همشهری آنلاین: عبدالمطهر محمدخانی، با اشاره به اقدامات شهرداری تهران در جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، گفت: اقداماتی که مجموعه مدیریت شهری پایتخت، در جنگهای ۴۰ روزه و ۱۲ روزه انجام دادند، حقیقتاً در قالب گزارشها، آمارها، اعداد و ارقام نمیگنجد و قابلیت روایت ندارد. برخی از همکاران من در سازمان آتشنشانی و آتشنشانان عزیز، به نوعی دچار بیماریهای شبیه عوارض شیمیایی ناشی از آثار گازهای سمی موشکها و بمبها شدهاند، چراکه در لحظات اولیه اصابت در صحنه حاضر میشدند و دچار بیماریهای تنفسی شدند.
سخنگوی شهرداری تهران ادامه داد: حتی در میان شهرداران مناطق، افرادی را داریم که با اطمینان میتوانم بگویم در تمام جنگ ۴۰ روزه حتی یک بار هم نتوانستند به منزل خود بروند. شهرداران نواحی هم داشتیم که همین شرایط را تجربه کردند و یا همکارانی داشتیم که در فاصله میان اصابت اول و اصابت دوم، در کمتر از شاید ۲۰ دقیقه، در محل حاضر بودند و هنگام اصابت دوم نیز آسیب دیدند. فراتر از اینها، شهدایی را در مجموعه شهرداری تهران تقدیم کردیم و همکارانی را داشتیم که با وجود اعلام وضعیت قرمز، باز هم در صحنه حاضر شدند و فعالیت کردند. بسیاری از این فداکاریها و ظرایف انسانی را نمیتوان در قالب اعداد، ارقام و گزارشها بیان کرد و اساساً بیان آنها در این قالب، نوعی تقلیل دادن ارزش این اقدامات است.
وی با بیان اینکه شهرداری تهران به صورت داوطلبانه و بر اساس پیشنهاد شهردار تهران در جلسه هیئت دولت و پس از تصویب در هیئت دولت، مسئولیت ساماندهی آسیبدیدگان و منازل آنها را بر عهده گرفت، افزود: از مجموع خسارتهایی که در جنگ به مردم وارد شده، بخشی مربوط به خود منازل و خانههاست که شهرداری تهران مسئولیت این بخش را بر عهده گرفته و در این زمینه تکلیف قانونی دارد. جبران خسارت وسایل منزل، خسارت خودروها، خسارت اماکن دولتی، خسارت اماکن نظامی و خسارت مجتمعهای تجاری بزرگ، در دایره وظایف شهرداری تهران قرار ندارد. آنچه بر عهده شهرداری تهران است که بخش مهم و اثرگذاری نیز هست، خسارت وارد شده به خانههای مسکونی مردم و همچنین واحدهای تجاری خرد و خردهفروشیهاست؛ مثلاً اگر فروشگاهی در کنار خیابان قرار داشته و شیشههای آن شکسته یا آسیب دیده باشد، آن را نیز شهرداری بر عهده میگیرد.
آخرین آمار ساختمانهای آسیب دیده در تهران
محمدخانی با اشاره به آخرین آمار ساختمانهای آسیب دیده در تهران، گفت: در طول جنگ ۴۰ روزه، ۶۵۰ مورد اصابت داشتیم. این اصابتها موجب شد مردم تهران ۱۲۶۰ شهید تقدیم کشور کنند و بیش از ۲۸۰۰ مصدوم نیز بر جای گذاشت. در همین حین، خسارت وارده به ساختمانهای مسکونی در مجموع به ۵۱ هزار واحد مسکونی رسید.
وی در پاسخ به این سوال که چرا این اعداد نسبت به پایان جنگ افزایش یافته است؟ گفت: این عدد دائماً در حال افزایش است؛ علت اصلی این است که بخشی از خانوادهها پس از پایان جنگ به تهران بازگشتند و تازه گزارشهای خود را ثبت کردند که عمده این خسارتها نیز خسارتهای جزئی بوده است. از مجموع ۵۱ هزار واحد مسکونی، ۳۹ هزار و ۸۰۶ واحد دارای خسارت جزئی هستند؛ یعنی خسارت نزدیک به ۴۰ هزار واحد مسکونی. جزئی و شامل آسیب به در و پنجره و شکستگی شیشهها میشود. ما این خسارات را در درجه خسارت جزئی یا درجه «A» محاسبه میکنیم.
