همشهری- پریسا نوری: در جنگ اخیر شهرداری تهران با بهرهگیری از تجربههای جنگ ۱۲روزه ساختار جدیدی برای بهسازی صحنه ایجاد کرد تا هرچه سریعتر آثار جنگ و ویرانی را از شهر پاک کند. لطفالله فروزنده، معاون هماهنگی و امور مناطق شهردار تهران در تلویزیون همشهری با اعلام اینکه خسارتهای شهری در جنگ اخیر ۵ برابر جنگ ۱۲ روزه بود، استراتژیهای مدیریت شهری در چگونگی کمکرسانی به شهروندان و نحوه بازسازی خانهها از تعمیرات جزئی تا مقاومسازی را شرح میدهد.
مدیریت منسجم بحران
پس از تجربه جنگ ۱۲روزه با تدبیر شهردار تهران سیستم عملیاتی ما بهطور کامل آماده و نواقص شناسایی و مرتفع شد. مبنای ما این بود که بازسازی و خدماترسانی در کمترین زمان ممکن به سرانجام برسد. به همین دلیل در هر منطقه برنامهریزی شد تا علاوه بر شهردار آن منطقه که فرماندهی کلی عملیات را بر عهده داشت، شهرداران نواحی هم قادر به اقدام سریع و اجرای عملیات باشند. به همین دلیل بلافاصله پس از وقوع حادثه نخستین نفراتی که در محل اصابت حاضر میشدند همکاران ما در آتشنشانی بودند؛ سپس نیروهای خدمات شهری، شهردار ناحیه و شهردار منطقه نیز حاضر میشدند. سایر واحدها نظیر هلالاحمر و پلیس نیز در کنار این نیروها حضور داشتند و حتی برخی از شهروندان همکاری میکردند. این مدل مدیریت منسجم کاملاً هماهنگ و بهروز بود. به فضل الهی حداکثر در بازه زمانی ۲ تا ۳ساعت تمامی عملیاتها به اتمام میرسید؛ شهدا و مجروحان سازماندهی میشدند، خانوادههای آسیبدیده بلافاصله به هتلها انتقال مییافتند و معابر بازگشایی میشد. این اقدامات توسط همکاران ما انجام میشد و ما معمولاً پس از آن برای نظارت و بازدید در محل حاضر میشدیم و درصورت وجود هرگونه مشکل برطرف میکردیم. این فرایند یک کار کاملاً هماهنگ با مدیریت میدانی بود که خوشبختانه نتایج بسیار مثبتی در پی داشت و بهندرت با نارضایتی مواجه میشدیم.
کدام مناطق بیشتر آسیب دیدند؟
بیشترین آسیبها در منطقه ۴ رخ داد که حدود ۸هزار واحد خسارت دید. منطقه ۷ هم شاهد آسیبدیدگی تعداد قابلتوجهی واحد بود. در منطقه ۱۱ واحدها بهدلیل موقعیت مکانی، خساراتی را متحمل شدند. همچنین منطقه ۲۲ بهدلیل وجود مجموعه هوافضا آسیب بسیاری دید. البته آسیب سایر مناطق هم به نسبت جنگ ۱۲روزه قابل توجه بود، چراکه در جنگ ۱۲روزه حجم تخریبها ۸۵۰۰واحد بود، اما این رقم در شرایط اخیر به ۴۷ هزار واحد رسیده است، یعنی تقریباً ۵برابر افزایش یافته است. بنابراین میتوان گفت تقریباً همه مناطق بهنوعی درگیر بودند.
فرایند بهسازی واحدهای آسیبدیده
براساس تجربه جنگ ۱۲روزه خسارات را درجهبندی کردیم. واحدهای آسیبدیده در حد شیشه و پنجره را «تعمیرات جزئی» نامیدیم. واحدهایی را که علاوه بر شیشه و پنجره آسیبهای دیگری هم دیده بودند و برآورد هزینه تعمیرات آنها تا ۵۰۰میلیون تومان بود، در دسته «تعمیرات متوسط گروه اول» قرار دادیم. اگر میزان آسیبدیدگی بیشتر از ۵۰۰میلیون تومان بود، در گروه «تعمیرات متوسط بالای۵۰۰» یعنی «گروه دوم» قرار گرفتند. گروه سوم شامل واحدهای نیازمند «مقاومسازی» هستند که پس از ارزیابی توسط کارشناسان در این گروه قرار گرفتند. گروه چهارم نیز واحدهایی هستند که بهطور کلی تخریب شدهاند و نیاز به بازسازی کامل دارند.
حضور نیروهای جهادی دستاوردی ارزشمند بود
یکی از دستاوردهای ارزشمند این دوره حضور فعال نیروهای جهادی بود؛ افرادی که با تخصصهای گوناگون آمادگی خود را برای خدمترسانی به هموطنان اعلام کردند. این افراد از ساعتهای اولیه وقوع حمله در مناطق مختلف کنار آسیبدیدگان حضور مییافتند و به دلجویی از آنان میپرداختند، منازل را پاکسازی و شیشههای شکسته را جمعآوری میکردند و درصورت آسیبدیدگی البسه و ملحفهها نسبت به جمعآوری و نظافت آنها اقدام میکردند تا منازل برای سکونت آماده شود. این گروه درنهایت نسبت به نصب شیشههای جدید اقدام میکردند. این اقدامات جهادی بسیار ارزشمند بوده و تأثیر بسزایی در افزایش رضایتمندی شهروندان داشته است.
