همشهری آنلاین - گروه سیاسی: پایگاه روزنامه واشنگتن پست در گزارشی به موضوع خسارات حمله ایران به داراییهای آمریکا در جنگ ۴۰ روزه پرداخت. بخشهایی از این گزارش را میخوانید:
حملات هوایی ایران از زمان آغاز جنگ تاکنون دستکم به ۲۲۸ سازه یا قطعه تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه آسیب زده یا آنها را بهطور کامل منهدم کرده است؛ از جمله آشیانههای هواپیما، سربازخانهها، انبارهای سوخت، هواپیماها و تجهیزات کلیدی راداری، سامانههای ارتباطی و پدافند هوایی. این آمار بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط روزنامه واشنگتنپست به دست آمده است. میزان تخریبها بهمراتب گستردهتر از آن چیزی است که دولت آمریکا بهصورت عمومی اعلام کرده یا پیشتر گزارش شده بود.
تهدید حملات هوایی باعث شد برخی از پایگاههای آمریکا در منطقه آنقدر ناامن شوند که امکان فعالیت با سطح معمول نیرو وجود نداشته باشد؛ بهگونهای که فرماندهان در آغاز جنگ، بنا به گفته مقامهای رسمی، بخش عمدهای از نیروها را از این پایگاهها به نقاطی خارج از برد آتش ایران منتقل کردند.
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (۹ اسفندماه ۱۴۰۴)، به گفته ارتش آمریکا، ۷ نظامی در حملات به تاسیسات این کشور در منطقه جان باختهاند — ۶ نفر در کویت و یک نفر در عربستان سعودی — و تا اواخر آوریل بیش از ۴۰۰ نفر نیز مجروح شدهاند. هرچند بیشتر مجروحان ظرف چند روز به خدمت بازگشتند، دستکم ۱۲ نفر دچار آسیبهایی شدند که مقامهای نظامی آن را «شدید» طبقهبندی کردهاند. این اطلاعات را مقامهای آمریکایی، در کنار دیگر منابع، به شرط حفظ هویت و به دلیل حساسیت موضوع اعلام کردهاند.
در حال حاضر تهیه تصاویر ماهوارهای از خاورمیانه بسیار سخت شده است. ۲ غول تجاری این حوزه، وانتور (Vantor) و پلنت (Planet)، به درخواست دولت آمریکا (بزرگترین مشتریشان) پاسخ مثبت داده و انتشار تصاویر منطقه را محدود یا به تعویق انداختهاند و گاهی کاملا متوقف کردهاند. این محدودیتها از کمتر از ۲ هفته پس از شروع جنگ اعمال شده و ارزیابی حملات متقابل ایران را بسیار دشوار کرده است.
در این بررسی که یکی از نخستین گزارشهای جامع و عمومی از آسیب واردشده به تاسیسات آمریکایی در منطقه است، واشنگتنپست بیش از ۱۰۰ تصویر ماهوارهای با وضوح بالا که توسط ایران منتشر شده بود را مورد بررسی قرار داد. این رسانه صحت ۱۰۹ مورد از این تصاویر را با مقایسه آنها با تصاویر ماهوارهای با وضوح پایینتر از سیستم ماهوارهای اتحادیه اروپا (کوپرنیکوس) و همچنین تصاویر با وضوح بالای شرکت پلنت (Planet) - در جایی که در دسترس بود - تایید کرد. این پست ۱۹ تصویر ایرانی را از تحلیل آسیب حذف کرد زیرا مقایسه آنها با تصاویر کوپرنیک بینتیجه بود. هیچ تصویر ایرانی دستکاری شدهای یافت نشد.
در جستجوی جداگانه در تصاویر ماهوارهای شرکت پلنت، خبرنگاران واشنگتنپست به ۱۰ سازه آسیبدیده یا ویرانشده رسیدند که در تصاویر منتشرشده توسط ایران وجود نداشتند. در کل، این رسانه ۲۱۷ سازه و ۱۱ قطعه تجهیزات را در ۱۵ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه یافت که آسیب دیده یا نابود شده بودند.
کارشناسانی که تحلیل این پست را بررسی کردند، گفتند که خسارات وارده به این سایتها نشان میدهد که ارتش آمریکا تواناییهای هدفگیری ایران را دست کم گرفته بود، به اندازه کافی با جنگ پهپادهای مدرن سازگار نشده بود و برخی از پایگاهها را تحت حفاظت کافی قرار نداده بود.