سخنگوی شهرداری تهران اضافه کرد: در این بخش، حدود ۸۵ درصد واحدهای مسکونی طبق آمار روزانه بازسازی شدهاند. پرونده بازسازی حدود ۸۵ درصد خانههایی که خسارت جزئی دیده بودند، بسته شده است و این آمار مربوط به تعمیرات جزئی است و نباید این تصور ایجاد شود که همه خانهها به طور کامل بازسازی شدهاند. ما درباره تعمیرات جزئی، یعنی درب، پنجره و شیشه صحبت میکنیم. هنوز حدود ۱۵ درصد باقی مانده که طبق ضربالاجل شهردار تهران، باید به ۱۰۰ درصد برسد و پرونده تعمیرات جزئی بسته شود.
۸۵۵۰ آسیب متوسط به ساختمانها و ارزیابی ایمنی ۱۲۶۰ سازه در پایتخت
محمدخانی اضافه کرد: تعمیرات متوسط مربوط به ۸۵۵۰ خانه است. این نوع تعمیرات فراتر از شکستگی در و پنجره است، اما ساختمان نیاز به مقاومسازی یا تخریب و نوسازی ندارد که ممکن است دیوارها آسیب دیده باشند یا برخی اجزای خانه دچار خسارت شده باشند، اما میزان آسیب در حدی نیست که نیاز به تخریب و نوسازی وجود داشته باشد.
وی با بیان اینکه تشخیص نوع آسیب نیز از طریق ارزیابی ایمنی سازه انجام میشود، گفت: ما تاکنون ۱۲۶۰ سازه را ارزیابی ایمنی کردهایم. این کار با مشارکت سازمان نظام مهندسی انجام میشود و برخی از کارشناسان نیز به صورت داوطلبانه حضور پیدا میکنند. عمده این افراد دارای درجات بالای نظام مهندسی و از اساتید دانشگاه هستند که بررسی میکنند آیا ساختمان نیاز به تخریب کامل و نوسازی دارد یا صرفاً باید مقاومسازی شود و یا حتی فقط نیازمند تعمیرات است. بنابراین این تشخیص توسط شهرداری انجام نمیشود، بلکه نهاد قانونی و تخصصی، یعنی سازمان نظام مهندسی، درباره آن تصمیمگیری میکند.
مشاور شهردار تهران ادامه داد: در بخش تعمیرات متوسط، پیشرفت کار حدود ۱۶ درصد بوده است؛ یعنی حدود یکهزار واحد مسکونی تعمیراتشان انجام شده است. در بخش بعدی که مربوط به مقاومسازی است، ۸۳۶ واحد مسکونی طبق نظر سازمان نظام مهندسی نیاز به مقاومسازی دارند. اینجا نیز توضیح ضروری است که ما درباره «واحد مسکونی» صحبت میکنیم؛ یعنی ممکن است این تعداد معادل ۸۰ ساختمان یا حتی کمتر باشد، چون یک ساختمان چند طبقه میتواند دهها واحد مسکونی داشته باشد. همچنین ۱۸۱۹ واحد نیز طبق کارشناسی نیاز به تخریب و نوسازی دارند که در این بخش، فرآیندهای کارشناسی به پایان رسیده و پروندهها وارد مسیر تعیین خسارت، انتخاب پیمانکار و تأیید نقشه شدهاند.
افتتاح ساختمان جدید شهرداری منطقه ۱۸، بزودی
وی اضافه کرد: آسیب به ساختمانهای شهرداری خیلی کم بوده است. آسیب کامل و جدی ما مربوط به ساختمان منطقه ۱۸ است که به طور کامل تخریب شد. ما از مدتها قبل، ساختمان دیگری را در کنار همان ساختمان در حال ساخت داشتیم؛ یک ساختمان نوساز که فکر میکنم به صورت فازبندی و طبقه به طبقه، از همین ماه به بهرهبرداری میرسد. تا پایان اردیبهشتماه طبقه همکف آن افتتاح میشود و طبقات دیگر نیز در ماههای آتی به بهرهبرداری خواهد رسید.
محمدخانی تصریح کرد: قرار بود ساختمان قبلی تخریب و دوباره نوسازی شود اما در حمله دشمنان به ساختمان خسارت جدی وارد شد. تجهیزات داخل ساختمان، وسایل موجود در آن و حتی دفتر خود شهردار منطقه آسیب جدی دیده بود. اما انشاءالله مردم ظرف دو تا سه ماه آینده خواهند دید که یک ساختمان نوساز در کنار ساختمان تخریب شده، به صورت کامل خدمترسانی میکند.
