همشهری آنلاین - گروه سیاسی: حجتالاسلام حسین جلالی نماینده سابق مجلس در یادداشتی درباره هشتادمین شب حضور مردم در خیابانها پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به همشهری آنلاین گفت:
تجمعات شبانه مردمی که اکنون به هشتادمین روز خود رسیده، در تهران، قم و بسیاری از شهرهای دیگر بهصورت پررنگ در حال برگزاری است. این حضور، نه با سازماندهی دولتی و نه با تشکیلات تبلیغی شکل گرفته، بلکه بهصورت خودجوش، خودگردان و خودمدیر در حال انجام است. مردمی که شبها از خانه بیرون میآیند و در میدانها جمع میشوند، رفتاری را شکل دادهاند که بهتدریج به بخشی از سبک زندگی آنان تبدیل شده و بهنظر میرسد کارکردهایی فراتر از یک تجمع ساده پیدا کرده است.
این پدیده از آن جهت اهمیت دارد که در تاریخ اسلام، از صدر اسلام تا امروز، نمونهای با این ویژگیها کمتر دیده شده است. حرکتی که نه آغازش با دستور بوده و نه ادامهاش با اجبار، بلکه با اراده مردم در برنامه زندگیشان قرار گرفته است. این حضور، بهگونهای در زندگی روزمره جا افتاده که دیگر نمیتوان آن را یک رفتار مقطعی دانست.
در این نگاه، خیابان امروز «خط دوم و سوم» نیست؛ «خط اول» است. اگر زمانی برای رفتن به جبهه باید یک هفته تا ده روز در بسیج ثبتنام میشد، به پادگان میرفتند و سپس به خط میرسیدند، امروز مردم با پرچمشان از خانه بیرون میآیند و مستقیم وارد خط مقدم میشوند. سلاح امروز مردم، حضورشان و پرچمشان است و جبهه حقیقی، خیابان شده است.
از این زاویه، خیابان فقط محل تجمع نیست؛ خیابان در دیپلماسی اثر میگذارد، در سیاستگذاری اثر میگذارد و در میدان اثر میگذارد. همانطور که گفته شد، بعثت امت شاید در دیپلماسی رسمی دیده نشود، اما حقیقت این است که مردم در خیابان دارند این کار را در دیپلماسی کلید میزنند. این حضور، تعیینکننده است.
نمونه روشن آن در ماجرای انتخاب رهبری دیده شد. در شرایطی که خبرگان با محدودیتهای جدی برای اجتماع روبهرو بودند و حتی برگزاری غیرحضوری هم مبنای قانونی نداشت، این فضا در خیابان شکل گرفت و پیش از آنکه خبرگان به رأیگیری برسند، انتخاب در کف خیابان صورت گرفته بود. این مسئله، نشاندهنده وزن اجتماعی این حضور است.
کارکرد دیگر این حضور، افزایش تابآوری جمهوری اسلامی است. مردمی که برخی تصور میکنند ممکن است در شرایط سخت اقتصادی یا فشارها کنار بکشند، با این حضور نشان دادهاند که حتی اگر قحطی هم پیش بیاید، خیابان را ترک نخواهند کرد. این حضور، پشتیبانی واقعی از حاکمیت ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، این خیابان کارکرد بازدارنده نیز پیدا کرده است. وقتی اعلام میشود حجم زیادی سلاح به برخی گروهها داده شده تا وارد کشور شود و همزمان مشاهده میشود که روزانه یا هفتگی ۵۰۰ تا ۶۰۰ نفر دستگیر میشوند، این معنا را میدهد که خیابانِ شلوغ، اجازه بروز فتنه را نمیدهد. خیابان امروز در حال دفع شر، دفع فتنه و ایجاد امنیت اجتماعی است.
نکته مهم دیگر، شکستهشدن گسستهای نسلی است. کودک، نوجوان، جوان، میانسال و کهنسال، زن و مرد، همگی کنار هم در یک مسیر و با یک شعار حرکت میکنند. خیابان به یک دانشگاه تبدیل شده است؛ دانشگاهی در حد یک دوره دکترای علوم سیاسی. انتقال ارزشها از نسلی به نسل دیگر، بصیرتافزایی و دشمنشناسی، در همین فضا در حال رخ دادن است. حتی کودک دو سالهای که هنوز درست سخن گفتن نیاموخته، همان شعارها را با لهجه کودکانه تکرار میکند.
گستره این پدیده نیز قابل توجه است. در منطقه پردیسان قم، که یک شهرک محسوب میشود، بیش از ده تجمع و راهپیمایی با جمعیتی بیش از هزار نفر برگزار میشود. این فقط یک نقطه از قم است. اگر کل شهر بررسی شود، شاید در ۲۰۰ تا ۳۰۰ نقطه، همزمان اجتماعات گسترده از ساعت ۸ تا ۱۲ شب در جریان باشد و پس از آن، کاروانهای ماشینی به حرکت درآید.
این پدیده نوظهور، که از آن با عنوان بعثت امت یاد میشود، نیازمند بررسی جدی پژوهشگران و کارشناسان است. اینکه این انگیزه از کجا میآید، چه نوع ادراک، احساس و شناختی پشت آن است و چگونه به یک سبک زندگی تبدیل شده، پرسشهایی است که باید به آن پاسخ داده شود. آنچه اکنون دیده میشود، استمرار این حضور تا رسیدن به یک «نتیجه نهایی» است؛ نتیجهای که هرچه باشد، نشانههای آن در خیابانها هر شب تکرار میشود و پایانی برای آن متصور نیست.