مارک کانسین مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و یک سرهنگ بازنشسته نیروی دریایی که به درخواست این پست، تصاویر ایرانی را بررسی کرده است، گفت «حملات ایرانیها دقیق بودند. هیچ گودال تصادفیای که نشاندهنده خطا باشد وجود ندارد.»
برخی از خسارتها ممکن است پس از آن رخ داده باشد که نیروهای آمریکایی پیشتر پایگاهها را ترک کرده بودند؛ در نتیجه، حفاظت از سازهها اهمیت کمتری داشته است. کانسین و دیگر کارشناسان گفتند که آنها معتقد نیستند که این حملات توانایی ارتش آمریکا برای انجام بمباران در ایران را به طور قابل توجهی محدود کرده باشد.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام از ارائه خلاصه دقیق گزارش واشنگتنپست خودداری کرد. سخنگوی نظامی این نهاد، توصیف کارشناسان درباره «گسترده بودن» آسیب به پایگاهها را رد کرد و گفت ارزیابی تخریبها بسیار پیچیده است و گاهی میتواند گمراهکننده باشد، اما جزئیات بیشتری ارائه نداد. او تاکید کرد که نظامیان آمریکایی پس از پایان جنگ، زمینه کاملتری از حملات ایران را ارائه خواهند داد.
در هفتههای نخست جنگ، چندین رسانه خبری گزارشهایی درباره میزان خسارات منتشر کردند. از جمله نیویورک تایمز که حملات به ۱۴ پایگاه نظامی یا تأسیسات پدافند هوایی آمریکا را شناسایی کرد. در اواخر آوریل، انبیسی نیوز گزارش داد که یک جنگنده ایرانی یک پایگاه آمریکایی در کویت را بمباران کرده است؛ این نخستین بار پس از سالها بود که یک هواپیمای جنگی دشمن به پایگاه آمریکایی ضربه زده است. این رسانه به تحقیقی استناد کرد که نشان میداد ایران ۱۰۰ هدف را در ۱۱ پایگاه مورد حمله قرار داده است. سیانان نیز هفته گذشته گزارش داد که ۱۶ تاسیسات آمریکایی آسیب دیدهاند.
اما بررسی انجامشده توسط واشنگتنپست، بر اساس تصاویر مربوط به بازه زمانی آغاز جنگ تا ۱۴ آوریل (۲۵ فروردین ۱۴۰۵)، نشان میدهد که دهها هدف اضافی در این سایتها مورد اصابت قرار گرفتهاند؛ سایتهایی که عمدتا توسط ارتش آمریکا استفاده میشوند، اما با نیروهای نظامی کشورهای میزبان و متحدان نیز بهصورت مشترک به کار گرفته میشوند.
تصاویر نشان میدهند که حملات هوایی به آنچه که ظاهرا پادگانها، آشیانهها یا انبارهای متعدد در بیش از نیمی از پایگاههای آمریکایی مورد بررسی این پست بودهاند، آسیب رسانده یا آنها را نابود کردهاند.
ویلیام گودهیند پژوهشگر پروژه دسترسی آزاد زمین مناقشه (Contested Ground)، گفت: ایرانیها عمدا ساختمانهای اقامتی را در چندین پایگاه هدف قرار دادهاند تا باعث تلفات جمعی شوند.
او که تصاویر را بررسی کرده، ادامه داد: این حملات فقط تجهیزات، انبارهای سوخت و زیرساختهای پایگاه هوایی را هدف نگرفته، بلکه اهداف نرم مانند باشگاههای ورزشی، سالنهای غذاخوری و خوابگاهها را نیز شامل میشود.
خسارت حملات به قطر، بحرین، اردن، امارات و عربستان
واشنگتنپست همچنین دریافت که حملات به یک سایت ارتباطات ماهوارهای در پایگاه هوایی العدید در قطر، تجهیزات پدافند موشکی پاتریوت در پایگاههای هوایی الرفاع و عیسی در بحرین و پایگاه هوایی علیالسالم در کویت، یک دیش ماهواره در تاسیسات پشتیبانی دریایی بحرین (مقر فرماندهی ناوگان پنجم آمریکا)، یک نیروگاه در کمپ بوهرینگ در کویت و ۵ سایت ذخیره سوخت (بلدر) در ۳ پایگاه مختلف اصابت کرده است.
تصاویر ایرانی همچنین آسیب یا تخریب قبلی رادارهای گنبدی (رادوم) در کمپ عریفجان و پایگاه هوایی علیالسالم در کویت و مقر ناوگان پنجم، رادارها و تجهیزات پدافند موشکی تاد در پایگاه موفق السلطی اردن و ۲ سایت در امارات متحده عربی، سایت دوم ارتباطات ماهوارهای در العدید، و همچنین یک هواپیمای فرماندهی و کنترل ایتریسنتری (E-۳ Sentry) و یک هواپیمای سوخترسان در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان عربستان را مستند کرده است.