آسیب دیدگی بیش از ۱۰ هزار موتورسیکلت و ۱۴۴ تاکسی در شهر تهران
وی با اشاره به آمار آسیبهای خودرو و موتورسیکلتها در پایتخت، گفت: در مجموع، طبق ارزیابیهایی که در مناطق و ستاد مدیریت بحران شهرداری انجام شد، ۱۰ هزار و ۷۳۳ خودرو و ۷۵۴ موتورسیکلت آسیب دیدند. برخی از این خسارتها جزئی و برخی کامل بودند؛ یعنی خودرو کاملاً از رده خارج و اسقاط شده است. از میان این تعداد، ۱۴۴ مورد مربوط به تاکسیهای شهر تهران بوده است. در حوزه اتوبوسها، خسارت کامل به این معنا که یک اتوبوس به طور کامل از رده خارج شود، نداشتیم، اما حدود ۲۲ میلیارد تومان خسارت به ناوگان اتوبوسرانی وارد شد؛ از خسارتهای جزئی تا خسارتهای جدیتر.
به گفته سخنگوی شهرداری تهران، ۱۰ هزار و ۷۳۳ خودرو و ۷۵۴ موتورسیکلت آسیب در جنگ اخیر آسیب دیدند که از میان این تعداد، ۱۴۴ مورد مربوط به تاکسیهای شهر تهران بوده است. همچنین حدود ۲۲ میلیارد تومان خسارت به ناوگان اتوبوسرانی وارد شد.
محمدخانی ادامه داد: ما یک جنگ ۱۲ روزه و یک جنگ ۴۰ روزه را پشت سر گذاشتیم؛ یعنی در مجموع ۵۲ روز پایتخت کشور تحت حملات شدید آمریکا و اسرائیل بود. کل خسارت ناوگان اتوبوسرانی ما ۲۲ میلیارد تومان بوده و حتی یک اتوبوس هم به طور کامل از بین نرفته است اما در حوادث دیماه، خسارت به اتوبوسرانی و آتشنشانی ما بسیار بیشتر بود. ما در سال ۱۴۰۴ در تهران سه جنگ را تجربه کردیم؛ دو جنگ خارجی و یک جنگ داخلی چون اتفاقاتی که در خیابان رخ داد، به هیچ وجه شبیه اعتراض مدنی نبود. در آن حوادث، حدود هزار میلیارد تومان فقط به سازمان آتشنشانی خسارت وارد شد و ۸ دستگاه ماشین مجهز آتشنشانی از رده خارج شد. برخی از این خودروها کاملاً نو بودند و تنها چند روز از پلاک شدنشان گذشته بود.
وی اضافه کرد: این تجهیزات را ما بدون سر و صدا و بدون اشاره مستقیم، برای آمادگی در جنگ ۴۰ روزه خریداری کرده بودیم. بعد از جنگ ۱۲ روزه، آسیبشناسی کردیم و متوجه شدیم که در حوزه آتشنشانی و آواربرداری به تجهیزات بیشتری نیاز داریم. حدود ۴ هزار میلیارد تومان تجهیزات خریداری شد؛ همان زمان هم به خبرنگاران گفتیم که این تجهیزات را برای آینده و جنگ احتمالی بعدی تهیه کردهایم، اما خواستیم رسانهای نشود تا حساسیت و نگرانی در جامعه ایجاد نکند.
محمدخانی ادامه داد: با این حال، در حوادث دیماه، حدود ۱۵۰۰ میلیارد تومان از همین تجهیزات تازه خریداری شده از بین رفت؛ یعنی چیزی حدود ۳۸ درصد از هزینهای که برای آمادگی جنگ بعدی کرده بودیم، پیش از وقوع جنگ، در آن حوادث از دست رفت. این جدا از خسارتهایی است که به اتوبوسها و دیگر زیرساختهای شهری وارد شد.
این مسئول گفت: تعبیر آقای زاکانی دائماً این بود که جنگ ۱۲ روزه یک مانور بزرگ برای اتفاقات بعدی است و ما باید خودمان را بیشتر آماده کنیم. برای مثال، به این نتیجه رسیدیم که در صورت حمله به زیرساختهای انرژی شهر، مانند انبارهای نفت و پالایشگاهها، تجهیزات ما کامل نیست. بنابراین پلهها و نردبانهای بزرگ آتشنشانی و تجهیزات جدید خریداری شد.