پیشرفت ۷۰درصدی تعمیرات جزئی
درحالحاضر پیشرفت قابل توجهی در زمینه رسیدگی به خسارتهای جزئی حاصل شده و به رقم تقریبی ۷۰درصدی رسیدهایم. از شهروندانی که هنوز موفق به انجام تعمیرات نشدهاند یا بهدلیل سفر یا به دلایل دیگر مراجعه نکردهاند، تقاضا میشود با توجه به اینکه ما یک جدول زمانی مشخص داریم، حداکثر تا پایان هفته جاری به نواحی و مناطق شهرداری مراجعه کنند تا بتوانیم این بخش از عملیات را به پایان برسانیم.
سازوکارهای بازسازی
برای بخش دوم شامل تعمیرات متوسط با برآورد هزینه بیش از ۵۰۰میلیون تومان سازوکارهای متعددی پیشبینی شده تا شهرداران مناطق بتوانند با مالکان به تفاهم برسند. بخشی از این خدمات توسط نیروهای جهادی ارائه میشود؛ این نیروها علاوه بر تعمیرات شیشه و پنجره قادر به انجام تعمیرات دیوار و سقف کاذب نیز هستند. در بخشی دیگر شهرداری نسبت به معرفی پیمانکاران مجرب اقدام میکند. همچنین امکان ارائه کارت اعتباری مستقیم بهخود شهروندان فراهم شده است؛ بدینترتیب که پس از معرفی و طی مراحل اداری، اعتبار لازم از طریق بانکها در اختیار آنها قرار میگیرد و میتوانند نسبت به انجام تعمیرات اقدام کنند. پیشبینی میشود این گروه از واحدها در ۲ هفته آینده تعیینتکلیف شوند.
مدیریت واحدهای آسیبدیده
درخصوص واحدهایی که نیازمند تعمیرات متوسط بالای ۵۰۰میلیون تومان یا مقاومسازی و تخریب و نوسازی هستند، هماهنگیهای لازم بین شهرداران مناطق و مالکان در جریان است تا در اسرع وقت به مرحله اجرای عملیات تعمیر یا بازسازی برسیم. مدت زمان لازم برای تکمیل تعمیرات متوسط حدود ۳ تا ۴ماه تخمین زده میشود. در این راستا تمهیدات لازم برای اسکان موقت این افراد، چه در هتلها و چه در مکانهای دیگر اتخاذ خواهد شد. مقاومسازی حداقل یکسال و تخریب و نوسازی کامل حداقل ۲ سال زمان خواهد برد، درنتیجه به مناطق اعلام کردهایم تا با مالکان این واحدها برای اجاره مسکن موقت به توافق برسند. پیمانکاران طرف قرارداد یا خود شهرداری با درنظرگرفتن تسهیلات بانکی و با هماهنگی کامل با مالکان نسبت به شروع فرایند آواربرداری و ساختوساز اقدام میکنند.
شرایط همکاری نوسازی
شرط اساسی برای پیشبرد فرایند مقاومسازی و تخریب و نوسازی دستیابی مالکان به توافق متقابل است. تا زمانی که مالکان به تفاهم نرسند، هیچ اقدامی از سوی شهرداری امکانپذیر نخواهد بود. پس از حصول توافق بلافاصله و با هماهنگی کامل، پیمانکاران مورد اعتماد معرفی میشوند و عملیات آواربرداری و ساختوساز، مطابق با استانداردها، آغاز خواهد شد تا هرچه سریعتر امکان سکونت مجدد فراهم شود. امیدواریم با همکاری شهروندان آسیبدیده بتوانیم هرچه سریعتر این مهم را به سرانجام برسانیم و یاریرسان هموطنان عزیزمان باشیم.
شیوه تأمین منابع مالی
براساس مصوبه کمیسیون ماده۵، ۵۰درصد از تراکم مجاز به واحدهایی که مشمول تخریب و نوسازی میشوند، اختصاص خواهد یافت. تراکم بهمنزله درآمد آتی شهرداری محسوب میشود و درحالحاضر هزینههای اجرایی پروژهها توسط شهرداری تأمین شده است تا این مهم به سرانجام برسد. این مدل اقتصادی، انجام فرایند نوسازی را برای سازندگان، اعم از مالکانی که شخصاً اقدام به ساخت میکنند و مالکانی که پیمانکاران را به خدمت میگیرند، توجیهپذیر میکند. منابع مالی مورد نیاز درحالحاضر از محل اعتبارات شهرداری تأمین میشود و گرچه بازپرداخت این اعتبارات توسط دولت در آینده مطرح شده، اما شهرداری تاکنون نسبت به هزینهکرد در این بخش اقدام کرده است. همچنین بازه زمانی مشخصی برای اتمام پروژههای بازسازی پیشبینی شده است تا تسریع در اجرای آنها محقق شود.