همشهری آنلاین - بهنام صدقی:
۱) طرح اعلامی: «عملیات بشردوستانه» در هرمز
طبق سناریوی مطرحشده:
• آغاز عملیات از دوشنبه
• هدف اعلامی: آزادسازی کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز
• چارچوب تبلیغاتی: اقدام بشردوستانه برای حفظ امنیت کشتیرانی
این طرح در سطح رسانهای با هدف حفظ آزادی تجارت جهانی و امنیت دریانوردی معرفی میشود.
۲) هدف سیاسی احتمالی
بر اساس تحلیلهای سیاسی، چنین طرحی میتواند چند هدف همزمان را دنبال کند:
• انتقال مسئولیت شروع درگیری جدید به ایران
• کاهش فشار افکار عمومی جهانی
• جلوگیری از افزایش مخالفتها در کنگره آمریکا
در صورت واکنش نظامی ایران، واشینگتن میتواند روایت کند که اقدامش صرفا انسانی و دفاعی بوده است.
۳) حساسیت راهبردی تنگه هرمز
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است.
شاخصهای کلیدی:
• عبور حدود ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت در روز
• انتقال حدود ۲۰٪ تجارت نفت جهان
• مسیر اصلی صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس
هرگونه تنش در این منطقه میتواند بازار جهانی انرژی و تجارت دریایی را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد.
۴) چالش حقوقی و سیاسی در آمریکا
رئیسجمهور آمریکا برای ورود به یک جنگ گسترده با محدودیتهایی روبهرو است.
مهمترین محدودیت:
• قانون اختیارات جنگی (War Powers Act)
بر اساس این قانون:
• رئیسجمهور باید در مدت ۴۸ ساعت کنگره را مطلع کند
• ادامه عملیات نظامی بیش از ۶۰ روز نیازمند مجوز کنگره است
به همین دلیل، چارچوبهایی مانند عملیات محدود یا بشردوستانه میتواند از نظر سیاسی فشار داخلی را کاهش دهد.
۵) سناریوی انتقال مسئولیت آغاز جنگ
در چنین چارچوبی، سناریوی محتمل به این شکل ترسیم میشود:
مرحله اول:
اعلام عملیات «انسانی» برای آزادسازی کشتیها
مرحله دوم:
ورود ناوها یا اسکورت نظامی به منطقه تنش
مرحله سوم:
در صورت واکنش ایران، معرفی ایران بهعنوان آغازگر درگیری
نتیجه رسانهای احتمالی:
تغییر روایت از اقدام نظامی آمریکا به واکنش دفاعی آمریکا
۶) محاسبات رفتاری ترامپ
تحلیلگران رفتار سیاسی ترامپ را مبتنی بر چند الگوی مشخص میدانند:
• استفاده از فشار حداکثری
• ایجاد بحران رسانهای برای تغییر موازنه مذاکرات
• ترکیب تهدید نظامی با پیشنهاد دیپلماتیک
در این الگو، نمایش قدرت اغلب بهعنوان ابزار اصلی چانهزنی عمل میکند.
جان کلام
طرح اعلامی برای آزادسازی کشتیها در تنگه هرمز با عنوان اقدام بشردوستانه در شرایطی مطرح شده که منطقه در یکی از حساسترین مقاطع امنیتی خود قرار دارد. در چنین فضایی، نحوه واکنش بازیگران میتواند تعیین کند که این اقدام به مدیریت بحران در مسیر دیپلماسی منجر میشود یا به مرحلهای تازه از تنش در یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان.