همشهری آنلاین - محمد سرابی: اگرچه شرایط کاری در واحدهای صنعتی دشوار است اما امید برای داشتن حرفه و کسب درآمد هنوز وجود دارد. در گفتوگوی رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی بهزیستی با همشهری، مشخص شد که طرح سازمان بهزیستی برای اشتغال مددجویان باعث ایجاد شغل برای ۴۷ هزار نفر در مدت یک سال شده است. بیشتر این افراد معلولان، زنان سرپرست خانوار، بهبودیافتگان اعتیاد و فرزندان ترخیص شده از مراکز شبه خانواده هستند.
برتری اشتغال زنان
۵۱ درصد شغلهای ایجاد شده به بانوان اختصاص داشته است. آرزو ذکاییفر، رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی کشور درباره کارآفرینی بهزیستی به همشهری میگوید: «در سال گذشته تعداد تعهد ایجاد شغل سازمان بهزیستی ۴۰.۰۰۰ نفر بود که سازمان موفق به ایجاد ۴۷۰۰۰ فرصت شغلی برای افراد دارای معلولیت، بانوان سرپرست خانوار و فرزندان مستقل سازمان شد.» بهگفته او، از میان این مشاغل، ۴۰ درصد در روستاها و ۶۰ درصد در شهرها ایجاد شدند و رستههای خدماتی، کشاورزی و صنعتی بیشترین دستهبندی مشاغل بودند.
کارگاههای متفاوت، اهداف مشترک
با چند دستگاه چرخ خیاطی میتوان یک کارگاه کوچک راهاندازی کرد. هدف اصلی اشتغال برای جامعه مددجویان «خود اشتغالی» و «توانمندسازی» است؛ به شکلی که بتوانند پس از مدتی بهصورت مستقل بهکار بپردازند و از فهرست مستمریبگیر خارج شوند؛ در غیر این صورت مددجو همیشه وابسته باقی میماند.
کارگاههای تولید پوشاک یک نمونه از این فعالیتها هستند که تسهیلگران بهزیستی زمینه ایجاد و فعالیت آنها را به گروهی از مددجویان مانند زنان سرپرست خانوار آموزش میدهند و وامها و مجوزهای لازم را بهدست میآورند. بعضی از این مددجویان پس از مدتی خود کارفرما میشوند و دیگر مددجویان را جذب میکنند. کارگاههای نجاری و سفالگری و خدماتی مانند آرایشگری هم از این گروه هستند.
یا کار یا سرمایه کار
برای آغاز یک حرفه باید هم مهارت حرفهای داشت و هم سرمایه اولیه. مؤثرترین زمینه اشتغال دائمی مددجویان از گردهم آمدن و همکاری آنها با یکدیگر ایجاد میشود.
یکی از الگوهای خوداشتغالی بهزیستی، ایجاد گروههای کسبوکار همچون گروههای همیار بانوان سرپرست خانوار و صندوقهای خرد مالی هستند. گروههایی که علاوه بر کسبوکار، مهارتهای فردی و اجتماعی لازم در بازار کار را هم میآموزند. تسهیلگران شغلی نیز در فرایند اجرایی مرحله به مرحله مددجویان را همراهی میکنند. اکنون ۷۰۰ گروه همیار زنان سرپرست خانوار با جمعیتی حدود ۳۵۰۰ نفر در استانهای مختلف فعال هستند. این گروهها با وامهای اولیه محل کارگاه و تجهیزات لازم را تهیه و کار خود را شروع میکنند تا بهتدریج به سوددهی برسند. بهگفته سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی در سال گذشته ۲۵۰ تعاونی مددجویی تشکیل شده است.
شرط مهارت و سرمایه فردی
توانایی جامعه مددجویان بهزیستی برای اشتغال کمتر از دیگران است. با وجود معافیتهای بیمه کارفرمایی، بیمه خویشفرمایی، پرداخت حق کارایی و همچنین تسهیلات ویژه برای کارگاههایی با بیش از ۲۰ نفر از افراد دارای معلولیت، کارفرمایان همچنان از به کارگیری معلولان استقبال نمیکنند.
آرزو ذکاییفر، رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی بهزیستی در اینباره به همشهری آنلاین میگوید: «نداشتن مهارتهای فردی و دانش لازم و نداشتن سرمایه اولیه، موانع اصلی برای خود اشتغالی مددجویان هستند. البته در سالهای اخیر بهزیستی با همکاری سازمان فنی و حرفهای اقداماتی در زمینه کسب مهارتهای تخصصی انجام داده است. بازاریابی و فروش محصولات و در نتیجه بازپرداخت تسهیلات اعطا شده و ضمانتهای بانکی هم مشکل دیگری برای خود اشتغالی است. البته برخی کارفرمایان هم نسبت به افراد دارای معلولیت نگرش مثبتی ندارند و منابع بیمهای و محیطهای کاری و حملونقل برای معلولان مناسب نیست.»