همشهری آنلاین - گروه سیاسی: مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی و مشاور ارشد غیرمقیم برنامه خاورمیانه در اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، در تازهترین اظهاراتش درباره تنشهای ایران و آمریکا گفت سعودیها با وجود نارضایتی عمیق از جمهوری اسلامی، بیش از هر چیز از بیثباتی منطقهای میترسند؛ در حالی که اسرائیل این پرونده را «وجودی» میبیند و بهدنبال تداوم فشار بر تهران است.
در این گفتوگو، رتنی با بیان اینکه عربستان «هیچ علاقهای» به جمهوری اسلامی، ایدئولوژی آن و آنچه «فعالیتهای مخرب» ایران در منطقه خواند ندارد، گفت: ریاض اگر میتوانست «اصلا وجود ایران را از میان برمیداشت»، اما میداند چنین چیزی ممکن نیست. وی افزود: از نگاه سعودیها، دشمن بزرگتر «بیثباتی» است؛ چون در شرایط درگیری و تهدید موشکی و پهپادی، نه سرمایهگذار میآید، نه گردشگر و نه بازدیدکننده، و همین موضوع جاهطلبیهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی عربستان را تهدید میکند.
رتنی با اشاره به پروژههای پرهزینه توسعهای عربستان گفت: وقتی قیمت نفت در محدوده ۶۰ دلار میماند، چشمانداز افزایش پایدار آن هم روشن نیست و سعودیها ناچار شدهاند بخشی از «گیگاپروژه»های خود را بازتنظیم کنند. او با بیان اینکه ریاض در عین حال رابطه خوبی با دولت ترامپ دارد، تاکید کرد سعودیها در پشت درهای بسته به واشنگتن میگویند این مسیر لزوما به سود ثبات منطقه نیست.
وی درباره نگاه اسرائیل نیز گفت: برای بسیاری از دولتهای منطقه، ایران فقط «دردسرساز» است، اما برای اسرائیل موضوع جنبهای «وجودی» دارد. رتنی افزود: اسرائیلیها از نتیجه جنگ ۱۲ روزه تا حدی راضی بودند، چون پدافند هوایی ایران تضعیف شد و برنامه هستهای آن ضربه خورد، اما از نگاه تلآویو هنوز «کار ناتمام» زیادی باقی مانده و ایران تلاش خواهد کرد توان هستهای، پدافندی و موشکی خود را بازسازی کند.
به گفته این دیپلمات پیشین آمریکایی، در ذهن بخشی از محافل امنیتی اسرائیل اکنون «پنجره فرصت» باز است؛ زیرا ایران هنوز بهطور کامل بازسازی نشده و میتوان ضربات بیشتری وارد کرد. او با این حال اضافه کرد که برخی در اسرائیل میدانند «سرنگونی رژیم» میتواند به «هرجومرج کامل» منتهی شود و معلوم نیست پس از آن چه خواهد آمد.
رتنی در ادامه با بیان اینکه در صورت آغاز مذاکره، اسرائیل انتظار دارد این گفتوگوها فقط به موضوع هستهای محدود نماند و برنامه موشکهای بالستیک و فعالیتهای منطقهای ایران را هم دربر بگیرد، گفت: در غیر این صورت از نگاه اسرائیل توافقی «معیوب» شکل میگیرد. او تاکید کرد که در نهایت، تصمیمگیری درباره جنگ، صلح یا مذاکره نه در دست دولتهای منطقه است و نه حتی در یک فرآیند کلاسیک سیاستگذاری در واشنگتن، بلکه بهنوعی در ذهن «یک نفر» شکل میگیرد.
رتنی همچنین با اشاره به محاسبات شخصی دونالد ترامپ گفت رئیسجمهور آمریکا بهاحتمال زیاد از ورود به جنگ تازه پرهیز دارد، چون «جنگ برای کسبوکار بد است»، هرچند از سوی برخی چهرههای سیاسی و اسرائیلیها تحت فشار است که این را «آخرین فرصت» برای اقدام بدانند. او افزود که انتخابات میاندورهای آمریکا، انتخابات آینده در اسرائیل، قیمت پایین نفت در خلیج فارس و اختلافات میان برخی دولتهای عربی، همگی این معادله را پیچیدهتر کردهاند؛ با این حال، بهزعم او، همچنان تصمیم نهایی در جایی بسیار محدود و شخصی شکل میگیرد.