پیش از جنگ اخیر نواحی شهرداری به تجهیزات حداقل آواربرداری تجهیز شدند
سخنگوی شهرداری تهران با بیان اینکه در حوزه آواربرداری نیز تدبیر آقای زاکانی این بود که همه ۱۲۸ ناحیه شهرداری، تجهیزات حداقلی آواربرداری را در اختیار داشته باشند تا در لحظات نخست حادثه که زمان بسیار حیاتی است، بتوانند به سرعت وارد عمل شوند و جان افراد بیشتری نجات پیدا کند، گفت: این تجهیزات قرار بود پشتیبان آتشنشانی، هلالاحمر و اورژانس باشند چون در جنگ ۱۲ روزه متوجه شدیم که نمیتوان صرفاً به پیمانکاران اتکا کرد. در واقع، ما نقاط ضعف خود را شناختیم و در فاصله میان دو جنگ تلاش کردیم آنها را به نقاط قوت تبدیل کنیم؛ اما انگار طرف مقابل نیز متوجه این مسئله شده بود و در حوادث دیماه دشمن دقیقاً همان نقاط قوت جدید ما را هدف قرار داد.
وی اضافه کرد: پرونده جنگ ۱۲ روزه حدود سه ماه بعد از پایان جنگ بسته شد. یعنی مجموعه اقداماتی که شهرداری باید بعد از جنگ ۱۲ روزه انجام میداد، تا اواسط یا اواخر شهریورماه سال گذشته به پایان رسید و آخرین گروه خانوادهها نیز از هتلها ترخیص شدند و پرونده کاری ما در آن بخش بسته شد.
وی با اشاره به آخرین وضعیت ساختمانهای آسیب دیده در جنگ ۱۲ روزه گفت: پرونده جنگ ۱۲ روزه به یک معنا حدود سه ماه بعد از پایان جنگ بسته شد. همان زمان هم اعلام کردیم که رسیدگی به آسیبهای صددرصدی کامل به پایان رسیده و بلافاصله سراغ تعمیرات متوسط رفتیم؛ مشابه همین روندی که اکنون در جریان است، البته با حجم بسیار بیشتر.
محمدخانی تصریح کرد: پرونده ساختمانهایی که نیاز به مقاومسازی یا تخریب و نوسازی داشتند نیز همزمان وارد فرآیند اجرایی شد. همانطور که بارها گفتهایم، ساخت یک ساختمان زمانبر است و در شرایط فعلی کشور، ممکن است ساخت یک ساختمان تا دو سال طول بکشد. اما آن بخشی که بر عهده شهرداری بود، از جمله عقد قرارداد با پیمانکار، طی مراحل توافق و تأمین خسارت و هزینهها، برای همه ساختمانهای آسیبدیده جنگ ۱۲ روزه انجام شده است. بسیاری از این ساختمانها اکنون وارد مراحل ساخت شدهاند و حتی گودبرداری آنها نیز انجام شده است. من از شما و همکاران خبرگزاری ایسنا و سایر رسانهها دعوت میکنم که از این پروژهها بازدید کنید؛ برخی از آنها حتی به مرحله اجرای اسکلت رسیدهاند.
وی ادامه داد: البته در این مسیر، وقفههایی هم وجود داشت. بخشی از فرآیند بازسازی جنگ ۱۲ روزه، همزمان با جنگ ۴۰ روزه شد و طبیعی بود که برخی پیمانکاران برای مدتی با محدودیت مواجه شوند. اما از نظر ما، تمام تکالیفی که بر عهده شهرداری تهران بود، انجام شده و در این زمینه مشکلی نداریم.
سخنگوی شهرداری اضافه کرد: یکی از اقدامات شهرداری، تأمین هزینه رهن و اجاره خانه برای خانوادههای آسیبدیده بود. درباره این موضوع هم باید بگویم که این روند به طور کامل انجام شده است. ما حتی یک مورد نداریم که پروندهاش تشکیل شده و تأیید شده باشد، اما در زمینه تأمین رهن و اجاره منزل به مشکل خورده باشد. در جنگ اخیر نیز از هفته گذشته این روند سرعت بیشتری گرفته است. احتمالاً گزارشهای صداوسیما را هم دیدهاید که چکهای مستقیم شهرداری تهران برای خانوادههای آسیبدیده صادر شد. در برخی مناطق، از جمله منطقه ۴ که بیشترین تعداد اصابت و خانههای آسیبدیده را داشت، این روند به صورت گسترده اجرا شد.
