهم: تصمیم نهایی در شورایعالی فضایمجازی و کارگروه مصادیق مجرمانه گرفته میشود؛ این موارد در قانون دیده شده و مشخص است تصمیمگیری در کجا انجام میشود.
- عیسی زارعپور، وزیر ارتباطات دولت سیزهم: ساختارسازی جدید دولت مغایر قانون است.
محور تردیدهای مطرح
- تعارض با احکام حاکمیتی و فرامین مقام معظم رهبری در تأسیس شورایعالی فضای مجازی
- مغایرت با مصوبات امنیتی شورای عالی امنیت ملی
- مخدوش شدن اصل تفکیک قوا
- تعارض ساختاری با مصوبات شورایعالی فضای مجازی و اساسنامه مرکز ملی فضایمجازی
- مغایرت با قوانین بالادستی و احکام برنامه هفتم توسعه پیشرفت
- ایجاد تزاحم نهادی و کندی در تصمیمگیریهای کلان
یک مصوبه سئوالبرانگیز
- مرجع: ستاد ویژه ساماندهی فضایمجازی به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور
- مصوبه: تصویب بازگشایی اتصال به اینترنت بینالملل با ۹رای موافق و ۳رای مخالف
- وضعیت: ارسال به دفتر رئیسجمهور برای تایید و ارجاع به وزارت ارتباطات
- نکات و تردیدها:
- موازیکاری با برخی نهادهای بالادستی
- زیرسئوال بردن جایگاه شورایعالی امنیتملی در زمینه قطع و وصل اینترنت
- میزان قابلیت اجرایی این مصوبه بدون درنظر گرفتن نظر و مصوبات نهادهای بالادستی، از جمله شورای عالی امنیت ملی و شورایعالی فضایمجازی
چه باید کرد؟
- همه باید بدانند کشور در شرایط جنگی قرار دارد.
- همه حرفها و تصمیمها باید با درنظر گرفتن گزاره محوری یکپارچگی کشور باشد.
- نباید با افکارعمومی بازی کرد.
- اینترنت به دست کسانی که نیاز دارند، برسد.
- تصویر وجود اختلاف در میان نهادهای مختلف کشور ایجاد نشود.
- راهبردهای ضدامنیتی دشمن مدنظر قرار گیرد.
- با سوداگریهای منفعتطلبانه در این حوزه مقابله شود.
- از موازیکاری با نهادهای بالادستی کشور جلوگیری شود.
- مصوبات شورای عالی امنیت ملی زیرسئوال نرود.
- از شکلگیری بازار مکاره اینترنت جلوگیری شود.