بیش از نیمی از آسیبهایی که واشنگتنپست بررسی کرده، در مقر ناوگان پنجم و ۳ پایگاه کویت — یعنی پایگاه هوایی علیالسالم، کمپ عریفجان و کمپ بوهرینگ — رخ داده است. کمپ عریفجان مقر منطقهای ارتش آمریکا محسوب میشود.
برخی کشورهای خلیج فارس از اجازه دادن به نیروهای آمریکایی برای انجام عملیات تهاجمی از پایگاههای خودداری کردهاند. یک مقام آمریکایی گفت پایگاههای بحرین و کویت از جمله شدیدترین آسیبها را دیدهاند، احتمالا به این دلیل که به آمریکا اجازه داده بودند از خاکشان برای حمله استفاده کند، از جمله استفاده از سیستمهای راکت توپخانهای متحرک هیمارس که قادر به شلیک موشک تا برد بیش از ۳۱۰ مایل (حدود ۵۰۰ کیلومتر) هستند. بررسی واشنگتنپست تنها شمارش جزئی از خسارات است که بر اساس تصاویر ماهوارهای موجود انجام شده است.
مارک کانسین گفت: بخشی از این آسیبها ممکن است نتیجه انتخابهای عمدی آمریکا یا تاکتیک فریب بوده باشد. او توضیح داد که نیروهای آمریکایی برای صرفهجویی در رهگیرهای گرانقیمت، گاهی عمدا اجازه میدهند موشکی به هدفی غیرمهم برخورد کند. همچنین ممکن است فرماندهان برای فریب نیروهای ایرانی، پایگاههای خالی را طوری جلوه داده باشند که اشغالشده به نظر برسند.
یک میدان نبرد تغییریافته
کارشناسان میگویند آسیبپذیری پایگاههای نظامی در برابر حملات ایران، احتمالا نتیجه چندین عامل بوده است.
مهمترین این عوامل، به گفته کارشناسان، این است که نیروهای ایرانی مقاومتر از آنچه دولت ترامپ پیشبینی میکرد عمل کردهاند. کلی گریکو، پژوهشگر ارشد اندیشکده استیمسون، گفت که برنامهریزی برای نابودی سریع نیروهای موشکی و پهپادی ایران به منظور جلوگیری از وارد کردن آسیب جدی، «عمق اطلاعات هدفگیری از پیش آمادهشده ایران درباره زیرساختهای ثابت آمریکایی» را دستکم گرفته بود.
گریکو افزود که این استراتژی همچنین نتوانسته بود میزان مصرف سیستمهای پدافند هوایی آمریکا و اسرائیل را طی درگیری ۱۲ روزه ماه ژوئن میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده در نظر بگیرد.
طبق برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، نیروهای نظامی بین ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) تا ۸ آوریل (۱۹ فروردین)، حداقل ۱۹۰ رهگیر تاد و هزار و ۶۰ رهگیر پاتریوت استفاده کردند که به ترتیب معادل ۵۳ درصد و ۴۳ درصد از موجودی پیش از جنگ این موشکها بوده است.
جاستین برونک، پژوهشگر ارشد قدرت هوایی و فناوری در مؤسسه خدمات متحد سلطنتی (RUSI) لندن، گفت که سیستمهای پدافند هوایی آمریکا و متحدانش عملکرد بسیار خوبی در رهگیری حملات داشتند، اما «با هزینهای هنگفت از نظر مصرف موشکهای زمین به هوا و موشکهای هوا به هوا».
علاوه بر این، کارشناسان تاکید کردند که ارتش آمریکا به اندازه کافی خود را با تهدید پهپادهای انتحاری تطبیق نداده است؛ در حالی که میتوانستند این درس را از جنگ اوکراین بیاموزند.
دکر اولث، تحلیلگر پژوهشی مؤسسه تحلیلهای دریایی (Center for Naval Analyses)، گفت: «هرچند این پهپادها مهمات انفجاری کمی دارند و برخی از آنها آسیب زیادی وارد نکردند، اما رهگیریشان بسیار سختتر است و دقت بالاتری دارند و به همین دلیل تهدید بسیار جدیتری برای نیروهای آمریکایی به شمار میروند.»
کارشناسان همچنین به مشکلات ساختاری اشاره کردند، از جمله کمبود پناهگاههای مستحکم که بتوانند نیروهای نظامی و تجهیزات را در موقعیتهای کلیدی و اهداف احتمالی محافظت کنند. برای مثال، مرکز عملیات تاکتیکی در کویت که در اوایل ماه مارس هدف حمله پهپادی ایران قرار گرفت و ۶ سرباز آمریکایی در آن کشته شدند، حفاظت سقفی و استتار بسیار کمی داشت. این یکی از چندین موضوعی است که قانونگذاران دموکرات در حال بررسی آن هستند.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که هواپیمای ایتریسنتری (E-۳ Sentry) مستقر در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان، پس از اینکه بارها در یک نقطه ثابت روی باند تاکسی بدون هیچ حفاظی پارک شده بود، نابود شده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا از اظهارنظر درباره تحلیل کارشناسان در مورد خسارات خودداری ورزید.
به گفته ماکسیمیلیان برمر، پژوهشگر غیرمقیم در مرکز استیمسون و افسر بازنشسته نیروی هوایی، حملات به پایگاههای آمریکا در منطقه باعث شده برنامهریزان نظامی در حال بازنگری در برخی موازنههای راهبردی باشند: عقبکشیدن نیروها به مکانهای امنتر و در نتیجه محدود شدن توان عملیاتی آنها، یا حفظ پایگاهها در وضعیت فعلی و پذیرفتن احتمال تلفات در آینده.
یک مقام آمریکایی گفت که آسیب واردشده به تاسیسات پشتیبانی دریایی بحرین «گسترده» است و مقر فرماندهی آنجا به پایگاه نیروی هوایی مکدیل (MacDil) در تامپا (Tampa)، فلوریدا (مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده) منتقل شده است. این مقام افزود که بعید است نیروهای نظامی، پیمانکاران یا کارکنان غیرنظامی «به این زودیها» به این پایگاه بازگردند.
۲ مقام دیگر نیز گفتند که نیروهای آمریکایی ممکن است هرگز به تعداد زیاد به پایگاههای منطقه بازنگردند، هرچند هنوز تصمیم نهایی در این باره گرفته نشده است.
ماکسیمیلیان برمر گفت: «ما از عصر پنهانکاری وارد عصری شدهایم که کل میدان نبرد شفاف و روزبهروز شفافتر است. احساس میکنیم باید در موقعیت تهاجمی باشیم، اما در واقع حول این پایگاهها کاملا در حالت دفاعی قرار داریم.»
تایید تصاویر ایران از خسارات
برای تهیه این گزارش، خبرنگاران واشنگتنپست ۱۲۸ تصویر ماهوارهای منتشرشده توسط رسانههای وابسته به دولت ایران را که مدعی نمایش آسیب ناشی از حملات ایرانی بودند، موقعیتیابی کردند تا تایید کنند که تصاویر واقعا مکانهای ذکرشده در توضیحات را نشان میدهند. سپس آسیبها را با مقایسه این تصاویر با تصاویر ماهوارهای با وضوح متوسط سنتینل ۲ (Sentinel-۲؛ بخشی از سیستم ماهوارهای اتحادیه اروپا به نام کوپرنیکوس) و بررسی باندهای طیفی مختلف و همچنین تصاویر با وضوح بالای شرکت پلنت تایید کردند.
به درخواست دولت ایالات متحده، شرکت پلنت (Planet) سیاست محدودیت انتشار تصاویر گرفتهشده پس از ۸ مارس (۱۷ اسفند ۱۴۰۴) را اعمال کرده است؛ بنابراین تصاویر با وضوح بالا برای مقایسه بعد از این تاریخ عموما در دسترس نبود.
در مواردی که تصاویر با وضوح بالا در دسترس نبود، ما فقط یک سازه آسیبدیده را شمارش کردیم، حتی اگر به نظر میرسید تصاویر ایرانی چندین سازه را نشان دهد. این تحلیل، حملات ادعایی ایران به اهداف غیرنظامی (مانند پالایشگاههای نفت) و همچنین پایگاههای نظامی که تحت کنترل نیروهای آمریکایی نیستند (مانند تاسیسات راداری متعلق به متحدان آمریکا) را حذف کرده است.
سام لایر، پژوهشگر مؤسسه جیمز مارتین برای مطالعات عدم اشاعه تسلیحات، تصاویر جمعآوریشده توسط واشنگتنپست را بررسی و تحلیل ما را تایید کرد. ویلیام گودهیند از پروژه زمین مناقشه (Contested Ground) نیز که در زمینه تحلیل تصاویر ماهوارهای جنگ و درگیریهای مسلحانه فعالیت میکند، این تحلیل را تایید کرد.