او با بیان اینکه شهرداری تمام تلاش خود را به کار گرفت تا شهر چهره جنگزده پیدا نکند، ادامه داد: رایگان شدن بلیت مترو و اتوبوس با همکاری شورای شهر اجرایی شد. نگاه شهرداری تهران، هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ ۴۰ روزه و حتی در ادامه شرایط پس از جنگ، این بوده که تا جایی که ممکن است از فشار و سختی مردم کم شود. تلاش مدیریت شهری این بوده که مردم، علاوه بر غم جنگ، گرفتار مشکلات روزمره دیگری نشوند. همین نگاه باعث شد شهرداری تمام تلاش خود را به کار بگیرد تا شهر چهره جنگ زده پیدا نکند. شاید چون مردم کمتر با چنین شرایطی مواجه بودهاند، تصور آن سخت باشد، اما ما درگیر جنگی بودیم که صدها اصابت در پایتخت داشت. با این حال، تلاش شد ظاهر و زندگی روزمره شهر تا حد ممکن حفظ شود.
مشاور شهردار تهران اضافه کرد: اکنون بیش از ۷۰ شب است که تجمعات و حضور گسترده مردم در بیش از ۱۳۰ نقطه شهر تهران جریان دارد؛ جدا از دستههای عزاداری و حرکتهای مردمی. اگر بخواهم مقایسه کنم، هر شب چند برابر مراسمهایی مانند ۲۲ بهمن یا روز قدس، نیازمند خدمات شهری، نظافت، جمعآوری زباله و آمادهسازی شهر هستیم. در حوزه حملونقل هم همین نگاه وجود داشت. در همان روز اول جنگ، آقای زاکانی پیشنهاد رایگان شدن بلیت مترو و اتوبوس را به شورای شهر ارائه کردند و شورا نیز همراهی کرد. پس از آن هم هر بار که نیاز به تمدید بود، شهردار تهران این پیشنهاد را مطرح کرد تا همراهی بیشتری با مردم صورت بگیرد.
سخنگوی شهرداری همچنین با بیان اینکه در حوزه حملونقل علاوه بر خدمات رایگان، افتتاح پروژهها را هم متوقف نکردیم، تصریح کرد: در طول جنگ، ۵۰ دستگاه اتوبوس برقی جدید وارد شهر تهران شد. این اتوبوسها با شرایط خاصی از بندر به تهران منتقل شدند. علاوه بر آن، ۳۵ دستگاه اتوبوس دوکابین بسیار با کیفیت نیز وارد ناوگان حملونقل شهری شد. پیش از این، برخی پیشنهاد میدادند که افتتاح این اتوبوسها به بعد از پایان جنگ موکول شود؛ چون اتوبوسهای دوکابین جدید بعد از حدود ۱۰ سال وارد کشور شده بودند و اتوبوسهای برقی هم اتفاق مهمی محسوب میشدند. برخی معتقد بودند بهتر است در شرایط آرامتر و با یک مراسم رسمی این کار انجام شود. حتی بعضیها میگفتند چون رئیسجمهور آمریکا تهدید کرده بود که زیرساختهای برق کشور را هدف قرار میدهد، ممکن است افتتاح اتوبوسهای برقی حساسیت ایجاد کند.
وی ادامه داد: در این شرایط اما آقای زاکانی تأکید داشتند که اتفاقاً در همین زمان باید این کار انجام شود. استدلال شهردار تهران این بود که وقتی دشمن ما را تهدید میکند، ما باید نشان دهیم که زندگی عادی مردم متوقف نشده و شهر همچنان در حال حرکت است. تعبیر دقیق وی این بود که «باید از جریان طبیعی زندگی مردم حفاظت کنیم». یعنی باید نشان دهیم که شرایط عادی است، اتوبوسها وارد ناوگان میشوند و خدمترسانی ادامه دارد.
محمدخانی اضافه کرد: آقای زاکانی حتی تأکید کردند که اگر خودشان هم حضور نداشتند، افتتاح باید انجام شود. در نهایت نیز با تمهیداتی که صورت گرفت، شهردار تهران برای دقایقی کوتاه در میدان آزادی حاضر شدند و در مقابل مردم و دوربین رسانههای داخلی و خارجی، ۸۵ دستگاه اتوبوس جدید شامل ۵۰ اتوبوس برقی و ۳۵ اتوبوس دوکابین وارد ناوگان شد. بعداً هم برخی رسانههای خارجی با لحن طنز به این موضوع پرداختند که در حالی که آمریکا درباره محدودیتهای حملونقل و زیرساختی صحبت میکند، شهرداری تهران دهها اتوبوس جدید را از خارج کشور وارد کرده و در پایتخت رونمایی میکند. به نظر من، در حد بضاعت خودمان، این اقدام یک پاسخ و ایستادگی در برابر دشمنان ملت ایران بود.